بایگانی مطالب : آب
زیستن برای زمین
«من در تمام دوران پنجاه سال خدمات دانشگاهی و پژوهشی، هرگز فکر نکردم که وطن برای من چه کرده است، بلکه همیشه از خود پرسیدم که من برای وطن چه کردهام.» با فوق دکترای سیاست و مدیریت منابع طبیعی از دانشگاه گوتینگن آلمان به زادگاهش رفت تا اعتماد مردم را جلب کند و بتواند برای محیطزیست ایران قدمی بردارد. بهعنوان یک استاد دانشگاه نمیخواست فقط در دانشگاه تدریس کند؛ طبیعت و جنگلهای ایران محل تدریس اصلی او بود؛ چرا که مشارکت مردم برایش اولویت داشت. «علی یخکشی»، پدر دانش محیطزیست ایران، روز یازدهم اردیبهشت از دنیا رفت و محیطزیست کشور یکی دیگر از دلسوزان خود را از دست داد.
گردشگری پایدار؛ رویای دور
در سواحل خلیجفارس، جایی که جنگلهای حرا و جزایر مرجانی داستانی از زیبایی طبیعت روایت میکنند، گردشگری انبوه سایهای بر این اکوسیستم انداخته است. خلیج فارس با پتانسیلهای بینظیر در حوزه گردشگری، در حال حاضر با خطرات ناشی از گردشگری ناپایدار و انبوه مواجه است که آیندهاش را تهدید میکند. محدثه گرمابدری، فعال گردشگری، مدرس و جهانگرد، به جزئیات این خطرات پرداخته و بر لزوم تغییر رویکردها در صنعت گردشگری ایران تأکید دارد. او از اهمیت نگاهی نو به توسعه گردشگری در نقاطی چون جزیره قشم سخن میگوید، جایی که درگذشتهای نهچندان دور به لحاظ زیستمحیطی و فرهنگی، محلی امن و بکر محسوب میشد.
توسعهای بیجهت، مدیریتی بینقشه
توسعه ناپایدار گردشگری در حاشیه خلیجفارس بهعنوان موضوعی چالشبرانگیز به یکی از نگرانیهای جدی در این منطقه تبدیل شده است. باوجود پتانسیلهای فراوان، نبود برنامهریزیهای علمی و دقیق در مدیریت مقاصد گردشگری، سبب شده تا این صنعت نهتنها به اهداف توسعه پایدار نرسد، بلکه با مشکلاتی همچون افزایش قیمتها، آلودگی محیطزیست و تغییر کاربری زمینها مواجه شود. در بسیاری از موارد، گردشگری به طور غیر مدبرانهای اجرا میشود و بهجای بهرهبرداری از ظرفیتهای محلی، آسیبهایی جدی به جوامع محلی و منابع طبیعی وارد میشود. برای بررسی این شرایط و چالشهای موجود، با علی شادلو، مدرس و فعال گردشگری و محیطزیست، به گفتوگو پرداختهایم. او در این مصاحبه به تحلیل و واکاوی دلایل ناکامیهای موجود در عرصه گردشگری در حاشیه خلیجفارس و ارائه راهکارهایی برای دستیابی به توسعه پایدار میپردازد.
سال تلاطم و ناکامی
مدیریت پسماند بهعنوان یکی از مهمترین مسائل شهری و محیطزیستی، همواره در کانون توجه دولتها، شهرداریها و نهادهای محیطزیستی قرار دارد. ایران در سال ۱۴۰۳ شاهد فعالیتهای متعددی چون تلاشهای محلی، تصمیمگیریهای اجرایی و برخی اصلاحات قانونی در این حوزه بود. بااینحال، این سال بهلحاظ مدیریت پسماند، سالی پر از تلاطم و ناکامیها بود. در این سال، فرصتهای بسیاری برای بهبود مدیریت پسماند از دست رفت. منحل شدن کارگروه تخصصی، نبود همافزایی و استفاده از توانمندیها و ظرفیت بهرهور بخش خصوصی، منحل شدن شرکت تخصصی مدیریت پسماند، عدم اجرایی شدن قوانین و نپیوستن به کنوانسیونهای بینالمللی از جمله ناکامیها است.
انکار خشکسالی
|پیامما| انجمنهای علمی کشاورزی ایران در واکنش به اظهارات نایبرئیس کمیسیون کشاورزی که موضوع بحران آب در ایران، خشکسالی و تغییراقلیم را زیر سؤال برده بود، بیانیهای صادر کردند که بر جایگاه علم و واقعیتهای انکارناپذیر تأکید دارد. این بیانیه میگوید با وجود اینکه کشاورزی، شریان حیاتی اقتصاد و ضامن امنیت غذایی هر کشوری است، اما اهمیت توجه به چالش آب بهعنوان رکن مهم توسعه کشاورزی پایدار نیز حیاتی است. این بیانیه میگوید: «سرزمینی که بخش وسیعی از آن در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد، مدیریت منابع آب و خاک اهمیتی دوچندان پیدا میکند؛ اما متأسفانه، گاهی شاهد اظهارنظرهایی هستیم که واقعیتهای علمی و آمارهای مستند را نادیده میگیرند و چالشهای جدی مانند کمبود آب ایران و خشکسالی را انکار میکنند. درحالیکه نهفقط برنامه هفتم به کاهش آب در بخش کشاورزی تکلیف کرده است که اسناد مهم بالادستی کشور نیز کمآبی و بحران آب را بهعنوان فرض مهم و حقیقی در مدیریت کشور لحاظ کردهاند.»
