بایگانی مطالب: حیات وحش
یوز ایرانی، آخرین دویدن برای بقا
نجات یوز از مدیریت جزیرهای
از زمانی که حمید ظهرابی پست معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیطزیست را در اختیار گرفته، چند اقدام و اظهارنظرش واکنشهای زیادی را در جامعه بههمراه داشته است. اولین آنها به انتشار فراخوانی برمیگردد که براساس آن قرار است گروهی از کارشناسان عضو کمیتهای برای تصمیمگیری درباره پرحاشیهترین گونه حیاتوحش ایران یعنی یوز باشند. دومین مورد باز به منطقهای مربوط است که گردشگری در آن همواره در صدر خبرها بوده؛ آشوراده! پس از پایان یک روز کاری به دفتر حمید ظهرابی رفتیم تا درباره آنچه قرار است برای حفاظت از یوز و گردشگری در تنها جزیره دریای شمال انجام شود، از او بپرسیم. ظهرابی در میان انبوه کارهایی که بایست پس از این ساعت پیگیری میکرد، به پرسشهای ما پاسخ داد و در ادامه باز سراغ جلساتی رفت که به همین دو موضوع برمیگشت.
یوزپلنگ آسیایی در لبه پرتگاه انقراض
در حالی کمتر از ۲۰ قلاده از یوزپلنگ آسیایی باقی مانده است که برای نجات آن، همکاری همه از دولت گرفته تا جوامع محلی ضروری به نظر میرسد.
کشمکشهای حقوقی آشوراده
۱۸ آبان ۱۴۰۰ در خبری که از سوی سازمان حفاظت محیطزیست کشور در مورد طرح طبیعتگردی جزیره منتشر شد، قید شده بود: «مقرر شد سوابق و مستندات قانونی اراضی ملی و مستثنیات جزیره آشوراده (سوابق ثبتی آرای صادره نقشه اراضی ملی و مستثنیات) توسط سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور طی مکاتبهای رسمی ظرف مدت ۱۰ روز به سازمان حفاظت محیطزیست اعلام شود. همچنین، ظرف مدت ۱۰ روز بهمنظور تعیین دقیق حدود، قانون حدنگار توسط ادارهکل منابعطبیعی و آبخیزداری استان گلستان در محدوده جزیره آشوراده اجرا شود.» ضمن اینکه اعلام شد «با هدف حمایت از معیشتهای پایدار جامعه محلی مدیریت واحد و یکپارچه و بارگذاری حداقلی در جزیره آشوراده، فعالیتهای مرتبط با تفرج متمرکز از جمله احداث مرکز بازدیدکنندگان آتشنشانی، اورژانس و خدمات اقامتی با ظرفیت برد حداکثر ۸۰ نفر از محدوده اراضی ملی ۲۲ هکتاری به محدوده مستثنیات روستای آشوراده منتقل و در کاربریهای مرتبط روستا مستقر شود.» در هیچ خبری اما اعلام نشده است که اگر اهالی جزیره اسناد خود را دریافت کنند و بخواهند به جزیره برگردند و در آن زندگی کنند، تکلیف چیست؟ آیا مهمانخانههایی که دوباره رونق گرفته است، با همان ظرفیت برد ۸۰ نفر سنجیده شدهاند؟ آیا دولت یا سرمایهگذار احتمالی میخواهد اراضی مردم را پس از تعیینتکلیف نهایی از آنها بخرد یا اینکه به هر کسی که بخواهد چنانچه پیشتر قول داده بود، اجازه سکونت و کسبوکار میدهد؟ گویا پسروی آب خزر گرچه خانه و زندگی اهالی را از آنان گرفت، اما برای نهادهای دولتی کمرونق نیست و نخواهد بود. روزگاری میگفتند آشوراده کلید توسعه استان است؛ حالا این کلید توسعه چگونه رقم خواهد خورد وقتی حتی سر جامعه محلی هم بیکلاه مانده است.
مارهای سمی، ناجی طبیعت و پزشکی
حفظ محیطزیست تنها در برگیرنده آب و خاک، جلوگیری از تولید آلودگی و پسماند و اجتناب از شکار یوز و پلنگ نیست بلکه هر موجودی از گیاهان و جانوران، بیمهرگان تا مهرهداران، پرندگان تا خزندگان در دل این واژه نقش بسته است و باید در جهت حفظ آن کوشید. چراکه وجود تمامی موجودات در کنار یکدیگر به محیطزیست معنا میدهد؛ حتی «مار» خزندهای که اکثراً از آن فرار میکنند تا طعم زهر آن را نچشند، اما بودند افرادی که طعم شیرین سود حاصل از شکار و قاچاق آن را چشیدهاند. در این میان، افرادی هم هستند که به محیطزیست عشق میوزند و در جهت حفظ آن میکوشند. در این گفتوگو «محمد کابلی»، عضو هیئتعلمی گروه محیطزیست دانشگاه تهران، درباره مرکز تکثیر و پرورش مارهای زهرآگین در پردیس کشاورزی و منابعطبیعی کرج سخن میگوید.
