بایگانی مطالب :
لوت، کالا نیست که مصرف کنید و دور بیندازید
همه عمر برندارم سر از این خمار مستی/که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی» بهمن ایزدی فعال محیطزیست با این بیت از سعدی سخنانش را آغاز کرد. مراد ایزدی از «تو» در این بیت میتواند دو گزینه باشد؛ «ایران»، «لوت». او دههها برای حفاظت از طبیعت این سرزمین تلاش کرده و درعینحال نقش مهمی در ثبت ملی و جهانی بیابان لوت داشته است. هشتصد و هجدهمین شب از سلسله شبهای مجلۀ بخارا با همکاری فصلنامۀ صنوبر، پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی و انجمن مستندسازان حیاتوحش و تنوع زیستی به بیابان لوت اختصاص یافت. شبی که در آن اغلب سخنرانان از تلاشهای ایزدی برای حفاظت از «لوت» گفتند. ایزدی اما گلهمند از فعالیتهای تخریبی در این بیابان، مدیران را خطاب قرارداد «مسئولان باید صدای متخصصان و دلسوختگان این سرزمین را بشنوند. ما در برابر این میراث مسئولیم؛ اینها سرمایههای ماندگاری ایران، کالای نیستند که مصرف شوند و از بین بروند.»
۱۱۸ آرامگاه تاریخی ری ، مشتی خاک شد
شهر ری، با قدمتی هشتهزارساله و آثار تاریخی فراوان از دوران پیش از تاریخ و اسلامی، همواره یکی از کانونهای مهم فرهنگی و تمدنی ایران بهشمار میرود. از جمله این آثار میتوان به کوه نقارهخانه و گورستان تاریخی زیرین ری اشاره کرد که در حال حاضر با تهدید جدی تخریب روبهرو هستند. این منطقه که بهویژه در حوزه تاریخی و فرهنگی از اهمیت بالایی برخوردار است، درنتیجه پروژههای عمرانی و ساختوسازهای شهری بهشدت آسیب دیده است.
گنجیابهای سیاسی
|پیام ما| «یکی از سیاسیون که ارتباط گرفتن با ایشان هم بسیار سخت است، چندبار به بنده گزارش دادند که بنابر گزارشهای یک زمینشناس معروف، در فلان نقطه گنجینهای وجود دارد، ما هم تحقیق میدانی را آغاز کردیم؛ چندین متر آن منطقه را به پایین و چپ و راست حفاری کردیم و درنهایت دستور توقف دادیم، چون چیزی پیدا نشد.» این جملات مربوط به اظهارات بیپرده «عزتالله ضرغامی»، وزیر سابق میراثفرهنگی، در جمع فرماندهان و مدیران پایگاههای یگان حفاظت میراثفرهنگی است که در اردیبهشت ۱۴۰۱ بیان شده است، در این جلسه ضرغامی از حفاریهای سفارشی پرده برداشت و نکاتی در مورد گزارشهای سیاسیون مبنیبر وجود گنجینه در نقاطی از کشور بیان کرد. نکتهای که نشان میدهد بزرگترین چالش میراث فرهنگی کشور که «گنجیابی» و حفاری غیرمجاز است، تا چه سطحی نفوذ کرده و چرا با آن برخورد قاطعی صورت نمیگیرد. نکته قابلتأمل اما این است که این روند محدود به یک دوره خاص نبوده و بهگفته قائممقام وزارت میراثفرهنگی سفارشها برای حفاری و پیدا کردن گنج از سوی مقامات به وزارت میراث همچنان ادامه دارد.
انتخاب ۱۲ متخصص برجسته ایرانی و بین المللی بهعنوان مشاوران عالی تخت جمشید
۱۲ متخصص در حوزه میراثفرهنگی ایران و دنیا بهعنوان مشاوران عالی پایگاه میراث جهانی تختجمشید در حوزههای تخصصی حفاظت، مرمت و باستان شناسی از سوی مدیر پایگاه میراثجهانی تختجمشید انتخاب شدند.
اصفهان در نبرد میان تاریخ و توسعه
در کشوری که تاریخ و هویت فرهنگی آن بهطور مستقیم با آثار باستانی و شواهد تاریخی پیوند خورده است، بیتوجهی به میراث فرهنگی در پروژههای شهری همچنان یکی از بزرگترین فجایع مدیریتی بهشمار میآید. درحالیکه کشورهای پیشرفته دنیا بهویژه در حوزه باستانشناسی شهری، از این علوم بهعنوان ابزاری برای حفظ هویت، جذب گردشگر و تقویت اقتصاد خود استفاده میکنند، ایران همچنان در مسیر توسعه شهری خود، بسیاری از آثار تاریخی و فرهنگی را قربانی پیشرفتهای کوتاهمدت میکند. چنین بیتوجهیهایی، نهتنها به تخریب هویت ملی میانجامد، بلکه فرصتی عظیم برای بهرهبرداری از این میراث ارزشمند را از دست میدهد. در اصفهان، که روزگاری پر از آثار تاریخی و فرهنگی بوده، پروژههایی همچون مترو و میدان امام علی در چند سال اخیر به معضلی برای جامعه باستانشناسی و میراث فرهنگی تبدیل شدهاند. در این پروژهها، شواهد باستانی فراوانی از دست رفتهاند؛ شواهدی که میتوانستند نهتنها به شناخت و درک بهتر از تاریخ این شهر بیفزایند، بلکه به ابزاری برای حفظ و معرفی هویت اصفهان به جهانیان تبدیل شوند. اعتراضات جامعه باستانشناسی در برابر این پروژهها، صدای فروخوردهای است که در مقابل فشارهای اقتصادی و سیاسی غالب میشود و بهنظر میرسد هیچگونه ارادهای برای تغییر نگرشها و درک صحیح از اهمیت این آثار در میان تصمیمگیران وجود ندارد. در گفتوگویی با «علی شجاعی اصفهانی»، دکترای باستانشناسی دوران اسلامی و عضو هیئتعلمی گروه باستانشناسی دانشگاه هنر اصفهان، به بررسی این فجایع و چالشهای موجود در حفاظت از باستانشناسی شهری پرداختهایم.
