بررسی شاخص‌های مهم آب و هواشناسی کشور نشان می‌دهد، میانگین بارش کل کشور در سه ماههٔ تابستان نسبت به تابستان سال گذشته 56 درصد و نسبت به میانگین بارش بلندمدت تابستان 22 درصد کاهش داشته است.  طی سال آبی 1402-1401 (ابتدای مهرماه سال 1401 تا آخر شهریورماه سال 1402 ) نیز میزان بارش دریافتی نسبت به سال آبی گذشته 4 درصد افزایش و نسبت به میانگین بلندمدت 14 درصد کاهش داشته است. بررسی وضعیت بارش در استان‌های مختلف کشور نیز حاکی از آن است که میزان بارش در فصل تابستان به‌جز 4 استان (لرستان، اردبیل، بوشهر و خراسان‌شمالی)، در سایر استان‌ها نسبت به میانگین بلندمدت کاهش داشته است. همچنین میانگین دمای کشور در فصل تابستان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱.۱ درجهٔ سانتیگراد افزایش داشته است.

 مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی با عنوان «بررسی و تحلیل شاخص‌های کلان بخش آب در سه ماههٔ دوم سال» عنوان کرده است که با توجه به شاخص‌های مهم آب و هواشناسی در سه‌ماههٔ تابستان، در مناطق وسیعی از استان‌های واقع در فلات مرکزی و جنوب کشور خشکسالی شدید و بسیار شدید حاکم بوده است: «جنوب خراســان رضوی، بخش‌هایی از خراسان جنوبی، قسمت اعظم استان‌های سیستان‌وبلوچستان، کرمان، فارس و یزد خشکسالی بسیار شدید و بخش‌هایی از استان سمنان، قم، اصفهان، جنوب خوزستان و بوشهر خشکسالی شدید را تجربه کرده‌اند. بررسی شاخص‌های خشکسالی نشان می‌دهد که در این مدت، تنها در بخش‌هایی از استان‌های گیلان، اردبیل، خراسان‌شمالی و خوزستان شرایط ترسالی حاکم بوده است.»

منطقه در خشکسالی شدید

همچنین بر اساس این گزارش دربارهٔ حوضه‌های آبریز فرامرزی و مشترک در سه ماههٔ تابستان اغلب مناطق واقع در شرق و غرب کشور، بدون بارش و در برخی مناطق نیز بارشی کمتر از 5 میلیمتر داشته‌اند. تنها در شــهریور ماه، بخشی از مناطق مرکزی و شمال‌شرقی افغانستان بارش‌هایی رخ داده که اغلب کمتر از 10 میلیمتر بوده است: «در دورهٔ 12ماههٔ منتهی به شهریورماه سال 1402، در اغلب کشورهای منطقه خشکسالی خیلی شدید تا متوسط حاکم بوده است به‌نحوی که شرق ترکیه، غرب افغانستان و اغلب مناطق ایران از این خشکسالی متأثر بوده‌اند. در سه ماههٔ فصل تابستان اغلب مناطق خاورمیانه، شرق دریای خزر و آسیای میانه در معرض خشکسالی کم تا خیلی شدید قرار داشته‌اند. به‌نحوی که در کشور عراق خشکسالی متوسط تا شدید، اغلب مناطق نیمهٔ غربی افغانستان خشکسالی شدید تا خیلی‌شدید و نیمهٔ شرقی افغانستان خشکسالی خفیف تا نرمال، نیمهٔ شرقی ایران خشکسالی شــدید تا خیلی شدید و نیمهٔ غربی ایران خشکسالی خفیف تا متوسط حاکم بوده است. در همین زمان از کشورهای همسایه تنها کشور ترکیه در شرایط ترسالی قرار داشته است.»

مرکز پژوهش‌های مجلس در خصوص گزارش‌های حاصل از پیشنگری‌های هواشناسی نیز اعلام کرده است که پیش‌بینی‌های انجام شده توسط سازمان هواشناسی کشــور نشان می‌دهد وضعیت بارش در ســه ماههٔ پاییز در خاورمیانه، افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، شرق و شمال شــرق آســیا بی‌هنجاری مثبت و مناطق کوچک پراکنده‌ای در مرکز آسیا بی‌هنجاری منفی خواهد بود. همچنین در این مدت، پیش‌بینی وضعیت بارش نشان می‌دهد که در سه ماههٔ پاییز میانگین دما در قسمت اعظم آسیا بیشتر از نرمال بوده است. دمای بالاتر از نرمال در عربستان سعودی مشهودتر و همچنین این شرایط در غرب دریای خزر، شمال آفریقا، هند و شرق و جنوب شرق آسیا نیز حاکم بود.

وضعیت بحرانی سدها

با وجود اینکه طبق اخبار منتشر شده از سوی نهادهای متولی به نظر می‌رسید سدهای کشور در این سال آبی وضعیت بهتری نسبت به سال گذشته دارند اما این گزارش بیان می‌کند: «بیشترین درصد اختلاف ذخیره با سال گذشته تا آخر شهریورماه مربوط به سد زاینده‌رود در استان اصفهان است که با 441 میلیون مترمکعب ذخیره، 154 درصد بیشتر از سال قبل ذخیرهٔ آب دارد. با وجود اختلاف فراوان با سال گذشته تنها 36 درصد از مخزن این سد تا پایان سال گذشته پر بوده است. در استان سیستان‌وبلوچستان چاه‌نیمه‌ها با 4 درصد میزان پرشدگی، نسبت به مدت مشابه سال گذشته 68 درصد کاهش داشــته و در شرایط بحرانی قرار دارند. ذخایر سدهای استان‌های فارس، کرمانشاه، هرمزگان و خراسان‌رضوی نیز افت محسوس داشته‌اند که این موضوع باعث کاهش سهم منابع آب سطحی در تأمین مصارف شده و اغلب دچار تنش آبی به خصوص آب شرب بوده‌اند. سدهای واقع در استان گلستان و داراب فارس عملاً خالی بوده و ذخیرهٔ آنها صفر است. همچنین وضعیت سدهای دوستی و طرق در استان خراسان‌رضوی با حدود 8 درصد پرشدگی بحرانی ارزیابی می‌شود.»

مرکز پژوهش‌های مجلس هزینه‌کرد اعتبارات در بخش آب در این مدت را بی‌نظم ارزیابی کرده است: «درخصوص وضعیت تأمین اعتبارات بخش آب طی سه ماهه دوم سال 1402، حدود 23 درصد از اعتبارات مصوب امسال طی سه ماههٔ تابستان به این بخش تخصیص یافته که با احتساب میزان تخصیص صورت گرفته در فصل بهار این عدد به 26 درصد رسیده است. عمدهٔ اعتبارات تخصیص یافته نیز مربوط به طرح‌های ساختمان سد، آبرسانی و ایجاد تأسیسات فاضلاب بوده است. متأسفانه بی‌نظمی‌های توزیع اعتبارات در بخش‌های مختلف، ازجمله در بخش آب، مسبوق به سابقه بوده و این امر قطعاً به عدم قطعیت‌های موجود دامن خواهد زد. توزیع نامتوازن و موکول شدن تخصیص حدود 75 درصد از اعتبارات مصوب به نیمهٔ دوم سال، موجب بروز برخی مشکلات ازجمله عدم امکان برنامه‌ریزی صحیح برای اجرای طرح‌ها، وضعیت نامطلوب مشاوران و پیمانکاران، عدم پایبندی به برنامهٔ زمان‌بندی اجرای پروژه‌ها و طرح‌های عمرانی و همچنین ایجاد ابهام در بودجه‌ریزی سال آینده خواهد شد.»