ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، یک کشور با تنوع اقلیمی و جغرافیایی است که با سوانح طبیعی متعددی همچون زلزله، سیل، طوفان و بیابان‌زایی مواجه است. این سوانح، نه‌تنها تأثیرات اجتماعی و اقتصادی عمیقی بر جوامع محلی دارند، بلکه چالش‌های جدی در زمینه امنیت و پایداری شهری نیز به وجود می‌آورند. به‌ویژه، زلزله‌های ویرانگر در برخی مناطق کشور، ضرورت توجه به طراحی و معماری پایدار را بیش‌ازپیش نمایان می‌سازد. در این میان، متخصصان حوزه معماری معتقدند که معماری پایدار می‌تواند اصولی را برای کاهش خطر سوانح طبیعی، تقویت تاب‌آوری و حفظ اکوسیستم‌های طبیعی در فرایند توسعه شهری، ارائه دهد. دکتر امیرحسین گرکانی، مدیر پژوهشکده سوانح طبیعی از جمله کسانی است که در این حوزه پژوهش‌های بسیاری انجام داده است. او در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» به بررسی اهمیت و ابعاد مختلف مفهوم شهر و معماری پایدار پرداخته و چالش‌ها و فرصت‌های مستتر در طراحی فضاهای شهری برای کاهش خطرات سوانح طبیعی در ایران را مورد بررسی قرار داده است.

هیچ‌کس نمی‌خواهد گرمای سوزان در تابستان و آلودگی شدید هوا در زمستان را تجربه کند. اما واقعیت تلخ این است که در کلان‌شهرهایی مثل تهران، این دو پدیده به یک بحران غیرقابل‌انکار تبدیل شده‌اند. این پدیده‌ها ناشی از بی‌توجهی به نبود فضاهای سبز، ظهور ساختمان‌های سر به فلک کشیده و خیابان‌های آسفالت شده است که دما را در شهرها به طرز چشم‌گیری افزایش می‌دهد و باعث کاهش کیفیت هوای شهری می‌شود. به همین دلیل است که در سال‌های اخیر پژوهشگران و طراحان شهری به میدان آمده‌اند تا با بهره‌گیری از استراتژی‌های نوین طراحی پایدار بر چالش‌های این بحران که «جزایر گرمایی در شهرها» نامیده می‌شود، فائق آیند. پریسا کلوس، معمار و طراح شهری در آلمان سال‌ها است که در این زمینه مطالعه و فعالیت می‌کند. او که مدرک فوق دکترای خود را از دانشگاه برلین گرفته در سال ۲۰۱۳ شرکت Resilient Urban Planning and Development را در آلمان تأسیس کرده است و هم‌اکنون به‌عنوان مدیر اجرایی این شرکت فعالیت می‌کند. کلوس در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» در مورد چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ روی شهرها در مواجهه با پدیده جزایر گرمایی، اینورژن و همچنین راهکارهای ممکن برای ایجاد فضاهای پایدار در فضاهای شهری صحبت کرده است.

|پیام‌ما| «براساس بررسی‌های انجام‌شده ۸۰ هزار مگاوات پیک تقاضا و ۶۲ هزار مگاوات بالاترین میزان تولید برق در یک روز است و هرچه به جلو می‌رویم این ناترازی رو به رشد است.» این موضوع در گزارش اتاق ایران روز گذشته عنوان شد. همچنین، در نشست روز گذشته اتاق ایران عنوان شد براساس داده‌ها میزان تقاضا و عرضه برق در پایان برنامه هفتم با آنچه طبق بررسی‌های صورت‌گرفته پیش‌بینی می‌شود، بسیار متفاوت است. بنابراین، می‌توان در سناریوی بدبینانه بگوییم ۶۰ هزار مگاوات در پایان برنامه هفتم ناترازی خواهیم داشت. در سناریوی خوشبینانه میزان ناترازی به ۳۳ هزار مگاوات خواهد رسید. پس درهرصورت باید خود را برای ناترازی آماده کنیم. با نرخ دلار ۶۵ هزار تومان که نرخ ارز مؤثر است، میزان خسارت واردشده به صنعت استان اصفهان برابر با دو میلیارد دلار و خسارت وارده به صنایع کل کشور ناشی از ناترازی برق ۲۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود. از طرفی باید توجه داشت قطعی برق در استان‌های مختلف هزینه‌های متفاوتی به‌دنبال دارد، پس باید در برنامه خاموشی‌ها این هزینه‌ها محاسبه شود و مورد توجه قرار گیرد.

