بایگانی مطالب: منابع طبیعی
ترجیح انتقال آب بر مدیریت مصرف
شناسایی وضع موجود یکی از ارکان اصلی برنامهریزی است. شناسایی وضع موجود شامل تحلیل محیط داخلی و خارجی، شناسایی نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدها و بررسی عملکرد گذشته است. این اطلاعات، پایهای برای تصمیمگیری و تعیین اهداف در فرآیند برنامهریزی فراهم میکند.
بیم ناممکن شدن سکونت در مرکز ایران
|پیام ما| فرونشست زمین در بسیاری از شهرهای کشور زنگ خطر را به صدا درآورده و بسیاری از کارشناسان نگران عواقب آن هستند. در تازهترین هشدار، رئیس گروه «آبزمینشناسی» سازمان زمینشناسی کشور با بیان اینکه ایران مرکزی با خطر شدید فرونشست روبهرو است گفت: با ادامهٔ این روند موجی از مهاجرتهای سرزمینی از ایران مرکزی را شاهد خواهیم بود.
تخریب سالانه یک میلیون هکتار از سرزمین
|پیام ما| مطالعات نشان میدهند که درحالحاضر ۲۲ استان از ۳۱ استان کشور، تحتتأثیر فرسایش بادی هستند و در این ۲۲ استان، ۲۳۳ منطقه بهصورت کانونهای بحرانی درآمدهاند؛ این کانونهای بحران، منشأ تولید گردوغبار هستند که خسارات فراوانی به مناطق اطراف خود خصوصاً در حوزهٔ سلامت انسان و کشاورزی وارد میکنند. مدیرکل اسبق دفتر امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، گفته است که مساحت کانونهای بحران در کشور، هماکنون ۱۴ میلیون هکتار است، اما تخمین زده شده که سالانه یک میلیون هکتار به تخریب سرزمینی ناشی از فرسایش بادی اضافه میشود.
نامشویی پروژههای مخرب محیطزیست
«علی حیدری گوجانی» معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری چهارمحالوبختیاری، طی نامهای در ۳۱ تیر ۱۴۰۳ خطاب به کلیۀ ادارات، سازمانها، بانکها و ...، دستور داده تا در مکاتبات اداری خود نام سد «خرسان ۳» را به سد «شهید هوشنگ منصوری (خرسان ۳)» تغییر دهند. این تغییر نام بهزعم کنشگران مدنی و محیطزیستی، اتفاق مبارکی نیست و به نظر میرسد که تصمیمگیران محلی همچنان نیت پوشاندن معایب پروژه، اینبار با تمسکجستن به نام و اعتبار شهدا را دارند. اما باید بدانیم که بازنامگذاری، شیوۀ جدیدی برای پوشاندن سوءمدیریتها نبوده و پیشتر در ایران و سایر کشورهای جهان هم اجرا شده است.
جنگل «ازمیر» در حصار آتش
پنج روز است که جنگلهای غرب استان ازمیر در کشور ترکیه، در کرانههای آتش میسوزند و یکی از قربانیان آتشسوزیهای این کشور شدند. بسیاری از مردم راهی بیمارستان شدهاند، خانه و کاشانههایشان را از دست داده و حیوانات بسیاری مردهاند. این آتشسوزی در روز چهارم تحت کنترل درآمد، اما نگرانیها همچنان ادامه دارد.
هشت توصیهٔ آبی به دولت چهاردهم
بازبینی انتقادی تجربیات اصلاحات آبی در کشور ایران و کشورهای درحالتوسعه، توصیههای راهبردی مهمی را برای تحقق جهتگیریهای اصلی اجتماعی و اقتصادیکردن آب در جامعه، در پیشروی سیاستگذار یا سیاستگذاران قرار میدهد. ازاینرو، جهتگیریها و استراتژیهای دولت چهاردهم برای گشودن روزنههایی در شرایط بحرانی موجود، میتواند بسیار حائز اهمیت و توجه باشد. این در صورتی است که دولت چهاردهم دربارۀ مدیریت و حکمرانی آب، جهتگیریها و راهبردهایی داشته باشد که بتواند برای تحقق هدفهای اصلی اسناد بالادستی موجود، نقش اثربخشی را ایفا کند؛ بهویژه آنکه درحالحاضر، مقوله آب بهشدت «دولتمحور» است و به همین دلیل جامعه در مورد این موضوع احساس همدلی و اشتراک نظر ندارد. از سوی دیگر، توسعۀ اقتصادی کشور بهشدت «آبمحور» است و بخش بسیار مهمی از تولید ناخالص ملی ما صرف خدمترسانی به مردم در حوزۀ شهری و روستایی و اقتصادی میشود که دارای کارایی و بازده اقتصادی ناچیزی است. اما میبینیم بهجای اقتصاد «کمآبمحور» و کارآمد، دولت در برنامه و بودجهریزی، بهطور عمده بهدنبال حلوفصل اقتصاد «بنگاهمحور» است. البته توجه اقتصاد بنگاه شرکتهای کارگزار هم مهم است اما، اینکه خدمات آب با کیفیت بهتری در اختیار مردم قرار بگیرند تا اثربخشی و کارایی بیشتری داشته باشد، مهمتر از آن است. این ترمیم و بازسازی در درجۀ اول به یک دولت «فروتن و توسعهگرا» نیاز دارد که سهم خود را از اشتباهات گذشته بپذیرد و تن به نظارتهای اجتماعی بدهد. در همين راستا، توصيههای راهبردی آبی برای اثربخشبودن دولت چهاردهم در بخش آب پيشنهاد میشود که به شرح پيوست تقديم میگردد.
