بایگانی مطالب : جامعه
بلندمرتبهسازی؛ کابوس جدید بافت تاریخی شیراز
|پیام ما| تصاویر منتشرشده از بافت تاریخی شیراز خبر از اجرای پروژه ساختمانی بزرگمقیاسی در محدوده ثبتملیشده این بافت میدهد. پروژهای که هنوز جزئیات آن مشخص نیست، اما در تخلف صورتگرفته در آن تردیدی نیست. روز پنجشنبه انجمن صنفی مرمتگران آثار تاریخی استان فارس از فعالیت تاورکرین و ماشینآلات سنگین در بافت تاریخی شیراز، مرز ممنوعه مداخلات عمرانی، خبر دادند. گویا بعد از جولان لودرها حالا نوبت به خودنمایی جرثقیلها در آسمان بافت تاریخی شیراز رسیده است. براساس گزارشی که خبرگزاری ایسنا بهنقل از این انجمن منتشر کرد، همزمان با روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی، انجمن صنفی مرمت استان فارس در قالب بیانیهای درباره تحرکات تازهای که در بافت تاریخی شیراز مشاهده شده و همچنین، خطراتی که مجموعه ثبتشده این بافت را تهدید میکند، هشدار داده است. حال باید دید متولیان حفاظت از این اثر ملی چه توجیهی برای جولان جرثقیلها در آسمان این شهر دارند.
کتاب «صحنهپردازی آخرالزمانی؛ تئاتر در عصر بحران اقلیمی» رونمایی شد
در عصر تغییر اقلیمی
معادله نابرابر حفاظت از تاریخ
هجدهم آوریل، روز جهانی حفاظت از بناها و محوطههای تاریخی، فرصتی است برای بازنگری در رفتارهای حفاظتی ما با گذشتهای که آینده را شکل میدهد. شعاری که هرساله توسط ایکوموس و نهادهای بینالمللی مطرح میشود، هشداری است به جوامع بشری که آنچه از تمدن و هویت باقی مانده، تنها با نگاه علمی، مسئولانه و مردمی میتواند از گزند فراموشی، تخریب و سوداگری در امان بماند. در ایران، کشوری با هزاران سال تاریخ و تمدن، این روز بیش از هر جای دیگری باید تلنگری باشد برای نهادهای دولتی، شهرداریها، قانونگذاران، مردم و فعالان این حوزه و همچنین، طرح این سؤال که آیا آنگونه که باید از این گنجینه بیهمتا صیانت کردهایم؟ یا میراث، هنوز قربانی توسعهای بیهویت، مرمتی سطحی، کاوشی ناتمام و قانونی بیضمانت است؟
آینده چگونه حافظ گذشته میشود
|پیام ما| شناخت گذشته بیش از هر زمان دیگری با کمک ابزارهای آینده ممکن شده است. هوش مصنوعی و فناوریهای نوین، دیگر فقط ابزارهای تخصصی برای حوزههای خاص نیستند؛ آنها سالهاست که به کمک تاریخ و میراث فرهنگی آمدهاند. از رباتهای راهنمای موزه گرفته تا الگوریتمهایی که کیفیت کاوشهای باستانشناسی را دگرگون کردهاند، از آرشیوهای دیجیتال گرفته تا تکنیکهای مستندسازی و رمزگشایی دادههای تاریخی، همه در خدمت حفظ، معرفی و بازآفرینی میراث فرهنگی هستند. اما در کشوری چون ایران، با گنجینهای غنی از تاریخ و تمدن، نهتنها بهرهای از این فناوریها گرفته نمیشود که حتی ابتداییترین اصول حفاظت و معرفی آثار تاریخی نیز نادیده گرفته میشود. روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی، بهانهایست برای مرور وضعیت میراث فرهنگی در جهانی که بهسرعت در حال تحول است؛ جهانی که از ابزارهای نوین برای شناخت بهتر ریشهها و روایت دقیقتر گذشتهاش بهره میبرد. نگاه به وضعیت امروز میراث فرهنگی ایران، تصویری نگرانکننده ترسیم میکند: فرونشست زمین، آرام و بیصدا، آثار ارزشمند تاریخی را تهدید میکند؛ بسیاری از بناها و محوطههای تاریخی زیر سایه بیتوجهی و نبود برنامههای اصولی، روزبهروز فرسودهتر میشوند. نبود ساختارهای مشخص برای مستندسازی و اطلاعرسانی، نهتنها پژوهشگران و علاقهمندان را از دسترسی به اطلاعات پایه محروم کرده که راه معرفی و آشنایی بیشتر با میراث تاریخی برای عموم مردم را مسدود کرده است. نگاههای محدودکننده به دادههایی که میتوانند بستری برای شناخت بهتر میراث باشند هم این شکاف را عمیقتر کرده است. فاصله ما از استانداردهای جهانی، روزبهروز بیشتر میشود. درحالیکه بسیاری از ابزارها در دسترساند، اما آنچه جای خالیاش بیش از هر چیز احساس میشود، ارادهای جدی برای استفاده درست از این ظرفیتها در مسیر حفاظت، معرفی و آگاهیبخشی پیرامون میراث فرهنگی است.
