کمی قانون بخوانید!

فصل جدید سریال تکراری آلودگی هوا آغاز شد و باز هم تصمیم‌گیری‌های دولتی و سردرگمی مردم شرایط ویژه‌ای را مانند سال‌های گذشته رقم می‌زند. از دورکاری یک‌سوم کارکنان دولت و لغو این تصمیم گرفته، تا غیرحضوری شدن مدارس و مخالفت وزارت آموزش‌وپرورش با تعطیلی مدارس قسمت‌های مختلف این سریال هستند که اگرچه موضوعات حاشیه‌ای در زمینهٔ آلودگی هوا محسوب می‌شوند، اما ظاهراً دولتی‌ها بیشتر علاقه دارند به این حاشیه بپردازند تا به اصل موضوع. هرچند که در سال‌های گذشته هم در روی همین پاشنه می‌چرخید و این علاقهٔ مدیرن دولتی، مختص یک دولت خاص نیست.  چند روز قبل وزیر آموزش‌وپرورش گفته بود نباید مدارس را به‌خاطر آلودگی هوا تعطیل کرد.
 

هرچند که این صحبت در شرایط مطلق درست و قابل قبول است و اگر چنین تفسیر شود که باید با جلوگیری از آلودگی هوا شرایطی را پیش نیاوریم که مجبور به تعطیلی مدارس شویم، باید تمام قد از این درخواست وزیر حمایت کرد. اما منظور وزیر چیز دیگری بود که دیروز سخنگوی وزارت آموزش‌وپروش هم آن را تشریح کرد. موضع آن بود که «استانداران در شرایط آلودگی هوا، رأی به تعطیلی و غیرحضوری شدن مدارس ندهند.» احتمالاً دلیل این درخواست، محدودیت‌های سامانهٔ «شاد» و اینترنت برای آموزش دانش‌آموزان خانه‌نشین‌شده و از طرفی، مشکلاتی والدین شاغل برای خانه‌ماندن فرزندانشان در روزهای آلودگی هوا باشد. 

با این‌حال، چیزی که سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش درخواست کرده، چیزی فراتر از قانون و دستورالعمل شرایط اضطرار آلودگی هواست. این دستورالعمل به صراحت شرایط آلودگی هوا در شهرها را تقسیم‌بندی کرده و برای هر یک از وضعیت‌ها، اقداماتی همچون تعطیلی زنگ ورزش مدارس، تعطیلی مدارس و حتی تعطیلی ادارات دولتی و مشاغل خصوصی را در نظر گرفته است. انجام این اقدامات، وظیفهٔ قانونی استانداران یا فرمانداران است و درباره این اقدامات، اختیار تصمیم‌گیری به مدیران داده نشده است. چرا که این اقدامات، با هدف کاهش آسیب به شهروندان، خصوصاً گروه‌های آسیب‌پذیر مانند کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و عروقی و… درنظر گرفته شده‌است، نه کاهش آلودگی هوا. از این جهت شای لازم باشد مدیران محترم دولت، یک‌بار قانون هوای پاک و دستورالعمل‌های مربوط به آن را مطالعه کنند.  اما موضوع دیگر آن است که در چند سال اخیر، بیش از آنکه درباره علل آلودگی هوا و راهکارهای کاهش آلودگی صحبت شود، به حاشیه‌های این‌چنینی پرداخته می‌شود. انگار بدنهٔ تصمیم‌گیران آلودگی هوا در شهرها را به‌عنوان یک واقعیت غیرقابل تغییر پذیرفته‌اند و خبری از انجام اقدامات چشمگیر برای حل این معضل به‌چشم نمی‌خورد. هنوز خودروهای ساخت داخل با وجود کیفیت پایین، یارانه‌های آشکار و پنهان دریافت می‌کنند و روانهٔ بازار می‌شوند، درباره کیفیت سوخت داخلی کسی صحبت نمی‌کند، مازوت‌سوزی در نیروگاه‌ها علی‌رغم تکذیب‌های گاه و بی‌گاه دیده می‌شود و جز چند اظهارنظر و انتقاد بی‌خطر از سوی دولتی‌ها اقدامی انجام نمی‌شود؛ و البته همه‌چیز هم به گردن تحریم انداخته می‌شود. 

آری! کودکان ما نباید به دلیل آلودگی هوا از رفتن به مدرسه و حقوق طبیعی خود محروم شوند اما نباید فراموش کنیم که نه‌فقط ٔ کودکان که همهٔ انسان‌ها حق دارند هوایی پاک و سالم تنفس کنند و این وظیفهٔ دولت‌هاست که شرایط زندگی سالم را برای شهروندان فراهم کنند. واقعیتی که ظاهراً فراموش شده همین وظیفه است؛ اگرچه چندی‌پیش تعدادی از مدیران به‌دلیل قصور در اجرای قانون هوای پاک به دادگاه رفتند اما همین پیگرد قانونی هم باعث نشد وظایفی که باید، به انجام برسند. کاش یکبار مدیران و تصمیم‌گیران، قوانین را به‌دقت بخوانند تا بدانند چه وظایفی دارند و در ان سال‌ها چه حقوقی از شهروندان ضایع شده که باید احقاق شوند.