لزوم ساخت موزه مشاهیر میراثفرهنگی و باستانشناسی
وزیر میراثفرهنگی گفت: یکی از مسائلی که باید در دستور کار قرار گیرد، ساخت موزهای با عنوان موزه مشاهیر میراثفرهنگی و باستانشناسی در تهران است.
هزاران شاهد ششهزارساله خلیجفارس در کام فاضلاب
از هزاران گور شناساییشده تنها ۱۰ گور در سال ۱۳۹۴ از دل خاک بیرون آمد که نهتنها جامعه باستانشناسی ایران را شگفتزده کرد، بلکه ثابت کرد ایرانیان از هزاران سال پیش ساکن کرانههای خلیجفارس بودند. ازآنپس بود که این آثار نقش حیاتی و کلیدی در امر ملی و سیاسی پیدا کردند. باوجوداین، سالهاست این گورها به حال خود رها شدهاند. تهدید جدید اینبار از این قرار است: «احداث سیستم دفع فاضلاب در زیستگاه متعلق به این گورها، حذف بند خاکی برپاشده بهمنظور حفاظت از گورستان و بهسازی معابر روستا روی عرصه». اقداماتی که بهگفته بسیاری از کارشناسان منجر به تخریب این سند باستانی منحصربهفرد میشود. جالب اینجاست که این اتفاق در حالی میافتد که مقامات عالی حکومتی ایران همواره بر اهمیت اثبات نام خلیجفارس تأکید کرده و آن را حق ملت ایران دانستهاند. ملت ایران هم همواره با میلیونها امضا اعلام کردهاند؛ خواستار حفاظت از حقانیت ایرانیان بر خلیجفارس هستند. اما چرا متولیان امر برای نجات این سرمایه فرهنگی، ملی و سیاسی اقدامی جدی و اساسی انجام نمیدهند؟
راز آلودگیهای سربی در روم باستان
پیش از میلاد مسیح، امپراتوری روم نفوذی فراگیر در زمین داشت. این امپراتوری پس از شکستهای مکرر در برابر امپراتوری ایران و صلحی که در زمان اشکانیان با ایرانیان ترتیب داد، از نیمقرن پیش از میلاد مسیح خود را توسعه داد و دورهای حدود ۲۰۰ساله از ثبات نسبی را تجربه کرد. اما در این دوران، اتفاقاتی رخ داد که حالا پس از نزدیک به دو هزار و ۱۰۰ سال پژوهشگران آن را مورد مطالعه قرار دادهاند؛ اتفاقاتی که بهنظر میرسد آثار آن بر نسل اروپاییان هنوز وجود دارد.
از ضوابط مربوط به عرصه و حریم این اثر جهانی عدول نخواهیم کرد
|پیام ما| مدیرکل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی در نشست اخیر با رسانهها درباره اخبار و اتفاقات مربوط به بازنگری حرایم، توضیحاتی ارائه کرد. «علیرضا ایزدی» ضمن اشاره به وضعیت حرایم مصوب آثار ثبتی گفت: «ما از عملکرد خودمان در حوزه ثبت آثار و بحث حرایم راضی نیستیم و این تنها مربوط به یک یا دو سال اخیر نیست. ایران به گواه کارشناسان، بالغبر یک میلیون اثر اعم از ابنیه و محوطههای تاریخی دارد. از این میزان، در خوشبینانهترین حالت تنها چهل هزار اثر به ثبت ملی و جهانی رسیده است و از این تعداد، حدود پنج هزار اثر عرصه و حریم مصوب دارند. این وضعیت برای مجموعه فعالیتهای میراث فرهنگی که باید حفاظت و حراست شود و به دست آیندگان سپرده شود، مناسب و مطلوب نیست»
باغهای ساسانی، گرفتار ماشینهای کشاورزی
درنتیجه سنجش از دور، عکسهای هوایی کهن، تصاویر ماهوارهای و ترکیب آن با دادههای بررسیهای فشرده میدانی باستانشناسی، یک دستگرد یا زمین کشاورزی بزرگ مقیاس در دشت محمدآباد-باغدشت در جنوب جره فارس کشف شد. بهگفته «پارسا قاسمی»، دکترای باستانشناسی، از دانشگاه پاریس ۱ پانتئون-سوربن و متخصص باستانشناسی چشمانداز، این دستگرد در سال ۸۵ در بررسیهای او شناسایی شده بود که فرایند مستندسازی و برداشت آن طی یک دهه گذشته انجام شده است.
