بایگانی مطالب: فرهنگ
دوگانه آوار و آوازه
درحالیکه آمارها از پتانسیل بالای ایران برای جهش در بازار گردشگری پسابحران حکایت دارند، سایه تنشهای نظامی و آسیب به برخی زیرساختهای میراثی، تصویر «ایرانِ امن» را در رسانههای جهانی با چالشی بیسابقه روبرو کرده است. ثبت ملی ۱۳ هزار و ۵۰۰ مکان آسیبدیده تحت عنوان «مکان - رویداد» و پیشنهاد معرفی «کاخ گلستان» بهعنوان نماد تابآوری تمدنی، نشان میدهد که دستگاههای متولی به این درک رسیدهاند که در دنیای امروز، «جنگ روایتها» بهاندازه حفاظت فیزیکی از بناها اهمیت دارد. اما پرسش اصلی اینجاست: آیا دیپلماسی فرهنگی ما توانِ تبدیلِ «تصویر تخریب» به «محرک همبستگی جهانی» را دارد؟
شاهنامه آخرش خوش بود
«باید شب فرهنگ ایران گرفت و این خدمتکاران [فرهنگ] از فرهنگ ایران سپاسگزاری کنند. ما هرچه داریم مدیون این فرهنگیم. ما چیزی طلبکار نیستیم از این فرهنگ؛ بلکه بدهکار هستیم و زیاد بدهکار هستیم. چون در تمام طول این سالها ما از کاری که کردیم لذت بردیم.» این جملات را سال ۹۳ «جلال خالقی مطلق»، شاهنامهپژوه ایرانی، در شبی که مجله بخارا برای بزرگداشت او برگزار کرد، به زبان آورد. خالقی مطلق در شب هشتم اسفندماه سال ۱۴۰۴ در ۸۸ سالگی درگذشت؛ دور از وطن، در آلمان و خبر درگذشتش روز نهم اسفندماه در حالی منتشر شد که ایران، زیر حملات بمب و موشک قرار داشت. خبری که در میان اخبار جنگ گم شد و رسانهها کمتر مجال آن را پیدا کردند تا درباره کارهای بزرگ او که تمام عمرش را صرف آن کرد بنویسند. نهصدوچهلودومین شب از شبهای مجله بخارا به یاد خالقی مطلق روز پنجشنبه، دهم اردیبهشت، در تالار استاد جلیل شهنازِ خانه هنرمندان برگزار شد؛ به همت «علی دهباشی» و با سخنرانی «ژاله آموزگار» و پیام تصویری «محمود امیدسالار» و «سجاد آیدنلو» که یاد او را پاس داشتند و از یکعمر فعالیتهایش برای شاهنامهپژوهی گفتند.
نغمههایی که از دریا میآینــــــد
صدای «نیانبان» از ساحل بندرعباس بلند میشود و ریتم «یزله» در کوچههای بوشهر جان میگیرد. در جزیره قشم، آواهای آیین زار، حکایت مراودات تاریخی این سرزمین را بازگو میکنند. اینجا در ساحل خلیجفارس، جایی که موجها با آفتاب داغ همصدا میشود، موسیقی جریان دارد که روایتگر زندگیست؛ حکایتهایی از سفرهای ملوانان، آوازهایی برای شفا و آرامش و ردپایی از فرهنگهای دوردست که به دل این خاک راه یافتهاند. این موسیقی فقط نغمه نیست؛ حافظهٔ یک سرزمین است. گذشته را به آینده پیوند میزند و در دل هر ضربآهنگش، ردپای هویت و استقامت مردمانی دیده میشود که حتی در طوفانِ زمان، صدایشان خاموش نشده است. سید فؤاد توحیدی، پژوهشگر و نوازنده موسیقی نواحی در گفتوگو با «پیام ما» از چگونگی شکلگیری این نغمهها گفته است؛ اینکه چطور اقلیم و فرهنگ بر شکلگیری موسیقی نواحی جنوب ایران تأثیر گذاشته. به اعتقاد او، در روزگار تسلط موسیقی پاپ و نفوذ فضای مجازی باید مراقب بود که این گنجینه بومی در خطر فراموشی قرار نگیرد.
فرهادی در قلب پاریس
|پیام ما| سواحل ریویرای فرانسه این روزها شاهد تحولی تازه است. جشنواره فیلم کن که سالها ستارههای هالیوود در آن میدرخشیدند، امسال فهرستی تقریباً عاری از غولهای آمریکایی ارائه داده است. حالا بهجای آنها، نام کارگردانانی از کشورهای دیگر بر تارک جشنواره میدرخشد. در بحبوحه روزهای جنگ در ایران هم خبر رسید که «اصغر فرهادی»، کارگردان ایرانی، هم با دهمین فیلم بلند خود قدم به مهمترین رویداد سینمایی جهان گذاشته؛ فیلمی فرانسویزبان که بسیاری از منتقدان آن را یکی از منسجمترین آثار این فیلمساز برنده اسکار میدانند.
جنگ روی ریـــــــــلها
کاخ گلستان، میدان نقشجهان، باغ چهلستون و راهآهن سراسری، میراث جهانی ایران بودند که در چهل روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دچار آسیبهای جدی شدند. در این میان، راهآهن سراسری تنها اثر جهانی ایران بود که به طور مستقیم هدف حمله قرار گرفت و ۲ پل تاریخی در محدوده ثبت جهانی شبکه ریلی آسیب دیدند. هرچند تعمیر اضطراری ظرف چند روز انجام و تردد از روی این پلها برقرار شد، اما از منظر میراثفرهنگی، همچنان موضوع مرمت این سازهها که دارای ارزشهای تاریخی و مهندسی هستند، محل چالش است.
ما با جنگ همزادیـــــــــم
ادبیات داستانی چگونه جنگها را بازنمایی میکند؟
صنایعدستی در تنگنای جنگ و قطع اینترنت
| پیام ما | بازار صنایعدستی ایران که همواره یکی از مهمترین پیوندهای میان فرهنگ، اقتصاد محلی و معیشت خانوارها بوده، در ماههای اخیر زیر فشار همزمان جنگ، رکود اقتصادی و قطع اینترنت با بحرانی کمسابقه روبهرو شده است. کاهش قدرت خرید، ازدسترفتن مسیرهای فروش آنلاین و افت شدید گردشگری، نهتنها چرخه تولید و عرضه را مختل کرده، بلکه زندگی هزاران هنرمند، بهویژه زنان در مناطق محروم را در معرض فروپاشی قرار داده است.
قاببندی انزوا و انتظار در سینمای معاصر
مرثیهای برای کاشیهای ۴۵۰ ساله
در پی حملات اخیر به شهرهای ایران، گزارشهایی از آسیبدیدن زیرساختهای فرهنگی، علمی و همچنین تعدادی از بناهای تاریخی کشور منتشر شده است. این موضوع از منظر حقوق بینالملل فرهنگی و کنوانسیونهای مرتبط با حفاظت از میراثفرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه، اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا طبق اسناد بینالمللی از جمله کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و پروتکلهای الحاقی آن، اموال فرهنگی از جمله بناهای تاریخی، موزهها، مراکز علمی و آموزشی باید در زمان جنگ از هرگونه حمله یا استفاده نظامی مصون بمانند.
مدرسه در تبعید
