بایگانی مطالب برچسب: مدیریت پسماند
میکروبها، عاملان پنهان ذوب سریعتر
در یک روز تابستانی گرم و مهآلود در اسوالبارد «آروین ادواردز»، متخصص بومشناسی یخچالها، بر سطح یخی ایستاده بود که زیر پایش آب روان میشد و سنگها از ستیغ کوه فرو میریختند. او این صحنه را به «حضور در شهری در حال سوختن در میانه یک حمله هوایی» تشبیه کرد. چنین تصویری، نه شرح جنگ که روایت زیستشناسی است که دو دهه عمرش را وقف پژوهش در مناطق قطبی کرده و اکنون شاهد سرعت گرفتن مرگ یخچالهاست.
«دماوند» در بند زباله
براساس آمارها و برآوردها، چیزی بالغبر ۲۰ هزار کوهنورد در طول فصل اصلی صعود، راهی قله دماوند میشوند و هرساله نیز این آمار افزایش پیدا میکند. آخرین مشاهدات حاکی از آن است، با گرم شدن هوا و پایدار شدن شرایط جوی در مسیر صعود به قله بهویژه نیمه اول تابستان، پرترافیکترین زمان صعود به بلندترین قله ایران است و در این مدت هزاران کوهنورد راهی دماوند میشوند. با توجه به اینکه از نیمه تیر تا پایان مرداد احتمال بارش برف یا کولاک در ارتفاعات بسیار کمتر است و مسیرهای چهارگانه (شمالی، جنوبی، غربی و شمالشرقی) از شرایط مناسبتری برخوردارند، در این بازه زمانی شمار زیادی از کوهنوردان آماتور و حرفهای و حتی کوهنوردان غیرایرانی به قله دماوند رهسپار میشوند. اما این فصل شلوغ و پرترافیک، علاوهبر رونق کوهنوردی، معضلات و مشکلات جدی و گاهاً غیرقابل بازگشت را از منظر محیطزیستی در پی دارد؛ از انباشت زبالههای برجامانده کوهنوردان تا آسیب به پوشش گیاهی و حیاتوحش منطقه تا فرسایش جدی خاک منطقه. براساس گزارشهای میدانی، بسیاری از این صعودها با برجا گذاشتن انبوه زباله از جمله بطریهای پلاستیکی و شیشهای، بستهبندی خوراکیها و حتی البسه کهنه، در مسیر همراه است.
آینده مسموم
اوایل مردادماه که استاندار گیلان از پروژه مدیریت پسماند روستای لسکوکلایه از توابع کیاشهر بازدید کرد و یک دستگاه زبالهسوز کوچکمقیاس افتتاح شد، موافقان این طرح، آن را راهی برای همراهی با فناوری و مدیریت پسماند دانستند و مخالفان نیز بیضابطه بودن و تولید گازهای سمی ناشی از سوزاندن زباله در این دستگاهها را از جمله دلایل نگرانیها برای آینده آن عنوان کردند. بعد از این بازدید استاندار گفت این طرح میتواند برای ۱۱۳ روستای گیلان عملی شود و این گفته بار نگرانی را بیشتر کرد، آنهم برای وسیلهای که بهگفته «مهدی خادم ثامنی»، مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیطزیست، صرفاً مجوزی موقت از ادارهکل محیطزیست استان گیلان دارد و باید وضعیتش در آینده بررسی شود. او در گفتوگو با «پیام ما» به وضعیت زبالهسوزهای بزرگمقیاس اشاره کرد و درنهایت زبالهسوزی را آخرین گزینه مدیریت پسماند دانست و عملکرد وزارت کشور و زیرمجموعههایش یعنی شهرداریها، بخشداریها و دهیاریها را در مدیریت پسماندهای کشور ضعیف توصیف کرد؛ مدیریتی که در نبود اعمال قانون و برخورد ضعیف با اشتباهات این مجموعه، خود را بیشازپیش نشان داده است.
