بحران اقلیم از پنجره‌ها وارد می‌شود

آیا به این فکر کرده‌اید که تابستان‌های آینده زیر سایه بحران اقلیمی چه شکلی خواهند بود؟ «کریس هالیگان»، به‌‌عنوان عضو مؤسسه فناوری معماری بریتانیا، می‌گوید: «وضعیت اقلیمی کنونی ما نیازمند تغییر در اصول بنیادین طراحی ساختمان است.» دو مسئله اصلی باعث مشکل گرمای بیش‌ازحد در خانه‌های مدرن می‌شوند.

سلب قدرت ترمیم از منابع تجدیدپذیر

تاکنون رشد اقتصادی مهمترین معیار و ملاک موفقیت نظام‌های اقتصادی برای دستیابی به رفاه اقتصادی تلقی می‌شده است. بدین‌معنی که هر کشوری که از رشد اقتصادی بیشتری برخوردار بود، موفق‌تر و پیشروتر به‌شمار می‌رفت. ازاین‌رو، کشورهای کمترتوسعه‌یافته تلاش خود را عمدتاً برای دستیابی به رشد اقتصادی متمرکز کرده و می‌کنند. می‌دانیم رشد اقتصادی مستلزم افزایش کمی و مداوم تولید و درآمد سرانه از طریق افزایش عوامل تولید یعنی نیروی انسانی، سرمایه و منابع‌طبیعی است. چنین رشد و توسعه‌ای در قالب عملکردها و الگوهای موجود و به‌کارگیری منابع و طبیعت با چنان شتابی است که قدرت ترمیم از منابع تجدیدپذیر سلب شده و افزون‌برآن حقوق نسل‌های آینده نسبت به منابع تجدیدناپذیر نادیده گرفته شده است.

بهار از فصل‌های سال حذف می‌شود

با گرم‌تر شدن زمین، حالا دیگر تابستان‌های ایران محدود به سه ماه نیستند؛ موج‌های گرمایی طولانی و شدید از اردیبهشت آغاز می‌شود و تا مهر ادامه می‌یابد. دمای کشور نسبت به ۵۰ سال گذشته بیش از ۲ درجه افزایش یافته؛ نرخی بالاتر از میانگین جهانی. «احد وظیفه»، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور معتقد است نمی‌توان به‌طور دقیق گفت فصل بهار چقدر کاهش پیدا می‌کند. او به «پیام‌ما» می‌گوید: اگر سناریوی بدبینانه تغییراقلیم محقق شود و دما تا ۸ درجه افزایش یابد، بسیاری از شهرهای پرجمعیت حاشیه کویر مانند یزد، کرمان و اصفهان دیگر قابل‌سکونت نخواهند بود.» درحالی‌که کشورهای صنعتی در حال کاهش انتشار کربن هستند، ایران هنوز اقدام مؤثری برای تحقق تعهدات توافقنامه پاریس انجام نداده است. وظیفه می‌گوید توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، بهینه‌سازی صنعت برق و اصلاح الگوی مصرف، تنها راه نجات از بحران اقلیمی آینده است.

صدای بلند فروپاشی اقلیمی

در تازه‌ترین گزارش اقلیمی که پروژه جهانی کربن و اقلیم (IGCC) منتشر کرده، وضعیت اقلیمی کره زمین با استناد به داده‌ها و تحلیل‌های علمی به‌شکلی جامع و نگران‌کننده ترسیم شده است. اطلاعات پروژه جهانی کربن و اقلیم (IGCC) به‌دلایل متعددی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، به‌ویژه برای سیاستگذاران، دانشمندان و عموم مردم که به‌دنبال تصمیم‌گیری در زمینه تغییراقلیم هستند. IGCC به‌طور منظم داده‌هایی ضروری مانند میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای، دمای جهانی، سطح آب دریا و بودجه کربن را به‌روزرسانی می‌کند. این اطلاعات برپایه منابع بین‌المللی مثل هیئت بین‌‌دولتی تغییراقلیم (IPCC) تنظیم شده‌ است و امکان پیگیری دقیق وضعیت اقلیمی روز را فراهم می‌کند. از جمله شاخص‌های بررسی‌‌شده در این گزارش می‌توان به سطح انتشار گازهای گلخانه‌ای، روند گرمایش سطح زمین و اقیانوس‌ها، افزایش تراز آب دریاها و کاهش بودجه کربن باقیمانده اشاره کرد.

