«خشونت سفید» را می‌شناسید؟
نگاهی به خشونت‌های اینترنتی
و مجازات این جرایم

اگر در گذشته، تعقیب، متلک گفتن و فحاشی در کوچه و خیابان بود که زنان را آزار می‌داد، با ظهور تکنولوژی‌های روز، انواع آزار و مزاحمت اینترنتی، ارسال عکس‌ها و پیغام‌هایی که مصداق آزار جنسی هستند و سوءاستفاده و انتقام‌گیری مجازی هم به آنها اضافه شده است. موضوعی که منحصر به ایران نیست و هشدار سازمان ملل را هم در پی داشته؛ سازمان ملل اعلام کرده اینترنت به فضای تازه‌‌ای برای خشونت علیه زنان تبدیل شده و در شرایطی که میزان خشونت علیه آنها به طرز نگران کننده‌ای بالاست، خشونت در فضای مجازی هم رواج پیدا کرده و زنان در توییتر، اینستاگرام، فیس‌بوک و … به مسائل مختلفی تهدید می‌شوند.
نگاه کوچکی به خبرها نشان می‌دهد کم ‌نیستند مواردی شامل باج‌خواهی و تهدید به بی‌آبرویی با انتشار عکس و اطلاعات شخصی، ردیابی و آزار مداوم، متلک‌گویی، درخواست رابطه جنسی و اجبار به برقراری رابطه، کلاهبرداری و بسیاری از مصادیق دیگری که همه آنها تحت عنوان «خشونت آنلاین»، «خشونت اینترنتی» یا «خشونت سفید» شناخته می‌شوند.
جالب اینجاست که حتی با این که تکنولوژی تا حدودی فاصله‌های طبقاتی و جنسیتی را کم کرده، اما باز هم مانند سایر خشونت‌ها، بیشترین قربانیان خشونت اینترنتی را زنان تشکیل می‌دهند که گاهی زندگی خانوادگی و اجتماعی آنها را شدیدا با چالش مواجه می‌کند. شاید مهمترین نمونه‌های این اتفاق را بتوان پسر جنجالی تلگرام دانست که انتشار عکس‌هایش با تعدادی از دختران در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شد و برای این دختران مشکلاتی را به وجود آورد یا ماجرای مینو خالقی که انتشار عکس‌های شخصی منتسب به او،‌ سبب شد حتی بعد از رای آوردن در انتخابات مجلس، از راه یافتن به ساختمان بهارستان و فعالیت سیاسی بازبماند.
در زیر به برخی از خشونت‌هایی که علیه زنان از طریق فضای مجازی رخ داده است اشاره شده:
13 خرداد 1395/ دستگیری پسر 22 ساله که با ارسال مداوم و آزاردهنده عکس پای کثیف، جوراب کهنه و اشیای تهوع‌آور دیگر از طریق شبکه اجتماعی اینستاگرام برای دختر جوان مزاحمت ایجاد می‌کرد.
4 خرداد 1395/ همکلاسی مزاحم که در شبکه‌های اجتماعی برای زن جوان ایجاد مزاحمت می‌کرد، شناسایی و دستگیر شد.
28 اردیبهشت 1395/ تهدید به سوزاندن دختری که برای بازی پرسپولیس-راه‌آهن به استادیوم رفت.
26 اردیبهشت 1395/ دستگیری زنی که به دلیل اختلاف خانوادگی،‌ اقدام به توهین و افترا علیه شوهرش در شبکه اجتماعی تلگرام کرده بود.
15 اردیبهشت 1395/ پسر جوانی که با دست پیدا کردن به شماره همسر مدیر یک کارخانه، برای آنها ایجاد مزاحمت و تقاضای پول کرده بود دستگیر شد.
9 اردیبهشت 1395/ دستگیری جوان 23 ساله که خواستگار قبلی زن جوان بود و با هک کردن تلگرام و ارسال عکسهای شخصی این زن و القای خیانت او به همسرش، باعث اختلاف خانوادگی شد
28 فروردین 1395/ دستگیری شاگرد یک مغازه موبایل‌فروشی؛ او عکس‌های یک دختر شیرازی را که برای تعمیر موبایل خود به او مراجعه کرده بود، در فضای مجازی پخش کرده بود.
23 فروردین 1395/ شوهر سابق یک زن که اقدام به ایجاد توهین و مزاحمت برای وی در فضای مجازی کرد دستگیر شد. این مرد انگیزه خود از انجام این کار را انتقام‌جویی دانست چراکه همسر سابقش از وی «مهریه» می‌گیرد!
22 فروردین 1395/ دانشجویی که به خاطر نمره پایین، با ایجاد پیام‌های غیراخلاقی در تلگرام، مزاحم استاد زن شده بود دستگیر شد.
21 فروردین 1395/ فردی که با تهدید دختر جوان به افشای اسرار و مطالب خلاف عفت عمومی علیه وی در تلگرام نقشه باجگیری 70 میلیونی طراحی کرده بود به دام افتاد.
بدیهی است مواردی که در بالا به آنها اشاره شد، تنها مشتی نمونه خروار و بخشی از دایره‌ای است که شعاع بزرگتری از زنان را شامل می‌شود؛ اما با فرهنگ پنهان‌کاری از ترس آبرو، بسیاری از این موارد گزارش داده نمی‌شود و به جای پیگیری، با باج دادن به فرد مزاحم، بر این آزار سرپوش گذاشته می‌شود.
مجازات خشونت‌های اینترنتی در قانون چیست؟
اما در کنار کار فرهنگی، نقش حمایتگر قانون در این زمینه چیست و آیا پلیس فتا می‌تواند با استنادات قانونی کافی، با این مزاحمت‌ها برخورد جدی و قاطعانه داشته باشد؟ جدول بالا نگاهی است به بعضی از مواد قانونی مطرح شده در قانون مجازات جرایم رایانه‌ای که با استناد به آنها، فردی که جرم اینترنتی انجام داده مورد مجازات قرار می‌گیرد؛
با این همه،‌ هرچند در کنار این مواد قانونی، موادی از قانون مجازات اسلامی هم هست که می‌توان درباره انواع مزاحمت از آنها کمک گرفت؛ اما از آنجا که بیشتر این جرایم علیه زنان صورت می‌گیرد، به نظر می‌رسد لازم است حمایت‌های قانونی بیشتری از آنها وجود داشته باشد؛ خلائی که درباره خشونت خانگی و حمایت از زنان آسیب‌دیده در خانه هم احساس می‌شود.