«منابع طبیعی» فقط با فعالیت سازمانی سامان نمییابد
|پیام ما| با انتخاب وزیر وزارت جهاد کشاورزی و گرفتن رأی اعتماد توسط مجلس شورای اسلامی، گام بعدی، انتخاب رئیس سازمان منابع طبیعی است. «پیام ما» از هفتۀ گذشته تاکنون، تلاش کرده تا دیدگاه کارشناسان مختلف را در زمینۀ مهمترین چالشها و اولویتهای این سازمان پوشش دهد. در این شماره، دیدگاه دو کارشناس را منتشر کردهایم؛ «مظفر شیروانی» مشاور بینالمللی جنگل و محیطزیست و «شاهرخ جباری» کارشناس امور جنگل و منابع طبیعی.
حفظ محیط زیست با زبان هنر
تغییر اقلیم، ازدسترفتن تنوعزیستی و آلودگی پسماند؛ اینها بخشی از بحرانهای محیطزیستی است که کرۀ زمین با آن درگیر است. تنفس ساکنان این سیاره در غبار و آلودگی هوا و ازبینرفتن گونههای جانوری هم، گوشۀ دیگری از درگیری محیطِزیست ما با فعالیتهای انسانی است. در میان بیانیهها و راهحلهای کشورها و سازمانهای مختلف، اما گاهی هنر و رسانه با ایدههای بصری میتواند فراخوانی شود تا اقدامات بیشتری برای حرکت بهسوی راهحلهای پایدار صورت گیرد. نمایشگاه «فراتر از بوم: چشم به کار طبیعت» بههمین منظور بهطور مشترک توسط برنامۀ توسعۀ سازمان ملل متحد (UNDP)، مرکز اطلاعرسانی سازمان ملل متحد در تهران (UNIC) با همکاری «آرتیونیتی» و گالری «اچ» برگزار شد. این نمایشگاه که از نوزدهم مردادماه آغاز به کار کرد و تا بیستوهفتم این ماه ادامه داشت، ۳۶ اثر هنری از ۱۸ هنرمند ایرانی را گرد هم آورد تا به چالشهای جهانی محیطزیست از دریچۀ سه بحران بههمپیوستهای که سیارۀ ما امروزه با آن روبهرو است، بپردازد. در بیانیۀ «فراتر از بوم» هم آمده، این نمایشگاه دعوتی بود تا مخاطب در دل موضوعات حیاتی تغییر اقلیم، شکنندگی طبیعت و تنوعزیستی ما و تأثیر بسیار مخرب آلودگی و پسماند سفر کند. همانطور که «استفان پریزنر»، هماهنگکنندۀ مقیم سازمان ملل متحد در ایران، دربارۀ این نمایشگاه به «پیام ما» میگوید: «هنر و فرهنگ، رسانهای فوقالعادهای برای جلبتوجه و ترویج حمایت از سیارهمان است.»
یک وزارتخانه متولی ۸۴ درصد خاک ایران
«رهاشدگی» توصیف رایجی است که این روزها متخصصین، کنشگران و کارشناسان، در شرح وضعیت منابع طبیعی ایران به کار میبرند؛ توصیف ِ جنگلهایی که همهساله بهخاطر تصرفات غیرقانونی، قاچاق چوب، پاکتراشی و تغییر کاربری، واگذاریهای افسارگسیخته به ذینفوذان، اجرای طرحهای عمومی و عمرانی، آتشسوزیهای مکرر و ...، سطحشان کاهش مییابد؛ جنگلها و مراتعی که خشکسالی، حضور دام غیرمجاز و بیش از حد توان اکولوژیکی این اکوسیستمها، آفات، کشت زیراشکوب و...، قدرت زادآوری را از آنها گرفته است.
دو شاخص مهم رئیس سازمان منابع طبیعی
دربارۀ مهمترین چالشهای سازمان منابع طبیعی، آنقدر گفته شده که تکرار آنها ملالآور است.