رشد سرطان‌های زنانه با تغییراقلیم و افزایش دما

|پیام ما| نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد تغییراقلیم و افزایش دما، ممکن است با رشد موارد ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از برخی سرطان‌ها در میان زنان مرتبط باشد.

دیپلماسی ناکارآمد «عارفانه»

موضوع حضور در کرسی‌های تخصصی اجلاس‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، یکی از موارد مورد تأکید در دولت چهاردهم است. این‌بار نیز برای حضور در کنفرانس بین‌المللی حفاظت از یخچال‌های طبیعی به میزبانی تاجیکستان معاون اول رئیس‌جمهوری، «محمدرضا عارف»، رهسپار شد. حضوری که کارشناسان می‌گویند بیشتر یک فرصت‌سوزی برای ایران بود تا حضوری قاطع و پردستاورد. محمدرضا عارف در این اجلاس بدون هیچ پیشنهاد مشخصی از سوی ایران به‌نفع حفاظت از منابع آبی و یخچال‌های منطقه ظاهر شد و در متن سخنرانی تنها بر اهمیت حفظ یخچال‌ها و همکاری جهانی تأکید کرد. بیان مشکلات کشور در سال‌های تغییراقلیم و آخرین وضعیت یخچال‌ها به‌تبع افزایش دما، برای جلب کمک‌های فنی، علمی و مالی بین‌المللی از نکات مغفول‌مانده صحبت‌ها و دیدارهای عارف است که کارشناسان بر آن تأکید می‌کنند.

اقتصاد سیاسی علیه زندگی

اگر همه کشورها به این نتیجه برسند که باید مصرف سوخت‌های فسیلی را کاهش دهند، تبعات آن بر زندگی کارگرانی که در بخش سوخت‌های فسیلی فعالیت می‌کنند، چیست؟ آیا باید روی سازگاری با تغییراقلیم متمرکز شویم یا «کاهش انتشار»،؟ چرا سرمایه‌داری مانعی بر سر مقابله با گرمایش جهانی است؟ چه راه‌حل‌هایی را روی میز داریم؟ پرداختن به این پرسش‌ها و موارد دیگر موضوع نشستی درباره تغییراقلیم با محوریت کتاب «بحران آب‌وهوایی و پیمان نوین سبز جهانی» نوشته «نوام چامسکی» و «رابرت پالین» بود. در این نشست که توسط انجمن علمی دانشجویی شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، «بهزاد ملک‌پور اصل» و «مهسا غفوری‌نام» مترجمان این اثر و «محمدرضا جعفری» پژوهشگر تغییراقلیم سخنرانی کردند.

زنگ خطر تابستان داغ از اروپا تا ایران

|پیام‌ما| باد گرم هشدارها را با خود می‌آورد. در روزهایی که هنوز بوی بهاری دارد، مؤسسه «ماکس پلانک» در آلمان با پیش‌بینی تابستانی بی‌سابقه در گرما برای اروپا، بار دیگر زنگ خطر تغییراقلیم را به صدا درآورد. این بار، آنچه در پیش است، نه‌فقط برای اروپا بلکه برای ایران و بسیاری نقاط جهان پیامدهایی جدی دارد. درحالی‌که جهان همچنان با بحران اقلیمی دست‌وپنجه نرم می‌کند، گزارش تازه‌ای از مؤسسه ماکس‌ پلانک برای مطالعات هواشناسی در هامبورگ منتشر شد که توجه بسیاری را جلب کرده است. به‌گفته این مؤسسه، اروپا احتمالاً با یکی از گرم‌ترین تابستان‌های چند دهه اخیر روبه‌رو خواهد بود؛ پیش‌بینی‌ای که برپایه داده‌های دقیق اقیانوسی شکل گرفته است. تجمع غیرعادی گرما در اقیانوس اطلس شمالی عاملی کلیدی در این پیش‌بینی محسوب می‌شود.