بایگانی مطالب: محیط زیست انسانی
احیای تالابها، راه کاهش بیابانزایی
«هرچه مطالعه کنیم، بیابانزایی پنجبرابر سریعتر از مطالعات حرکت میکند» این جمله را ماه قبل، یک استاد دانشگاه گفت. او به وضعیت وخیم سرعت بیابانزایی در خراسان اشاره کرده بود، اما نکتۀ اصلی صحبتهایش سرعت تشکیل بیابان بود. اینکه بیابان با قدرت میتازد و بیآبی و خشکی امان بریده. آمارها در سالهای اخیر این وضعیت را وخیم گزارش میکنند و یکیاز دلایل این امر هم خشکی تالابها و اختصاصنیافتن حقابۀ آنهاست. هرچند بهگفتۀ «علی ارواحی» پژوهشگر حوزۀ تالابها، «تاکنون تحقیق کمی در این زمینه انجام نگرفته»؛ اما شواهد میگویند که با خشکی هر تالاب، تا کیلومترها دورتر از آن تحتتأثیر این وضعیت قرار میگیرد و با نابودی هر تکه از تالاب، تکههای بسیاری از کشور بیابان میشوند.
مقابله با بیابانزایی از کدام خطر سخن میگوید؟
نهضت محیطزیست را کشتند
اسماعیل کهرم در گفتوگو با «پیام ما»
تغییر اقلیم، عامل تشدید تعارض با حیاتوحش
تعارض انسان با حیاتوحش یکی از چالشهای بزرگ امروزین برای حفظ تنوعزیستی است که معمولاً از منظر توسعۀ زیست انسانی در حریم حیاتوحش، مثل پیشروی در جنگلها یا سایر مناطق بکر به آن نگریسته میشود. اما نویسندگان پژوهشی با عنوان «تغییر اقلیم عامل جهانی تشدیدکنندۀ تعارض انسان با حیاتوحش» تلاش کردهاند به این مسئله از زاویهای نو نور بتابانند و نقش تعیینکنندۀ تغییر اقلیم در افزایش این تعارض را معرفی کنند. محققان با ترسیم یک الگوی خطی نشان دادند که تغییر اقلیم با تشدید کمبود منابع و نیز تغییر در پراکندگی و رفتار حیوانات و انسانها سبب رویارویی بیشتر انسان با حیاتوحش میشود. این الگو بیانگر آن است که محرکهای اقلیمی با تغییردادن زیستبوم، خط سیر طبیعی زیست حیاتوحش و انسان را تغییر میدهد و تعارض میان این دو را تشدید میکند که نتیجۀ آن چیزی جز تهدید آسایش انسانها، آسیب به حیاتوحش و کاهش تنوع گونههای زیستی نیست.
تولید روزانه ۵۵ هزار تن پسماند عادی در کشور
آسیب به محیط زیست؛
تدوین شیوهنامهٔ مدیریت پسماندهای پزشکی
|پیام ما| مسئلهٔ مدیریت پسماند در کشور از ضعف جدی در سطح سیاستگذاری و اجرا رنج میبرد به طوریکه در برخی از مناطق کشور از جمله در استانهای شمالی این مسئله به یک ابرچالش بدل شده است. در چنین شرایطی معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به مناسبت فرارسیدن هفتهٔ محیط زیست سیاستهای این سازمان برای غلبه بر مسئلهٔ مدیریت پسماند در کشور را تشریح کرد.
تکرار ادعای تحقق حقابه
«علی سلاجقه» رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور، ۱۶ خرداد و در حاشیۀ جلسۀ هیئتدولت، در جمع خبرنگاران اعلام کرد که بهدلیل بارندگیهای اخیر، حقابۀ ایران از هیرمند تأمین شده است. این درحالیاستکه، در هفتۀ آخر خرداد و پس از آخرین سیلاب رودخانۀ هیرمند در افغانستان، آب محدودی که از هیرمند بهسمت ایران جریان داشت نیز قطع شد. آنهم در شرایطی که تصاویر ماهوارهای نشان میداد، مسیر آب بهسمت گودزره همچنان باز و آب بهسمت این شورهزار در جریان بود. این گفتهها درحالیاستکه، براساس آمار رسمی از طغیانهای پیاپی هیرمند در فاصلۀ زمانی اسفند ۱۴۰۲ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۳، کمتر از ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب از هیرمند به کشور وارد شده است. مقامهای دولتی درحالی اصرار بر تأمین حقابه دارند، که یک نمایندۀ شهروندان سیستانوبلوچستان در مجلس شورای اسلامی به «پیام ما» گفته است: اطلاعات اخذشده از گروههای علمی تأیید میکند که در سازۀ بند کمالخان تغییری رخ نداده و آب ورودی به سیستان از طریق دریچههای این سد بهسمت پاییندست رهاسازی شده است. براساس مطالعات زمانبندیشدۀ گروه جغرافیای دانشگاه سیستانوبلوچستان، تصاویر ماهوارهای اردیبهشت نشان میداد، حدود یکدهم آب توسط دریچههای بند کمالخان بهسمت ایران جاری شده بود و دَهبرابر این آب بهسمت شورهزار گودزره منحرف شد.
