بایگانی مطالب : آب
دیپلماسی ناکارآمد «عارفانه»
موضوع حضور در کرسیهای تخصصی اجلاسهای منطقهای و بینالمللی، یکی از موارد مورد تأکید در دولت چهاردهم است. اینبار نیز برای حضور در کنفرانس بینالمللی حفاظت از یخچالهای طبیعی به میزبانی تاجیکستان معاون اول رئیسجمهوری، «محمدرضا عارف»، رهسپار شد. حضوری که کارشناسان میگویند بیشتر یک فرصتسوزی برای ایران بود تا حضوری قاطع و پردستاورد. محمدرضا عارف در این اجلاس بدون هیچ پیشنهاد مشخصی از سوی ایران بهنفع حفاظت از منابع آبی و یخچالهای منطقه ظاهر شد و در متن سخنرانی تنها بر اهمیت حفظ یخچالها و همکاری جهانی تأکید کرد. بیان مشکلات کشور در سالهای تغییراقلیم و آخرین وضعیت یخچالها بهتبع افزایش دما، برای جلب کمکهای فنی، علمی و مالی بینالمللی از نکات مغفولمانده صحبتها و دیدارهای عارف است که کارشناسان بر آن تأکید میکنند.
اعتراضِ حَقّه
۸۰ سال پس از اعتصاب کارگران پالایشگاه نفت کرمانشاه
طالبان آب را بست؛ سد «دوستی» خشکید
سد «دوستی» مهمترین منبع تأمینکننده آب شرب خراسانرضوی و بهویژه کلانشهر مشهد با بیش از سه میلیون نفر جمعیت است. سدی که بنابه اعلام شرکت آبمنطقهای این استان عملاً در روزهای گذشته به «حجم مرده» رسیده است. گرچه کاهش بارندگی در این منطقه بر پرشدگی سد دوستی بیتأثیر نیست، اما اصلیترین دلیل بیآبی مطلق این سد، آبگیری سد «پاشدان» در ولایت هرات افغانستان و کنترل کامل آب رودخانه فرامرزی «هریرود» از سوی طالبان است که نهفقط ایران، بلکه ترکمنستان را هم دچار بحران کرده است.
آشفتگی مسئولیت اجتماعی
مسئولیت اجتماعی شرکتی در ایران ملغمهای است بی سر و ته. این شرایط بیش از همهجا در همایش ملی «تجارب مسئولیت اجتماعی در ایران» مشهود بود؛ بهخصوص در پنل «صنعت نفت و مسئولیت اجتماعی». بهنظر میرسد در این صنعت که پیشینهدارترین صنعت کشور در حوزه مسئولیت اجتماعی است، نقصها و کمکاریها بیش از هر جای دیگر در معرض دید قرار دارد. مشاور اجتماعی وزیر نفت از بازنگری در نظامنامه مسئولیتهای اجتماعی شرکتی (CSR) خبر داد، درحالیکه گفتوگوهای مطرحشده در همان نشست نشان میداد شرکتهای زیرمجموعه توجهی به نظامنامه موجود ندارند و حتی کارشناسان CSR شرکتهای تابعه وزارت نفت خبری از محتویات آن ندارند. سؤال این است که آیا آنها اصلاً میدانستند که نظامنامهای وجود دارد؟ مدیر مسئولیت اجتماعی شرکت صنایع پتروشیمی خلیجفارس که از انحرافات این مفهوم گلایهمند بود و به صرف هزینهها، بدون اثربخشی و کارآمدی اشاره میکرد، از هزار میلیارد تومان بودجه مسئولیت اجتماعی در سال گذشته گفت که در منطقه پیرامونی عسلویه و ماهشهر هزینه شده است، اما هیچ اشارهای به تأثیر این هزینهکردها در رفع آسیبهای شرکتهای متبوعشان نکرد. مدیر مسئولیت اجتماعی شرکت انرژی دانا از طرحهای CSR این هلدینگ پرده برداشت؛ طرحهایی که تنها در پروژه توسعه میدان نفتی سهراب که در محدوده تالاب حفاظتشده هورالعظیم قرار دارد، پیگیری میشود و بیشتر جنبه اجتماعی دارد. گفتههای او این سؤال را برای بسیاری از حاضران این پنل ایجاد کرده بود که آیا مسئولیت اجتماعی این شرکت نوعی باجدهی و حقالسکوت دادن به مردم محلی و مسئولین است؟ یا ناآگاهی از چیستی مسئولیت اجتماعی شرکتی؟ استاد دانشگاه شهید بهشتی، مخالف ایده منحرف شدن مسئولیت اجتماعی شرکتی در ایران بود، اما از دخالت نمایندگان و ناکارآمدی و ارزیابی نداشتن پروژههای آن میگفت!
