مدرک گرایی و افزایش هزینه تولید
حجت خالویی
کشور ایران با داشتن منابع عظیم خدادادی و همچنین بستر مناسب صنعتی دارای بیشترین هزینه تمام شده در تولیدات صنعتی می باشد. به راستی در کشور ما دلیل بالا رفتن هزینه تولید که یکی از اصلی ترین فاکتورهای بازار رقابتی می باشد چیست؟
به عنوان مثال قیمت کنسانتره سنگ آهن تولید شده در کشور چین به مراتب پایین تر از قیمت سنگ معدن در ایران می باشد و مثال هایی از این دست فراوانند. بالا رفتن هزینه تولید می تواند دلایل متعددی داشته باشد، یکی از عوامل نامحسوس و غیر مستقیمی که بر این فاکتور در صنعت استان کرمان تاثیر می گذارد و می توان آن را به کل کشور تعمیم داد ارتقا کمی سطح تحصیلات به شکل مدرک گرایی در بین کارجویان و کارکنان صنایع می باشد. خوشبختانه و یا متاسفانه فراهم گردیدن امکان ورود سهل و آسان به دانشگاه ها که تعداد آنها نیز رو به افزایش است؛ همچنین بازار داغ داد و ستد پژوهش های آکادمیک ( فروش مقاله ، پایان نامه و … ) باعث گردیده که افراد بعضا با سطوح پایین علمی شرایط ادامه تحصیل تا مقاطع بالا را پیدا کنند.
شاید روی مثبت و خوش بینانه سکه در مواردی و به صورت نسبی افزایش سطح علمی کشور باشد اما روی منفی و غالب آن تاثیرش را در صنعت نمایان می سازد، در این شرایط دو حالت قابل تصور است، اول این که با افزایش تعداد دانشجویان و عدم بستر سازی مناسب، سطح کیفی علمی در دانشگاه ها به شدت افت کرده و در نتیجه فارغ التحصیلان از نظر سطح علمی در درجه ای پایین تر از حد نرمال هستند، همین افراد با مدرک اخذ شده جذب مراکز صنعتی شده و با توجه به عدم تخصص کافی و اعمال روش های آزمون و خطا در بحث های فرایندی و تعمیراتی باعث بالا رفتن هزینه ها و در نتیجه منجر به افزایش هزینه تولید می گردد.
دومین حالت این است که با افزایش سطح مدرک افراد در جامعه و نیاز صنعت به تمام سطوح علمی جهت تصدی پست های سازمانی در این حالت دو گزینه وجود دارد اول این که مراکز صنعتی مجبور می شوند برای برخی از پست های خالی خود از افراد با سطح مدرکی بالاتر استفاده کنند و حالت دوم این که افراد به دلیل عدم برنامه ریزی مناسب جهت ایجاد شغل متناسب با مدرک بالاتر به ناچار در سطوح پایین تر سازمانی مشغول به کار می شوند.
در هر دو حالت به دلیل این که فرد این پست سازمانی را پایین تر از سطح علمی خود می داند دچار دلزدگی شده و این شرایط باعث عدم انجام امور محوله به نحو احسن گردیده و نهایتا خرابی دستگاهها ، کاهش کیفیت، مصرف بالای منابع انرژی و … را به دنبال دارد. علاوه بر این مورد در حالت اول به دلیل تقاضای واحد صنعتی برای جذب افراد با مدرک بالاتر مجبور به پرداخت دستمزد بالاتر نیز می گردد که خود باعث افزایش هزینه تولید می شود.
این موضوع متاسفانه به دلیل این که زیاد محسوس نمی باشد مورد توجه قرار نمی گیرد اما استمرار چنین شرایطی می تواند در آینده موجب بروز مشکلات بیشتر برای بخش های مربوط و حتی به بحران تبدیل شود.