با استناد به آخرین گزارش‌ها و بولتن‌های رسمی سازمان جهانی هواشناسی، پدیده ال‌نینو در سال ۲۰۲۶ با شدت در حال فعالیت است. بررسی شاخص‌های دمایی اقیانوس آرام استوایی و کوپلینگ جوی ـ اقیانوسی نشان می‌دهد که این رویداد اقلیمی تا زمستان پیش رو پایدار خواهد بود.
همان‌طور که سازمان جهانی هواشناسی تأکید می‌کند، «یک ال‌نینوی بسیار قوی الزاماً اثرات یکسانی در همه مناطق ندارد». در کشور ما، ایران، این پدیده معمولاً به‌صورت افزایش بارش‌های پاییزه و زمستانه، نوسانات شدید دمایی و به‌ویژه افزایش خطر وقوع بارندگی‌های رگباری و سیلاب‌های ناگهانی ظهور می‌یابد.

در مواجهه با این نوسانات شدید اقلیمی، مدیریت خاک و بستر کشت می‌تواند نقش مهمی در کاهش خسارت و استفاده بهتر از بارش داشته باشد. در این چارچوب، سه اصل به‌هم‌پیوسته کشاورزی حفاظتی (Conservation Agriculture)، به‌ویژه اصل عدم برگردان خاک و استفاده از نظام بی‌خاک‌ورزی (No-Till System)، اهمیت پیدا می‌کند. این رویکرد از چند مسیر اصلی به کاهش خسارت‌های ناشی از بارندگی‌های شدید کمک می‌کند:

کاهش فرسایش و شست‌وشوی خاک: بارندگی‌های شدید ناشی از ال‌نینو در زمین‌های شخم‌خورده و دستکاری‌شده می‌تواند به تخریب خاک‌دانه‌ها، افزایش روان‌آب و فرسایش خاک منجر شود. در نظام بی‌خاک‌ورزی، ساختار خاک کمتر دستکاری می‌شود و بقایای گیاهی روی سطح خاک می‌توانند به کاهش روان‌آب و فرسایش کمک کنند.

افزایش نفوذپذیری و ذخیره‌سازی آب: عدم شخم باعث حفظ منافذ و کانال‌های طبیعی خاک، ناشی از ریشه گیاهان و فعالیت موجودات زنده خاک، به‌ویژه کرم‌های خاکی، می‌شود. این فرایند نفوذ سریع آب‌های رگباری به لایه‌های عمقی را تسهیل می‌کند و از ایجاد سیلاب و ماندابی جلوگیری می‌کند.

محافظت از سطح خاک با بقایای گیاهی: حفظ پوشش حداقل ۳۰ درصد از سطح خاک با بقایای گیاهی آلی، مانند یک ضربه‌گیر، انرژی جنبشی قطرات سنگین باران را می‌گیرد و مانع سفت‌شدن سطح خاک و ایجاد پوسته سخت و سله‌بندی می‌شود.

تعدیل نوسانات دمایی: پوشش دائمی خاک به‌عنوان عایق حرارتی عمل می‌کند و زیست‌بوم و موجودات زنده خاک را در برابر تغییرات ناگهانی دما حفظ می‌کند.

به‌عنوان نکته‌ای مهم باید گفت تقویت تاب‌آوری بخش کشاورزی در برابر پدیده‌های حدی اقلیمی مانند ال‌نینو، تنها با عبور از خاک‌ورزی سنتی و اجرای اصول سه‌گانه و به‌هم‌پیوسته کشاورزی حفاظتی امکان‌پذیر است؛ اصولی شامل دست‌کاری حداقلی خاک، یعنی عدم برگردان مکانیکی خاک، حفظ پوشش دائمی بقایا، رعایت اصول تناوب زراعی و استفاده از گیاهان پوششی. این شیوه علمی، تنها راهکار پایدار برای حفاظت از منابع خاک و آب و تضمین امنیت غذایی کشور است.