دستهای بیادعا زندگیبخش تالابهای خشک
«مؤسسه مطالعه و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران» پنجشنبه گذشته همایشی با عنوان «نقش جوامع محلی در مدیریت منابع آب» برگزار کرد. همایشی که بهگفته مجریان آن، در جستوجوی دانش جایی بیرون از دانشگاه است؛ دانشی اصیل، در میان جامعه محلی، آنهم آنجا که به ثمر نشسته است. تلاشهای «سیروس زارع» و «علینصیری»، دو روستانشین از جنوب استان فارس، یکی از احیای تالاب خشکشده «کمجان» و دیگری در استفاده و مدیریت منابع آب بهنفع «بیابانزدایی» و حفاظت از گونههای حیاتوحش در منطقهای که میرفت تا بیابان شود (پاقلات) بهعنوان دو الگوی موفق و درسآموخته در این همایش روایت شد. روایتی از سختیها و صبوریها که با همراهی جامعهمحلی و تکیه بر توان و دانش بومی منطقه، با پایانی خوش همراه شد. کمجان امروز یک تالاب احیا شده است و «پاقلات و ارتفاعاتش» روستایی که بیابان را به منطقهای مطلوب برای بنات و نبات تبدیل کرده است.
زندگی در «اقتصاد بقا»
هر از چندگاهی در کشور ما حوادثی رخ میدهد که در عمق خود بحرانها و ضعفهای ساختاری ریشهداری را آشکار میسازند. پرسش کلیدی همواره این است که آیا از این بحرانها درس آموخته و عبرتگیری لازم صورت میگیرد؟ حادثه تلخ و تکاندهنده خفه شدن متوالی هفت نفر در یک چاه در شهر کونانی از توابع شهرستان کوهدشت، یکی از این وقایع بود که شوکی بزرگ به جامعه وارد کرد و سؤالات جدیای را در سطوح مختلف مطرح ساخت. جدا از ابعاد انسانی و داغی که بر دل خانوادههای داغدار نشست، این فاجعه پرسشی محوری را پیش میکشد: چرا زندگی در چنین مناطقی، و تلاش روزمره برای معاش یا حتی اقدام فداکارانه و تحسین برانگیز این افراد برای نجات جان همسایه، باید به قربانی کردن جان خود و چنین فرجام تراژیکی منجر شود؟ چرا در این جوامع، زندگی روزمره با چنین سطح بالایی از ریسک همراه است؟
برچیدن مرز خبر و آگهی، زمینهساز فساد سیستماتیک در عرصه رسانه
در عصر دیجیتال، مرز میان گزارش خبری و تبلیغات تجاری یا سیاسی بهطور فزایندهای زایل شده است. یکی از پدیدههای نگرانکننده در این زمینه، «خبرنگاری باجگیر» است؛ وضعیتی که در آن خبرنگار یا رسانه با استفاده از موقعیت اطلاعرسانی خود، بهجای انجام وظیفهی خبری، اقدام به تهدید، چانهزنی و معاملهی پنهانی میکند.