در دنیای امروز، تغییرات اقلیمی و ناترازی‌های انرژی، کشورهای مختلف را به سمت استفاده از منابع تجدیدپذیر انرژی سوق داده است. اما باوجودآنکه ظرفیت‌های تجدیدپذیر در ایران در حدود ۱۲۴ گیگاوات برآورد شده، همچنان شاهد رشد کند صنعت تجدیدپذیر و سرمایه‌گذاری اندک در این حوزه هستیم. ظرفیت انرژی خورشیدی و بادی به ترتیب ۷۱ و ۴۹ گیگاوات، بیش از ۹۷ درصد از مجموع پتانسیل موجود کشور را به خود اختصاص داده است. اما عملکرد صنعت تجدیدپذیر در زمینه جذب سرمایه‌گذاری و دست‌یابی به این پتانسیل‌ها، تا حدودی نامطلوب بوده و چالش‌های متعددی مانند یارانه‌های سوخت و کمبود منابع مالی، مانع از پیشرفت سریع این قطاع شده است. برای بررسی عمیق‌تر وضعیت سرمایه‌گذاری، چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی انرژی‌های تجدیدپذیر، با صمیمی، رئیس هیئت‌مدیره گروه سرمایه‌گذاری دماوند به گفت‌وگو نشسته‌ایم. این مصاحبه به بررسی مدل‌های سرمایه‌گذاری، چالش‌های موجود و تأثیرات جدیدترین تحولات بازار انرژی ایران می‌پردازد:

کارشناسان حوزه انرژی در یک سال گذشته بارها هشدار داده‌اند که اگر به مشکل ناترازی انرژی توجه جدی نشود، تبعات قابل توجهی در آینده گریبان‌گیر مردم خواهد شد. سرمایه‌گذاری در تولید انرژی‌های پاک، که از اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی در کشورهای توسعه‌یافته آغاز شده، به یک ضرورت جهانی تبدیل شده است. اما در ایران، راه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با موانع و چالش‌های جدی مواجه است.

|پیام‌ما| در هفته گذشته دولت تمرکز زیادی برای ترویج و گسترش پویشی به‌نام #دو-درجه-کمتر به راه انداخت تا بتواند بخشی از ناترازی قابل‌توجه برق و گاز را در سردترین روزهای پاییز ۱۴۰۳ جبران کند. همزمان با این پویش وزارت نیرو و شرکت توانیر نیز با اعمال خاموشی‌های زمانبندی‌شده در سراسر کشور و برای همه بخش‌های خانگی، صنعت، کشاورزی و بخش عمومی و تعطیل کردن ۲۳ استان کشور تلاش کرد برق موجود را باتوجه‌به گاز مورد نیاز برای تولید، مدیریت کند. رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران اما معتقد است میزان ناترازی با این پویش‌ها و تعطیلی‌ها حل نخواهد شد و دولت باید فکری به حال هدررفت انرژی داشته باشد: «پویش دو درجه کمتر می‌تواند نهایتاً باعث ۶۰ میلیون مترمکعب صرفه‌جویی باشد، میزان کمبود ما ۳۰۰ مترمکعب است و برای رفع آن پیشنهاد می‌دهیم، اما توجه نمی‌شود؛ چون نهاد رگولاتوری وجود ندارد و دولت فقط بلد است از محل کنترل قیمت مدیریت کند.» موضوع مقابله با اتلاف انرژی اما فقط در مورد برق و گاز نیست و کارشناسان آن را به سایر اشکال انرژی نیز بسط می‌دهند. موضوعی که در همایش تخصصی اتاق مشهد با رئیس مرکز پژوهش‎ها و مرکز ملی مطالعات کشاورزی و آب ایران نیز به بحث گذاشته شد.

نگاهی به وضعیت آلودگی نوری در ایران و جهان