|پیام ما| ده روز پس از انتشار بخشی از گزارش وزارت آ‌موزش‌وپرورش دربارهٔ نتایج معدل امتحانات نهایی که افت نمرات دانش‌آموزان در بازهٔ زمانی چهارساله از سال ۹۸ تا ۱۴۰۲ در اغلب استان‌های کشور خبر می‌داد، رئیسی عصر یکشنبه در جلسهٔ هیأت دولت وزیر آموزش‌و‌پرورش را مأمور ارائه گزارشی از وضعیت آموزشی و نمرات دانش‌آموزان کرد. پس از آن رضامراد صحرایی، وزیر آموزش و پرورش روز دوشنبه در همایش ملی قدردانی از شورا‌های آموزش و پرورش ادعا کرد که وضعیت وخیم فعلی آموزش حاصل عملکرد دولت قبل است و رسانه‌ها را به سیاسی‌کاری در نادیده‌ گرفتن دستاورد‌های نظام آموزش و پرورش متهم کرد. او همچنین بدون ذکر معدل امتحانات نهایی پایه دوازدهم(دیپلم)،درباره معدل «واقعی» دانش‌آموزان در دوره متوسطه گفت: «در پایه دهم معدل دانش‌آموزان رشته تجربی ۱۵.۶۲، رشته ریاضی ۱۶.۹، علوم انسانی ۱۳.۸۴ و علوم و معارف اسلامی ۱۵.۸۴ است. در پایه دهم معدل دانش‌آموزان رشته ریاضی ۱۵، تجربی ۱۵.۶۱، علوم انسانی ۱۳.۸۸ و معارف اسلامی ۱۵.۱۶ است.» این در حالی است که گزارش مذکور را وزارت آ‌موزش‌وپرورش از نمرات امتحان نهایی منتشر کرده بود و را بر اساس آنچه در آن آمده بود، معدل نمرات امتحان نهایی دانش‌آموزان در مناطق مرزی و جنوبی نسبت به مرکز طوری وخیم بوده و میانگین آن‌ها حتی به نمرهٔ ۱۰ هم نمی‌رسید.

گزارش وزارت آ‌موزش‌وپرورش از نتایج امتحانات نهایی نشان می‌دهد که نمرات دانش‌آموزان در بازهٔ زمانی چهارساله یعنی از سال ۹۸ تا ۱۴۰۲ با اُفت همراه بوده است و وضعیت اغلب استان‌های مرزی و جنوبی نسبت به مرکز طوری وخیم است که میانگین آن حتی به نمرهٔ ۱۰ هم نمی‌رسد. بر این اساس کارشناسان حوزهٔ آموزش مواضعی گرفته و بعضی از آنها دربارهٔ وضعیت آموزشی، نظام‌ آموزش‌وپرورش و احتمال افزایش فقر آموزشی هشدار داده‌اند. در این رابطه اما «مسعود کبیری»، دانشیار پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش می‌گوید: «امتحان نهایی به‌علت یکپارچه‌نبودن، معیار خوبی برای سنجش عملکرد دانش‌آموزان در سطح ملی نیست.» در مقابل «احمد میدری»، اقتصاددان این گزارش را شروع خوبی برای شفاف‌شدن عملکرد دستگاه آموزش‌وپرورش می‌داند و معتقد است که همپوشانی فقر آموزشی با فقر اقتصادی با توجه به گزارش میانگین معدل امتحانات نهایی به تفکیک استان‌ها باید مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد.

|پیام ما| مدارس استعدادهای درخشان در نظام آموزش‌و‌پروش ایران همیشه محل انتقادات مخالفانش بوده است. مخالفانی که اغلب نگران تشدید بی‌عدالتی آموزشی علیه دانش‌آموزان کم‌توان یا کم‌برخوردار هستند. اما موضوع استعدادهای برتر همیشه در سیل این انتقادها مغفول می‌ماند. این در حالی است که دانش‌آموزان با استعداد‌های درخشان نیازمند سیاستگذاری ویژه‌ای هستند. در این راستا، موسسهٔ دارالاکرام در بیست‌ویکمین نشست «خیر و خرد» به چالش‌های مدارس استعداد‌های درخشان در نظام آموزش و پرورش ایران با حضور فاطمه مهاجرانی، رئیس سابق مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان پرداخت. مهاجرانی در این نشست درباره سیاست‌های مدارس استعداد درخشان و سمپاد گفت: «امکان حذف بدون مقدمه مدارس سمپاد بدون حذف مدارس غیرانتفاعی وجود ندارد. به این ترتیب برای رسیدن به امر مطلوب ضروری است که ابتدا با سیاست‌های شناسایی، جذب و پرورش استعدادهای برتر برای رسیدن به امر مقدور اقدام کنیم.»

