بایگانی مطالب : جامعه
درد دنـــدان
در حالی شاخص سلامت دهان و دندان ایرانیان که بهعنوان یکی از شاخصهای توسعه اقتصادی و اجتماعی مطرح است؛ همچنان اعداد نگرانکنندهای را نشان میدهد که به گفته یکی از فعالان جامعه دندانپزشکی کشور، علاوه بر سواد پایین سلامت در کشور، وضعیت اقتصادی کنونی و پوشش ناهمخوان بیمهها با واقعیتهای تورمی از خدمات دندانپزشکی موجب کاهش شدید مراجعه به دندانپزشکیها شده است.
سند اینجا به نــــام کیست؟
چندی است که اخبار صدور سند ابنیه تاریخی در رسانههای مختلف منتشر میشود؛ خبری امیدوارکننده و مسرتبخش که بیتردید میتوان آن را گامی مهم در جهت ساماندهی وضعیت حقوقی این آثار به شمار آورد. اما پیش از هر داوری شتابزدهای درباره این اقدام، بهتر است این موضوع از جوانب مختلف مورد بررسی قرار گیرد. اولین سؤال این است که نبودن چنین سندی برای یک اثر تاریخی، چه مشکلاتی میتواند ایجاد کند؟ و حفاظت از این آثار تا پیشازاین، بر چه مبنایی و با چه سرانجامی صورت میگرفته است؟ آنچه به نظر میرسد این است که صدور سند، فراتر از یک کارکرد نمادین و تشریفاتی عمل میکند و این تصمیم احتمالاً در پاسخ به دشواریهای عینی و ملموسی که در گذشته گریبانگیر این آثار بوده، اتخاذ شده است. بههرحال، در میانه این بحث، مفهوم «مالکیت» بیشتر از هر چیز دیگری خودنمایی میکند؛ مفهومی که پیچیده و بسیار مهم است. با روشنشدن این نکته که مسئله در نهایت به درک درستی از مالکیت بازمیگردد، این پرسشها مطرح میشوند: حق مالکیت چیست؟ در جوامع مختلف چگونه شکل گرفته است؟ و با چه چیز بازشناخته میشود، و سرانجام اینکه انواع مالکیت در نظام حقوقی ایران کداماند و هر یک چه اقتضائات و دشواریهایی پیش روی حفاظت از آثار تاریخی قرار میدهند.
رایگانسازی روی ریــــــل تردید
| پیام ما | جمعیت در ایستگاه مترو بهشتی پراکنده است، عدهای در انتظار رسیدن قطار پشت خطهای قرمز ایستادند و گروه دیگر روی صندلیها منتظرند. پسری جوان که هر روز صبح زود گذرش به مترو میافتد، خبرِ رایگان شدن دائمی مترو و بی.آر.تی را شنیده است: «من ترجیح میدهم، ۵۰ هزار تومان پول بدهم؛ اما مترو اینقدر شلوغ نباشد.» قطار میرسد و صدای «اول ما پیاده شویم و بعد شما» در ایستگاه شنیده میشود. جمعیت متراکم در قطار به منتظرانِ در ایستگاه اجازه ورود به قطار را نمیدهد: «یک چیز هم رایگان شده، شما نمیگذارید؟»
احیای «اشتروکو»؛ شترِ گِلی میناب در مسیر بازگشت
(اشتروکو) یا شتر کَلی میناب، فراتر از یک اثر هنری، میراثی است که از دل اقلیم گرم جنوب و با دستان هنرمندان بومی پدید آمده تا یادآور پیوند عمیق میان انسان، حیوان و طبیعت در فرهنگ هرمزگان باشد.
تلِ ضحاک آب میرود!
یک کنشگر میراثفرهنگی خبر داد: تلِ باستانی ضحاک در شهرستان فسا (استان فارس) در حال آب رفتن است؛ زمینهای کشاورزی تا بیخ تپه شخم زده شدهاند، زمینداران از خاک محوطه این تپه برداشت کرده و به زمینهای خود میافزایند، و ردپای گنجیابها دیده میشود.