تهران در بین هزار شهر جهان، هفتصدوچهلوپنجم شد
|پیام ما| شما از کیفیت زندگی خود راضی هستید؟ پاسخ به این سؤال، تعیینکنندۀ سطح رضایت عمومی از کیفیت زندگی در شهرها است. رشد آن هم به شاخص توسعهیافتگی کشورها بستگی دارد. هرچه کشوری توسعهیافتهتر و نظام فکری، سیاسی و اقتصادی آن بالاتر باشد، سطح رفاه و بهبود کیفیت زندگی در آن نیز بالاتر است. کیفیت زندگی شهرها ترکیبی از میزان رفاه و رضایت ساکنان یک شهر را شامل میشود که منعکسکنندۀ عوامل اجتماعی و اقتصادی آن جامعه است. شهرها از ابتدا بهعنوان نمادی برای نشاندادن تمدن و رفاه تمدن بشری ایجاد شدهاند. بنابراین انتظار میرود زندگی شهرنشینی برخورداری حداقلی از توسعۀ سطح زندگی را دارا باشد. غذای سالم، آبوهوای تمیز و لذت از فضاهای باز و آزاد، از شاخصهای ابتدایی سنجش عیار کیفیت زندگی در شهرها بوده است که بعدها موارد دیگری هم به آن اضافه شد.
زنان و محیط زیست؛ یک گام به پیش
جهان در سال ۲۰۲۴ میلادی شاهد انتخاباتهای سرنوشتساز زیادی است. یکی از آنها انتخابات ریاستجمهوری مکزیک بود که روز دوشنبه با پیروزی یک اقلیمشناس زن به پایان رسید تا دو نخستین تاریخ رقم بخورد. برای نخستینبار در جهان، یک دانشمند اقلیمشناس که در تدوین گزارشهای هیئت بینالدولی تغییراقلیم (IPCC) همکاری داشته است به مقام رهبری یک کشور رسید و برای نخستینبار در تاریخ مکزیک زنان توانستند کرسی ریاستجمهوری را تصاحب کنند. «کلودیا شاینبام پاردو» با تلفیق دو مسئلهٔ حقوق زنان و محیطزیست توانست کارزار انتخاباتی خود را به سرانجام برساند و انتظار میرود در دولت او اقدامات اقلیمی نقش پررنگی داشته باشند. مکزیک شباهتهای اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی زیادی با ایران دارد و با توجه به آنکه در ایران نیز بهزودی شاهد برگزاری انتخابات ریاستجمهوری خواهیم بود، انتظار میرود اعلام موضع دربارهٔ گرمایش زمین و اقدام اقلیمی در برنامههای کاندیداهای ریاستجمهوری وجود داشته باشد.
خسارت 3 هزار میلیاردی پسماند پلاستیکی
|پیام ما| ایران سالانه حدود چهار میلیون تن پسماند پلاستیکی تولید میکند که حدود ۵۰۰ هزار تن از آن، پسماند کیسهٔ پلاستیکی است. فقط بخش کوچکی (کمتر از ۱۰ درصد) از پسماند پلاستیکی، جداسازی و بازیافت میشود و بقیه مدفون یا سوزانده میشوند. این میزان از پسماند پلاستیکی معادل سرانهٔ تولید ۱۴۰ گرم در روز است. این آمار در نشست کمیسیون استاندارد، محیطزیست، توسعهٔ پایدار و آب اتاق بازرگانی ایران ارائه شد. براساس اعداد ارائهشده در این نشست، ایران، هفدهمین کشور جهان از منظر حجم پسماند پلاستیکی تولیدی است و از منظر سرانهٔ تولید در ردهٔ ۹۸ قرار دارد. در سال ۲۰۱۹ حدود ۴۹۶ هزار تن پسماند پلاستیکی در ایران سوءمدیریت شدند که خسارت این عدم مدیریت صحیح پسماندهای پلاستیکی در ایران سالانه سه هزار میلیارد تومان برآورد میشود. همچنین، با فرض مدیریت اصولی پسماند میزان ارزش پسماندهای پلاستیکی دو میلیارد دلار خواهد بود. در شرایط کنونی، ارزش سه قلم پت و پلیاتیلن و پلیپروپیلن، ۲۳ هزار میلیارد تومان است.