حبس «حبلهرود»
کشاورزان دشت گرمسار و آرادان در استان سمنان به تأمین نشدن حقابه قانونی خود از «رودخانه حبلهرود» و «سد نمرود» اعتراض کردند. اعتراضی که طی دو روز گذشته در قالب تجمعهایی آرام اتفاق افتاد. اقدامی که اگرچه برای چندینبار متوالی در سالهای اخیر اتفاق میافتد، اما به نتیجهای نمیرسد. کشاورزان این منطقه در گفتوگو با «پیامما» مطالبه خود را بیان میکنند: «نظارت بر حبلهرود و جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز توسط تانکر، پمپاژ، تصرفهای غیرقانونی، بههمراه آزادسازی حداقل ۴.۵ مترمکعب آب از سد نمرود برای آبیاری کافی مزارع گندم در دو نوبت.» غلاتکاران این منطقه میگویند اردیبهشت حیاتیترین فصل آبیاری محصولشان است که از قضای روزگار حبلهرود هم در پرآبترین شرایط قرار میگیرد، اما چیزی از حقابه نصیبشان نمیشود.
شاهد یک دهه تخریب انزلی
«۱۰سالی که هر دفعه وارد تالاب میشدم (بهطور متوسط هفتهای یک روز)، از طلوع خورشید تا غروب آفتاب، یک هزار فریم عکس گرفتم؛ رفتارها، مهاجرتها و جمعیت هرساله پرندگان را بههمراه دیگر اهالی این حوضه به ثبت رساندم. بخشی از چکیده این آرشیو را در این نمایشگاه ارائه کردهام.» اینها گفتههای «آلن پطروسیان» کنشگر محیطزیست است. این روزها نمایشگاه عکسی با عنوان «پرندگان تالاب انزلی» از آثار او در فرهنگسرای ارسباران در حال برگزاری است. درباره این نمایشگاه، نهضت پرندهنگری، دلایل تخریب و جایگاه اکوتوریسم در تالاب انزلی و… با پطروسیان گفتوگو کردهایم.
توسعه پایدار از مسیر فرمان نمیگذرد
حکمرانی و مداخله در جزئیات
فناوریهای نوین به داد گردشگری سبز میرسند؟
|پیام ما| نقش فناوری و ابزارهای نوین در گردشگری رو به افزایش است و در بعضی بخشها تبدیل به جزیی جداییناپذیر شده است. رزرو آنلاین بلیت و اقامتگاه یکی از همین بخشهاست که جای خود را در بخش گردشگری باز کرده است. اما این پلتفرمها باتوجهبه حجم مخاطبان و دامنه تأثیرگذاریشان میتوانند در تحقق اهداف گردشگری پایدار نیز تأثیرگذار باشند. آنها هم با مسافران و هم با جامعه میزبان در ارتباطاند و این امکان را دارند که با در نظر گرفتن پیششرطهایی برای همکاری و ارائه خدمات، فرهنگ گردشگری سبز و توجه به شاخصهای گردشگری پایدار را توسعه دهند. این روزها که گردشگری ایران با چالشهایی مثل ضعف در مدیریت مقصد، بحران منابع طبیعی و از همه مهمتر، گردشگری غیرمسئولانه روبهروست، میتوان با شناسایی فرصتهایی تازه در پلتفرمهای آنلاین تا حدودی با این چالشها بهشکلی اصولی مواجه شد و آسیبها را کاهش داد. «محمد جهانشاهی»، دبیر کمیته ملی طبیعتگردی و گردشگری سبز، در گفتوگو با «پیام ما» با بررسی چالشهای بخش گردشگری در ایران، از ظرفیتهای فناوری برای حرکت بهسوی پایداری در رونق گردشگری گفت. او معتقد است: «اگر ذینفعان وارد عمل نشوند، نمیتوان به توسعه پایدار در گردشگری امیدوار بود. با بهرهگیری از دانش و فناوریهای نوین و روشهای خلاقانه، میشود اصول و قواعد مربوط به گردشگری پایدار و سبز را بین گروههای میزبان و میهمان گسترش داد.»
هشدار برق هرمزگان به کشاورزان: از ظرفیت مجاز برداشت آب تجاوز نکنید
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان با هشدار به کشاورزان استان، خواستار رعایت ظرفیت مجاز برداشت آب از چاهها شد و اعلام کرد در صورت همکاری با طرح مدیریت مصرف، امکان استفاده رایگان از برق برای چاهها فراهم خواهد شد.