با وجود ابلاغیه‌های متعدد وزارت آموزش‌و‌پرورش از دههٔ ۷۰ به مدارس و اسناد بالادستی مبنی‌بر ضرورت تحصیل همهٔ کودکان در عین تفاوت‌هایشان در کنار یکدیگر، هنوز بسیاری از دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه و دارای معلولیت در مدارس استثنایی‌اند و مدارس کمی پذیرای حضور آنها هستند. دانش‌آموزانی که اگر برنامه‌های آموزش فراگیر در مدارس به‌شکل اصولی اجرا شود، می‌توانند در جامعه ادغام شوند و کنار همسالانشان آموزش ببینند و به افراد توانمندی در آینده تبدیل شوند. در این راستا، صاحب‌نظران این حوزه در پاسخ به این سؤال کلیدی که چه موانعی از اجرای آموزش فراگیر جلوگیری می‌کند به «پیام ما» از کمبود نیروی آموزش‌دیده در مدارس، سلب مسئولیت وزارت آموزش‌وپرورش عمومی از اجرای برنامه‌ها آموزش فراگیر و فقدان نگرش کیفی به افراد با نیازهای ویژه در آموزش وپرورش گفتند.

پیش نشست بیستمین همایش سالانهٔ انجمن مطالعات برنامه درسی ایران با عنوان «تنوع مدارس و عدالت» روز پنجشنبه، ۱۶ آذرماه برگزار شد. اعضای نشست «محمود مهرمحمدی» استاد بازنشستهٔ دانشگاه تربیت مدرس، «میرزین‌العابدین برخه» مشاور اسبق مدارس غیردولتی وزارت آموزش‌وپرورش، «فاطمه مقدسی» پژوهشگر در حوزهٔ فقر و عدالت آموزشی و «عباس معدن‌دار آرانی» عضو هیئت‌علمی دانشگاه لرستان بودند. در ادامه خلاصه‌ای از صحبت‌های مطرح‌شده در این نشست آمده است.

وزیر آموزش ‌و پرورش در یک برنامه تلویزیونی، هزینه آموزش مدارس خاص را با قیمت خودرو مقایسه کرد

مدرسه خوب برای هر کسی تعریفی دارد. برای بسیاری از پدران و مادران دانش آموزان مدارس کلانشهرها مدرسه خوب یعنی معلمان باکیفیت، فضای آموزشی، امکانات مناسب، کلاس فوق برنامه و… اما در شهرهایی از این سرزمین مدرسه خوب یعنی مدرسه ای که با شروع سال تحصیلی صندلی معلمانش خالی نباشد. فقط همین. هر سال صندلی معلمان بسیاری از مدارس مناطق کم‌برخوردار خالی می‌ماند. آنهایی هم که گذرشان به این مناطق می‌افتد کمتر پیش می‌آید که تا پایان دوره خدمت در آن منطقه بمانند. چرا؟ مگر کار در این مناطق‌ چگونه است که معلم‌های کمی پیدا می‌شوند که عمرشان را در این مسیر صرف کنند؟ قانون جذب نیروی انسانی بومی‌ هم نتوانسته نیازهای این مناطق را برطرف کند. هنوز‌ راه‌هایی برای حضور معلم‌هایی از استان‌های دیگر‌ در مناطق کم‌برخوردار وجود دارد که بیایند و یکی دو سالی بمانند و بعد انتقالی بگیرند و به شهر‌های دیگری بروند و جایشان خالی بماند. با وجود انگیزه قانون گذار برای جذب نیروهای بومی اما همین قوانین موجود هم پر از حفره‌هایی است که موجب شده معلم ها صندلی‌هایشان را ترک کنند. این گزارش دشواری‌های جذب و نگهداشت معلمان در استان‌های کم برخوردار را روایت می‌کند.