شماره ۳۴۹۲ روزنامه «پیام ما» با تمرکز بر تضاد میان هزینه‌های سنگین آموزشی و حقوق ناچیز معلمان، و همچنین چالش‌های توسعه نفتی در مناطق حساس زیست‌محیطی، به بررسی مسائل بنیادین اجتماعی و محیط‌زیستی می‌پردازد. این شماره با نگاهی انتقادی به ناپایداری شغلی آموزش‌گران و تأثیرات فعالیت‌های صنعتی بر تالاب هورالعظیم، روایتگر شکاف‌های موجود در مدیریت منابع و عدالت اجتماعی است.

مرثیه‌ای برای میراث تاریخی و طبیعی ایران

«آقای وزیر، اگر اسم دیگری روی ما نمی‌گذارید، من با این حقوق به کجا شکایت کنم؟» این توییت یک معلم است که در پایین آن، عکسی از فیش حقوقی ۱۴ میلیون تومانی خود قرار داده است. شهریه مدارس غیردولتی در برخی مناطق به بالای ۲۰۰ میلیون تومان رسیده، اما معلمانی که ستون اصلی همین مدارس‌اند، با حقوقی کمتر از حداقل دستمزد کار می‌کنند. بیمه‌های ناقص، قراردادهای موقت و سفیدامضا و نبود امنیت شغلی، بخشی از روایت مشترک معلمانی است که سال‌هاست اعتراض می‌کنند، اما کسی صدایشان را نمی‌شنود و حقوق آنها را تضمین نمی‌کند. فعالان حوزه آموزش، دلیل این موضوع را نبود تشکل صنفی برای این معلمان و همچنین سودده‌بودن استثمار آنها می‌دانند؛ معلمانی که در گران‌ترین مدارس درس می‌دهند، اما سهمی از آن درآمد ندارند.

یک خانه تاریخی ارزشمند مربوط به دوران قاجار در تبریز تخریب شده است. این اتفاق موجب شد بافت تاریخی تبریز بار دیگر مورد توجه قرار گیرد و بی‌توجهی به تخلفات و تخریب‌ها در این بافت رسانه‌ای شود. اگرچه اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان شرقی اعلام می‌کند قدمت خانه تخریب‌شده مشخص نیست، مرمت‌گران این استان قدمت آن را مربوط به دوران قاجار می‌دانند. بار دیگر این پرسش مطرح شده است که آیا ضعف نظارت و همکاری احتمالی شهرداری و مالک، زمینه از بین رفتن یک خانه تاریخی ارزشمند و آسیب به بافت تاریخی شهر را فراهم کرده است؟ در این میان، اداره کل میراث فرهنگی استان به متخلف هشدار داده است؛ البته پس از آنکه خانه تخریب شده و این هشدار، نوشدارویی پس از مرگ سهراب است.

| پیام ما | سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گوید گزارش ارزیابی اثرات محیط‌زیستی پروژه میدان نفتی سهراب تا امروز هشت بار اصلاح شده و ده‌ها جلسه برای رسیدن به نسخه نهایی برگزار شده است؛ بااین‌حال، در نشست «احیای تالاب هورالعظیم» در نهاد ریاست‌جمهوری، کیفیت همین ارزیابی، به‌ویژه درباره سلامت و آثار اجتماعی پروژه، زیر سؤال رفت. به گفته یک جامعه‌شناس محیط‌زیست، در گزارش ارائه‌شده اثر پروژه بر بهداشت و سلامت «کم» و «مثبت» ارزیابی شده است؛ درحالی‌که محمد سواری، عضو شورای شهر رفیع و از اعضای کادر درمان، از افزایش مراجعات بیماران تنفسی و افزایش موارد سرطان در مناطق مجاور فعالیت‌های نفتی سخن گفت. او از وضعیت اشتغال نیروهای بومی، خرید زمین‌های مردم و پرونده قضایی ۲۸ نفر از مطالبه‌گران انتقاد کرد؛ درحالی‌که هورالعظیم اکنون کمتر از ۳۸ درصد آب‌گرفتگی دارد و حقابه مورد نیاز آن در سال‌های اخیر تأمین نشده است.

با شروع جنگ در اسفندماه گذشته، تخریب بسیاری از عرصه‌های محیط‌زیستی هم شروع شد؛ عرصه‌هایی که پیش از این، فعالان محیط‌زیست مقابل تخریب آن‌ها ایستاده بودند، اما با سوءاستفاده از شرایط جنگی و قطعی اینترنت، بار دیگر آماج حمله قرار گرفتند. یکی از آن‌ها کویر لوت بود و پرونده جاده‌ای که در چند سال گذشته محل مناقشه میان «هواپیمایی ماهان»، به‌عنوان مجری، و فعالان محیط‌زیست و میراث فرهنگی بود، در روزهای جنگ اسفندماه بار دیگر باز شد. ماشین‌های سنگین راهی بیابانی شدند که سال‌ها از ثبت جهانی آن می‌گذرد و در شرایط بحرانی که دسترسی فعالان هم محدود شده بود، کار را شروع کردند. با گرم‌شدن هوا و درحالی‌که بحران در کشور همچنان گسترده بود، کار تا حدودی متوقف ماند؛ اما «بهمن ایزدی»، فعال محیط‌زیستی که تلاش‌های بسیاری برای ثبت جهانی لوت انجام داده است، این روزها نگران خنک‌شدن هوا و ادامه تخریب این عرصه مهم ثبتی است.

در بسیاری از میدان‌های نفتی جهان، شعله مشعل‌ها از جایی شروع می‌شود که زیرساخت گاز هنوز آماده نیست. نفت تولید و راهی بازار می‌شود، اما گاز همراه آن، مشتری، خط لوله یا واحد فرآورش ندارد؛ بنابراین شرکت‌ها برای متوقف‌نشدن تولید نفت، این گاز را در مشعل‌های بلند می‌سوزانند. فلرسوزی در شرایط اضطراری بخشی از سامانه ایمنی تأسیسات است؛ اما وقتی به راهی دائمی برای حل مشکل زیرساخت تبدیل شود، هم یک منبع انرژی قابل‌استفاده را از بین می‌برد و هم باعث انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شود. نروژ از دهه ۱۹۷۰ تلاش کرد این ترتیب را تغییر دهد. در این کشور، سرنوشت گاز همراه باید از زمان طراحی میدان مشخص شود، نه پس از آغاز تولید.