بایگانی مطالب : آب
زنان میراثداران سنتهای زنده
اسناد جهانی درباره صنایعدستی چه میگویند؟
خاستگاه بشری گرفتار ناکارآمدی
کابوس ویرانی با وجود پیگیریهای کارشناسان و رسانهها همچنان بالای سر محوطه کنارصندل مانده است. «محمدرضا میری»، باستانشناس پیشکسوت که حدود ۲۰ سال پیش همراه «یوسف مجیدزاده»، سرپرست کاوش، به جیرفت رفت و پیام خاستگاه بشری بودن ایران را -که نشانههایش در منطقه کنارصندل یافت شده بود- به جهان مخابره کرد، به ما از روزهای کشف و ارتباط همراهانه با مردم میگوید و متعجب است که چرا جمهوری اسلامی از این ثروت بهشکل شایسته نگهداری نمیکند، آن را بهاندازه کافی گسترش نمیدهد و به مردم جهان معرفی نمیکند.
بحران پلاستیک؛ چالشی فراتر از محیطزیست
پلاستیک، بهعنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای فناوری قرن بیستم، با ویژگیهایی مانند دوام، سبکی و قیمت پایین، نقش مهمی در اقتصاد و زندگی روزمره ایفا کرده است. بااینحال، مصرف بیرویه و عدم مدیریت پسماند آن، بحران عمیقی در سطح جهانی و ملی ایجاد کرده است. ۴ درصد نفت تولیدی جهان برای تولید مواد پلاستیکی به کار گرفته میشود ازآنجاییکه مواد پلاستیکی دارای ماندگاری بیش از ۳۰۰ سال هستند رهاسازی آنها در طبیعت صدمات جبرانناپذیری را به محیطزیست خشکی و دریایی تحمیل خواهد کرد.
فقدان ظرفیتسازی آفت بزرگ در توسعه صنایعدستی
تهران بیدفاع، تهران بیحریم
|پیام ما| تهران حریم مشخصی ندارد. مرزهای شهری پایتخت سالهاست بهطور غیررسمی فراموش شده و ساختوسازهای غیررسمی، اسکانهای تصرفی، توسعههای بیضابطه و فقدان نظارت یکپارچه، سیمای کلانشهر را آشفتهتر از همیشه کرده است. حریم تهران که نقش حیاتی در حفظ محیطزیست و کنترل گسترش بیرویه شهر دارد، بهدلیل ابهام در مرزهای مدیریتی با شهرستانهای اطراف، در معرض ساختوسازهای غیرمجاز و زمینخواری گسترده قرار گرفته است. در هفتههای اخیر، موضوع حریم تهران به یکی از چالشهای مدیریت شهری تبدیل شده است. حریم تهران با وسعتی بالغبر پنج هزار و ۹۱۷ کیلومترمربع، حدود ۹ برابر محدوده شهری پایتخت را در بر میگیرد و نقش حیاتی در حفاظت از منابعطبیعی، کنترل توسعه شهری و جلوگیری از ساختوسازهای غیرمجاز ایفا میکند. اما اکنون با لغو بخشنامه مدیریت یکپارچه حریم توسط وزارت کشور، نگرانیها درباره توسعه بیضابطه و ساختوسازهای غیرمجاز بار دیگر افزایش یافته است. با توجه به وضعیت فعلی، کارشناسان هشدار میدهند اگر مدیریت حریم به شهرداری بازنگردد، تهران به شهری بیحریم تبدیل خواهد شد که توسعه بیضابطه و ساختوسازهای غیرمجاز در آن افزایش مییابد. این موضوع تعادل محیطزیستی و اجتماعی را تهدید میکند و آینده توسعه پایدار پایتخت را نیز در معرض خطر قرار میدهد
آب؛ از تقدس تا تباهی
ایرانیان هزاران سال پیش با آب نهتنها زیستند، بلکه تمدن ساختند؛ از اساطیر زرتشتی که آب را مقدس میدانستند تا باستانشناسانی که نخستین نشانههای کشاورزی و یکجانشینی را در فلات ایران یافتهاند. تاریخ فرهنگی آب در این سرزمین، تاریخی است از احترام، خرد و همیاری. با اینهمه اما بحران کمآبی موضوع تازهای در کشور ما نیست و سالهاست از آن گفته میشود. حتی پیش از فاجعه و در دهههای دورتر هم افرادی از حوزه علوم انسانی مانند محمدابراهیم باستانی پاریزی نسبت به آنچه که موجب بیآبی میشود، هشدار داده بودند. روز شنبه، دهم خردادماه، نخستین نشست از سلسلهنشستهای «کرآبی» با موضوع تاریخ فرهنگی آب در ایران برگزار شد. این برنامه با نمایش مستند «تالان» ساخته «محمدصادق دهقانی» همراه بود که زخمهای امروز بر پیکر طبیعت را بازخوانی کرد و از فاجعه کمآبی که با آن مواجهایم، گفت. در این نشست «ژاله آموزگار»، پژوهشگر فرهنگ و زبانهای باستانی و «مرتضی فرهادی»، جامعهشناس و مردمشناس از پیشینه ایرانیان و آنچه بودیم، گفتند. «داریوش رحمانیان» هم درباره کرآبی چندین دهه در ایران سخنرانی کرد و در گفتوگو با «پیام ما» توضیح داد که چرا توسعه پایدار بدون آب و نگاه تاریخی به آن بیمعناست.