مسئولیت اجتماعی شفافسازی میشود؟
بیش از یکدهه از ورود مفهوم مسئولیت اجتماعی بنگاهی(Corporate Social Responsibility) به عرصه مدیریت و بنگاهداری کشور میگذرد، اما هنوز این مفهوم برای ما ایرانیان روشن و شفاف نیست و عموماً با خیریه و تبلیغات اشتباه گرفته میشود. فعالیتها و طرحهایی که در ذیل این مفهوم به اجرا درمیآیند، هیچ شفافیتی ندارند؛ بنگاههای بزرگ اقتصادی، اعم از نفتی و معدنی و دیگر صنایع، از هزینهکردهای کلان خود در این حوزه میگویند و همچنان محیطزیست محل فعالیت خود، اعم از آب و خاک را آلوده میکنند و جوامع بومی در جوار این صنایع هیچ انتفاعی اقتصادی از فعالیت این بنگاهها نمیبرند. بعد از دههها نبود شفافیت و فساد و رانت، دیروز «ابوتراب طالبی» در همایش ملی «تجارب مسئولیت اجتماعی در ایران» از تلاش برای ایجاد شفافیت در حوزه مسئولیت اجتماعی بنگاهها گفت. دبیر کمیسیون فرهنگی و اجتماعی هیئت دولت قصد دارد با آییننامه، مسئولیت اجتماعی بنگاهها را نظاممند کند و بر اصل شفافیت و ارائه گزارش به مردم تأکید دارد. با اینهمه چنانچه در این همایش مطرح شد، در این مسیر با کارشکنیهای بسیاری روبهرو هستیم. آیا اینبار امید به تغییر میتواند بر رانت و فساد پیروز شود؟
صورتجلسههای بیثمر
|پیامما| دو میلیون مترمکعب سهم تعیینشده برای شهرستان بیجار از محل آب ذخیرهشده در سد تالوار در استان همدان است؛ سهمی که بنا بر تابلوی تخصیص قرار بود برای شرب بیجار استفاده شود، اما هنوز تخصیص صورت نگرفته است. این میزان علاوهبر حقابه بخش کشاورزی و سایر بخشهاست. بنا به اعلام نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی برای انتقال این آب باید خط اصلی «دشت خورخوره» با اعتبار ۶۰۰ میلیارد تومان احداث شود. «علیرضا زندیان» گفت: «خط انتقال از مجتمع تا تصفیهخانه وجود ندارد و بهجای تهیه صورتجلسههای بیثمر، باید اقدام عملی انجام شود.»
«رمون» در تنهایی سوخت
«رَمون» در آتش سوخت و روایت مردم محلی میگوید ۷۰ درصد یک روستا خاکستر شد. آتشی که گویا بهدلیل عبور غیراستاندارد کابلهای برق فشار قوی از اراضی باغی و بیتوجهی شرکت توزیع برق به هشدارهای مردم اتفاق افتاده است. بیش از یک سال از اعتراض و زنهارهای مردم که جرقههای اتصال شبکه را در میان درختان میدیدند و برقگرفتگی یک باغدار میگذرد، اما هیچ اقدامی انجام نشده است. حالا باغها سوخته، دامها سوخته، خانهها سوخته و اهالی در نبود توزیع اقلام مورد نیاز امدادی، «حاشیهخوابِ جاده» شدهاند. تنها چشمه تأمینکننده آب روستاها هم سوخته است و اهالی میگویند: «حالا از آب رودخانه مینوشیم.» آبی که نهتنها بهداشتی نیست بلکه میتواند منشأ بسیاری از بیماریها باشد: «حتی چشمه سوخته است.» رمون به محرومیت عادت دارد. در این منطقه نه مدرسهای وجود دارد، نه خانه بهداشتی و نه جاده و مسیر دسترسی قابلاعتنایی که حتی نیروهای امداد را زودتر به آنان برساند. رمون جایی در مناطق صعبالعبور جیرفت استان کرمان، در تنهایی خودش و مردمانش سوخت. مسئولان کرمان اما میگویند: «هنوز ارزیابی خسارت انجام نشده است. میزان خسارت را اعلام میکنیم.» میزان کدام خسارت؟ آتش یا محرومیت سالها مانده بر تن رمون و ساکنانش؟