«ازدواج سفید» در ایران بیشتر اجبار پنهان است تا انتخاب
علیرضا شریفی یزدی، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه، با اشاره به افزایش جمعیت مجردان و دشوارتر شدن ازدواج، میگوید «عدم ازدواج» یا «ازدواج سفید» در بسیاری موارد انتخاب آزادانه نیست، بلکه واکنشی به فشارهای اقتصادی و اجتماعی و نوعی «تکلیف تحمیلشده» است؛ وضعیتی که میتواند پیامدهایی مانند کاهش زاد و ولد، تشدید تنهایی و افزایش آسیبهای روانی را به دنبال داشته باشد.
زمیــن؛ رانــت قــدیــمــــی در لبــاس تـــــــازه
اصول حکمرانی بیمهای در خطر است
ادغام دوباره صندوقهای بیمهای و انتقال بخشی از منابع تأمین اجتماعی به دولت، منجر به این شده است، تا برخی خطر نقض استقلال نهادی بزرگترین نهاد بیمهای کشور و تهدید علیه اصول حکمرانی بیمهای را مطرح کنند. «فرشاد اسماعیلی»، کارشناس حقوق کار در گفتوگو با «پیام ما» معتقد است، لایحه جدید نظام تأمین اجتماعی در آینده، فرسایش تدریجی استقلال مالی، اداری و اکچوئریال بزرگترین صندوق بیمه اجتماعی کشور را در پی دارد.
بازارچه جنت؛ گمشده در میان وعدهها
نزدیک به چهار ماه از آتشسوزی «بازارچه جنت» تهران گذشته و کسبهای که در عرض بیست دقیقه حاصل یکعمر زحمتشان سوخت، هر روز مقابل شورای شهر، شهرداری و «شرکت ساماندهی» تجمع میکنند تا شاید وعدههای وام و جبران خسارت به نتیجه برسد. یکی از غرفهدارها میگوید: «با ازدستدادن غرفهام راحتتر کنار آمدم تا اتفاقات بعدش» و دیگری تکرار میکند: «ما فقط داریم میدوییم». در هفتهها و ماههای پس از آتشسوزی، زمان برای بازماندگان این حادثه مدام کش آمده و وعدههای بیسرانجام ناامیدیشان را بزرگتر کرده است.
این میراث، نسخه پشتیبان ندارد
شبی که لهیب آتش کلیسای قرونوسطایی پاریس را تسخیر کرده بود، بسیاری از مردم دنیا آن بنای پرخاطره را ازدسترفته میدانستند و با آن خداحافظی کردند. اما «نوتردام» چند سال بعد، از خاکستر خود برخاست و باز هم یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری پاریس شد. هرچند نقش متخصصان و مرمتگران در این اتفاق غیرقابلانکار است؛ اما پیش از مرمتگران، «دادهها» بودند که نوتردام را نجات دادند. اسکنهای دقیقی که «اندرو تالون» تاریخنگار بلژیکی از نوتردام تهیه کرده بود، به داد کلیسای پیر رسید. تالون چند سال پیش از آتشسوزی، در قالب یک پروژه پژوهشی با استفاده از اسکنرهای لیزری، نسخهای سهبعدی از نوتردام تهیه کرده بود؛ مدل او با دقت پنج میلیمتر، پس از آتشسوزی تبدیل به دقیقترین نقشه راه مرمتگران شد. تجربهای که نشان داد مستندنگاری دقیق آثار تاریخی چقدر در بحرانها نجاتبخش است. ایران که حالا از دو جنگ تمامعیار بیرونآمده؛ بیش از همیشه نیازمند توجه و تأکید بر مستندنگاری استاندارد میراثفرهنگی است. آثار ملی و جهانی ایران در حالی در جنگ آسیبدیده که هیچ تصویر روشنی از وضعیت مستندنگاری آنها وجود ندارد و نمیدانیم چه تعداد از این آثار دارای مستندات دقیق، نسخههای پشتیبان یا آرشیوهای دیجیتال استاندارد و قابلاتکایند. در گفتوگو با «منیژه هادیان دهکردی» معاون پژوهشی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، ابعاد این خلأ و الزامات و چالشهای مستندنگاری آثار تاریخی در ایران را بررسی کردیم.