دیپلماسی ناکارآمد «عارفانه»
موضوع حضور در کرسیهای تخصصی اجلاسهای منطقهای و بینالمللی، یکی از موارد مورد تأکید در دولت چهاردهم است. اینبار نیز برای حضور در کنفرانس بینالمللی حفاظت از یخچالهای طبیعی به میزبانی تاجیکستان معاون اول رئیسجمهوری، «محمدرضا عارف»، رهسپار شد. حضوری که کارشناسان میگویند بیشتر یک فرصتسوزی برای ایران بود تا حضوری قاطع و پردستاورد. محمدرضا عارف در این اجلاس بدون هیچ پیشنهاد مشخصی از سوی ایران بهنفع حفاظت از منابع آبی و یخچالهای منطقه ظاهر شد و در متن سخنرانی تنها بر اهمیت حفظ یخچالها و همکاری جهانی تأکید کرد. بیان مشکلات کشور در سالهای تغییراقلیم و آخرین وضعیت یخچالها بهتبع افزایش دما، برای جلب کمکهای فنی، علمی و مالی بینالمللی از نکات مغفولمانده صحبتها و دیدارهای عارف است که کارشناسان بر آن تأکید میکنند.
هجوم ملخها به لرستان تکرار یک غفلت زیستمحیطی
طالبان آب را بست؛ سد «دوستی» خشکید
سد «دوستی» مهمترین منبع تأمینکننده آب شرب خراسانرضوی و بهویژه کلانشهر مشهد با بیش از سه میلیون نفر جمعیت است. سدی که بنابه اعلام شرکت آبمنطقهای این استان عملاً در روزهای گذشته به «حجم مرده» رسیده است. گرچه کاهش بارندگی در این منطقه بر پرشدگی سد دوستی بیتأثیر نیست، اما اصلیترین دلیل بیآبی مطلق این سد، آبگیری سد «پاشدان» در ولایت هرات افغانستان و کنترل کامل آب رودخانه فرامرزی «هریرود» از سوی طالبان است که نهفقط ایران، بلکه ترکمنستان را هم دچار بحران کرده است.
از اتحاد اقوام ایرانی تا محدودیتهای زیرساختی
استان کرمان در روزهای پایانی اردیبهشتماه میزبان یکی از مهمترین رویدادهای گردشگری کشور بود. اولین «جشن ملی بومگردیهای ایران»، همزمان با ۳۱ اردیبهشت روز ملی بومگردی، در کرمان آغاز شد و حدود ۷۰۰ نفر از فعالان و علاقهمندان این حوزه از سراسر کشور در آن شرکت کردند. نزدیک به ۱۵۰ نفر از مهمانها با قطار گردشگری به کرمان رسیدند و بقیه هم با خودروهای شخصی به این رویداد پیوستند. این رویداد با شعار «ایران، خانه همه ماست» و با حضور وزیر میراثفرهنگی، معاون گردشگری و استاندار کرمان افتتاح شد. در کنار مراسم، نمایشگاهی از صنایعدستی کرمان هم برگزار شد که حالوهوای بومی این رویداد را بیشتر به نمایش گذاشت. هدف اصلی این رویداد، معرفی بهتر ظرفیتهای گردشگری استان کرمان و همینطور توجه بیشتر به ظرفیتهای بومگردی ایران و گردشگری جامعهمحور بود. در حاشیه این رویداد گفتوگویی با «مصطفی فاطمی»، مدیرکل گردشگری داخلی، داشتیم تا نظر او را درباره تجربه این رویداد و چالشهای برگزاری آن جویا شویم.