پایان فصل یک اسطوره
«او زندگی طولانی، پرماجرا و ثمربخشی داشت و آثارش همچنان زنده خواهند ماند». زندگی «ماریو بارگاس یوسا» شاید در همین چند کلمه خلاصه شود که فرزندانش در بیانیهای اعلام کردند. بارگاس یوسا زندگیاش همچون یک رمان بود؛ پیچیده و پرنوسان. او با آثارش تاریخ و سیاست را به چالش کشید و تصویری عمیق از قدرت و شکست انسانها ترسیم کرد. حالا ۸۹سالگیاش با مرگی به پایان رسیده که پیشتر درباره آن گفته بود: «دوست دارم مرگ در حالی مرا بیابد که در حال نوشتنم، مثل یک حادثه.»
نوروز سرد صنایعدستی در داغی دلار
نوروز همواره یکی از اصلیترین فصلهای فروش برای فعالان صنایعدستی در سراسر کشور بوده است. اما نوروز ۱۴۰۴ با آنچه انتظار میرفت، فاصلهای چشمگیر داشت. با وجود افزایش چشمگیر سفرهای نوروزی، بسیاری از هنرمندان و فروشندگان باسابقه صنایعدستی که بهشکل ثابت در فروشگاههای دائمی خود فعالیت میکنند، از کاهش محسوس فروش در مقایسه با سالهای قبل خبر میدهند. آنها میگویند مشتری هست، اما خرید نیست. گزارش حاضر حاصل گفتوگو با شش نفر از هنرمندان و فروشندگان باسابقه صنایعدستی در رستههای متنوع از نقاط مختلف کشور است. گفتوگوهایی که پرده از دغدغههایی مشترک و ساختاری برمیدارد؛ از نبود حمایت اصولی گرفته تا سیاستگذاریهایی که در عمل به زیان فعالان ثابت این حوزه تمام شده است.
فراتر از شعار: مسئولیت اجتماعی در عصر شفافیت
حل معمای آپادانا
|پیام ما| «رومن گیرشمن» کاخ آپادانا در شوش را «گوهر تابناک معماری هخامنشی» توصیف کرده است. کاخی بهیادگارمانده از داریوش بزرگ که در طوفان حوادث تاریخ بارها طعم غارت و ویرانی را چشید و آسیب دید، اما بهجا ماند تا روایتگر تاریخ باشد. دمورگان، دیولافوآ و گیرشمن و باستانشناسان بسیاری تلاشهایی برای حل معمای آن کردند و هریک بخشی از آن را از خاک بیرون کشیدند و داستان و تاریخش را ثبت کردند. حالا اما پس از سالها، بخش دیگری از ماجرای آپادانا برای باستانشناسان روشن شده است. معدنی که سنگهای این کاخ را تأمین کرده، توسط پژوهشگران کشف شد؛ کشفی که به تعبیر رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری یکی از مهمترین اکتشافات باستانشناسی در خاورمیانه در سالهای اخیر است و علاوهبر اینکه یک معمای تاریخی دوهزارساله را حل میکند، میتواند معادل کشف معدن مرمر در آتن برای ساخت پارتنون در تاریخ معماری جهان باشد.
تهدیدی که تمام نمیشود
|پیام ما| در سالهای پس از پایان جنگ تحمیلی ایران و عراق، زمینهای بسیاری در جنوب و غرب کشور به سلاحی پنهان تبدیل شدند؛ مینهایی که در دل خاک پنهان شده و همچنان جانها را تهدید میکنند. در روستاها و شهرهای مرزی، هر قدمی که مردم بر میدارند، ممکن است به فاجعهای ناگهانی منتهی شود، اما بعد از گذشت سالها از جنگ، تبعات اجتماعی انفجار این مینها بر توسعه و پایداری کشور چه هستند و چطور محیطزیست را تهدید میکنند؟
بیمه ضرورتی مغفول در بناهای تاریخی
|پیام ما| مرکز پژوهشهای مجلس در اظهارنظری کارشناسانه درباره لایحه اصلاح قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی-فرهنگی، این لایحه را مورد نقد قرار داده و پیشنهادهایی برای بهبود آن ارائه کرده است. یکی از مهمترین مواردی که این گزارش بر آن تأکید دارد، موضوع مردمیسازی حفاظت از این بافتها و همچنین تأمین منابع مالی پایدار برای این حفاظت است. اما نکته قابلتوجه در این گزارش تأکیدی است که بر موضوع بیمه بناهای تاریخی شده است. مسئلهای که بارها از سوی ناظران و کنشگران مطرح شده، اما موانع متعدد باعث کنار گذاشتن آن شده است. این گزارش اما راهکارهایی برای رفع این موانع ارائه کرده است که میتواند راهگشا باشد؛ هرچند موانع دیگر از جمله عدم تمایل شرکتهای بیمه به این مقوله بهدلایل مختلف، همچنان بر قوت خود باقی است.