یوز، نماد آخرین تلاشها برای بقا
طبق آخرین آمار ۱۱ هزار و ۴۰۰ گونه مهرهدار از ۷۵ هزار و ۹۲۳ گونه توصیفشده در معرض تهدید انقراض هستند که نشاندهنده وضعیت موجود و لزوم اقدام درخور و مناسب در سطوح مختلف است. انقراض گونهها و زیستگاههای آنها خیلی سریعتر و زودتر از آنچه ما فکر میکنیم، رخ میدهد و تنها راه نجات گونهها از ورطه نابودی تنها اقدام ما است.
یوزها برگشتند
وقت سرشماری پاییزه میاندشت، هنگامی که محیطبانان با موتور راهی دشت شده بودند، از دور یوزهایی را دیدند که چندین سال آرزوی دیدن آنها به دلشان مانده بود. از سال ۹۷ که «یارقلی»، یوز نر میاندشت، در تصادف از دست رفت تا همین روزهای اخیر دیگر خبری از آنها نبود. در تمام سالهای گذشته تلاشهای بیوقفهای انجام گرفت، اما گذر یوز به میاندشت نیفتاد. «احمد صفرزاده»، رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان جاجرم، وقتی خبر مشاهده سه یوز جدید را شنید، از ذوق بغض کرد. او حالا به «پیام ما» میگوید که خوشحال شده، چراکه بخشی از تلاشهایشان نتیجه داده و این اتفاق نفسش را در سینه حبس کرده است. «خیلی تلاش کردیم. خیلی وقتها هم ناامید شدیم. حتی امسال دوربین کار گذاشته نشد؛ چون فکر نمیکردیم دوباره یوز در این منطقه ببینیم. همه خیلی خوشحالند و امیدوار.» آنها خوشحالند زیرا با وجود تنها هفت محیطبان و نبود خودروی مناسب در منطقه بار دیگر شاهد دیدن یوزپلنگانی در شرف بلوغ هستند.
آغاز سرشماری پاییزه حیات وحش در استان تهران
سرپرست حفاظت محیط زیست استان تهران از آغاز سرشماری پاییزه حیات وحش استان تهران خبر داد.
ریسکهای همسایگی با حیوانات
«مردم شاهرود الگویی برای ترویج دوستی با محیطزیست»، جمله آغازین کلیپی است که در فضای مجازی منتشر شده. در ادامه فیلمهایی از جاده سلامتی و مناطق دیگر این شهر میبینیم که در آرامش مشغول تغذیه از گیاهان کنار جداول و میدانهای شاهرود هستند. چندی پیش هم نصب یک بنر در حاشیه جاده سلامتی در شبکههای اجتماعی خبرساز شد که در آن از شهروندان میخواست مراقب حمله پلنگ باشند. این فیلم آیا نشانهای از دوستدار محیطزیست بودن شاهرودیهاست یا اینکه چنین فیلمهایی باید مسئولان محیطزیست را به فکر چارهاندیشی برای بهبود زیستگاههای حیاتوحش بیندازد؟
صعود سیمرغ، سقوط طبیعت
هشت سال قبل که طرح «سیمرغ کوههای ایران» توسط فدراسیون کوهنوردی به تصویب رسید، بهنظر نمیآمد این طرح میتواند در سالهای بعد مشکلاتی برای محیطزیست بهبار آورد. براساس این طرح، هر کس که صعود به ۳۱ قله بلند در ۳۱ استان کشور را انجام دهد، نشان سیمرغ میگیرد. اما این طرح که در ابتدا برای شناساندن قلههای کمتردیدهشده به کوهنوردان حرفهای بود، در سالهای اخیر به امری تجاری بدل شده است و به شیوهنامه آن عمل نمیشود. براساس شیوهنامه، گروههای کوهنوردی باید در قالب ۱۲نفره به صعود میپرداختند، اما در حال حاضر گروههایی چند صد نفره به قلههای بکر میروند که بهگفته دو عضو مستعفی این طرح، این کار تنها باعث نابودی محیطزیست شده و عملاً کمکی به اقتصاد جامعه محلی و گردشگری نکرده است.