خط قرمز نامرئی؛ تکنولوژی یا شبه علم
در شرایطی که بحران مدیریت پسماند در روستاهای شمال کشور، بهویژه استان گیلان، چهرهای هشدارآمیز به خود گرفته، همه نگاهها به طرحهایی دوخته شده که در ظاهر، پرچم «نوآوری» و «خلاقیت» را در دست دارند. تجربههایی چون سالکده و لسکوکلایه، در ظاهر نشانههایی از پیشرفت در مدیریت پسماند روستاییاند، اما آنچه نگارنده را وادار به نوشتن کرده و در پس این تصاویر رسانهای پنهان مانده، پرسشهایی است که اگر بیپاسخ بمانند، فردا با فاجعهای مواجه میشویم که دیگر امکان جبران ندارد. سوال اصلی این نیست که از فناوری استفاده کنیم یا نه. سؤال این است: از چه فناوری، با چه استانداردی و با چه مکانیزم کنترل و نظارتی استفاده شود؟ آیا برای گریز از یک بحران، باید بهسمت بحرانی دیگر رفت؟ از سوی دیگر، باید بپذیریم که این نوع فناوریها در انتهای چرخه مدیریت پسماند واقع شدهاند و با حذف پروسه مدیریت پسماند نمیتوان به نتیجه شگفت و قابلقبول رسید.
معادن باید از محیطزیست مجوز بگیرند
|پیام ما| «چرا گزارشهای ارزیابی اثرات محیطزیستی پروژهها منتشر نمیشود؟ آن هم وقتی بر اساس قانون باید این کار انجام شود. آیا همه پروژهها امنیتی هستند؟» این پرسش خبرنگار «پیام ما» در نشست خبری سازمان حفاظت محیط زیست از معاون محیطزیست انسانی بود. پاسخ او این بود که کدام ماده قانونی چنین تکلیفی را برای سازمان حفاظت محیطزیست تعیین کرده است؟ اما رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پاسخی دیگر، وعده داد: «گزارشهای ارزیابی طبقهبندی نشده را منتشر میکنیم.»
مردم «دزک» کارخانه «آهک هیدراته» نمیخواهند
«از مردم عادی گرفته تا اعضای شورای روستا بازداشت شدهاند. برخی یک شب، برخی دو شب، بعضیها حتی زندان رفتند. جلوی بیل مکانیکی را گرفتند و قاضی حکم زندان به آنها داد.» اینها گفته یکی از مرتعداران روستای دزک در استان چهارمحالوبختیاری درباره پروژه کارخانه «آهک هیدراته» است. پروژهای که پس از یک دهه کمتر از ۲۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و با نارضایتی مردم، دچار بحرانهای جدی برای ادامه کار شده است. او تأکید میکند احداث جادههای متعدد در کنارزدن چاه برای برداشت آب، منطقهشان را تخریب کرده است. «محسن کریمی»، سرپرست اداره کل حفاظت محیطزیست چهارمحالوبختیاری، نظر دیگری دارد. به گفته او سرمایهگذار پروژه ضوابط محیطزیستی را رعایت کرده است. «از نظر ضوابط محیطزیستی، این واحد در منطقهای خارج از مناطق چهارگانه واقع و فاصلهاش تا رودخانه، چشمه، قنات و چاه حفظ شده است.»
ریجکت سوزند، نه زبالهسوز!
پروتکلی برای دستگاههای زبالهسوز نداریم
زبالهسوز دستگاهی حساس با کنترل فرایند بسیار حساس است که اگر زبالهسوزی اشتباه یا خامسوزی در آن رخ دهد، گازهایی از آن متصاعد میشود که بسیار خطرناکاند و میتوانند فاجعه بزرگی رقم بزنند. این گازها فلردار و کلردار هستند و این دستگاهها برای فعالیت نیازمند حضور متخصصاند و یک دهدار قاعدتاً نمیتواند این موضوع را مدیریت کند. اما نکته مهم در مدیریت پسماند این است که بتوانیم پسماند را از نقطه تولید تا نقطه نهایی مدیریت کنیم. اتفاقی که در این برنامهها رخ نداده و مدیریتی که الان شاهدش هستیم چنین مواردی را شامل نمیشود.
