در سال‌های اخیر، توسعه شبکه‌های آبرسانی، اصلاح خطوط فرسوده، اجرای طرح‌های انتقال آب و بهره‌گیری از منابع جدید تأمین آب در دستور کار شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان قرار گرفته است؛ اقداماتی که با هدف افزایش پایداری خدمات و کاهش تنش‌های آبی در شهرهای مختلف استان دنبال می‌شود.

با وجود این، کاهش منابع آب، افت سطح سفره‌های زیرزمینی و فرسودگی بخشی از شبکه‌های توزیع، همچنان آب را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی بخش‌های خانگی، صنعتی و کشاورزی استان تبدیل کرده است.

اتکا به چاه

در هفته اخیر، مدیر دفتر توسعه آبرسانی روستاهای سیستان و بلوچستان از اجرای طرح‌های جدید آبرسانی خبر داد و گفت: «این پروژه‌ها گام مهمی در تأمین آب پایدار روستاهای استان خواهد بود.»

خبرگزاری مهر به نقل از «مصطفی سیاسر» نوشت: «استان سیستان و بلوچستان با دارا بودن بیشترین شمار آبادی‌های کشور، همواره با چالش‌های جدی در حوزه تأمین آب شرب روستایی روبه‌رو بوده است. در این استان حدود ۵ هزار و ۵۷۷ روستای دارای کد آبادی وجود دارد که با احتساب آبادی‌های فاقد کد، شمار سکونتگاه‌های روستایی به حدود ۷ هزار و ۵۰۰ آبادی می‌رسد. هدف‌گذاری کنونی ما ارائه خدمات به همین ۵ هزار و ۵۷۷ روستا است. به گفته او، جمعیت روستایی استان یک میلیون و ۴۶۰ هزار نفر برآورد می‌شود که از مجموع ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر جمعیت کل استان، سهمی نزدیک به ۵۰ درصد را تشکیل می‌دهد. این نسبت بالای جمعیت روستایی، اهمیت برنامه‌ریزی دقیق و سرمایه‌گذاری پایدار برای آبرسانی را دوچندان می‌کند.»

سیاسر ادامه داد: «برای خدمت‌رسانی شایسته به این جمعیت گسترده، مجتمع‌های آبرسانی روستایی در سطح استان پیش‌بینی و اجرایی شده‌اند. استان سیستان و بلوچستان از نظر منابع تأمین آب شرایط ویژه‌ای دارد. در شمال استان، روستاها عمدتاً از طریق چاه‌ها تأمین آب می‌شوند و در منطقه سیستان که مرکز استان محسوب می‌شود، چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق منبع اصلی آب روستاها هستند. در جنوب استان نیز برنامه‌های جدید و طرح‌های مقدماتی در حال اجراست. یکی از طرح‌های مهم، بازنگری یک پروژه قدیمی در شمال استان است. این پروژه که در اوایل دهه ۷۰ در سیستان اجرا شده بود، به‌ویژه در فصل تابستان با نارسایی‌هایی مانند افت فشار و قطعی‌های موقت آب همراه است که موجب نارضایتی ساکنان می‌شود. با بازنگری این طرح، پیش‌بینی می‌شود مشکلات مذکور در منطقه سیستان برطرف شود.»

مدیر دفتر توسعه آبرسانی روستاهای سیستان و بلوچستان ادامه داد: «بر اساس مصوبات سفر استاندار، طرح‌های آبرسانی برای روستاهای حوزه خاش، سراوان، سیب و سوران و ایرانشهر در دست اجراست. در این مناطق، تأمین آب از منابع زیرزمینی انجام می‌شود و در طرح‌های اجرایی نیز بر استفاده از آب‌های زیرزمینی تأکید شده است. در حوزه جنوب، شاخص‌ترین طرح‌های آبرسانی حتی در سطح کشور تعریف و پس از مطالعات دقیق، هم‌اکنون در حال اجراست. این طرح‌ها می‌توانند تحولی بنیادین در پایداری تأمین آب روستاهای جنوب استان ایجاد کنند و انتظار می‌رود با بهره‌برداری از آن‌ها، چالش کم‌آبی در این مناطق تا حد زیادی برطرف شود.»

۷۴ میلیارد تومان اعتبار

همزمان مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان از تزریق ۷۴ میلیارد تومان اعتبار از محل ردیف‌های مختلف برای اجرای طرح‌های آبرسانی در شهرستان مهرستان خبر داد.

«فرهاد سرگلزایی» اعلام کرد از این میزان، ۴۵ میلیارد تومان از محل منابع داخلی شرکت تأمین و هزینه شده است تا روند اجرای پروژه‌های ارتقای شاخص‌های آب شرب این شهرستان شتاب گیرد: «در سال ۱۴۰۴، افزون بر اعتبارات پیش‌بینی‌شده در سند اجرایی، حدود ۴۵ میلیارد تومان از محل منابع مختلف برای اجرای پروژه‌های اولویت‌دار آبرسانی شهرستان مهرستان هزینه شده است. این اعتبارات برای اجرای خط انتقال آب از مخزن شهر مهرستان به شبکه توزیع با هدف تأمین پایدار آب شرب شهر، اجرای شبکه توزیع روستای سوروک و همچنین تأمین لوله مورد نیاز اتصال مجموعه حاجی‌آباد کوران به مخزن شهر مهرستان به منظور انتقال آب پایدار سد ماشکید به چهار روستای این مجتمع اختصاص یافته است.»

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان ادامه داد: «در چارچوب سند اجرایی سال جاری، اصلاح و توسعه شبکه آبرسانی آشار، مجتمع گورابک، مجتمع کهن‌جان‌محمد و آبرسانی به روستای زیارت در اولویت اجرای پروژه‌های شرکت قرار دارد.»

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در کنار طرح‌های آبرسانی نیاز به اقدام جدی دارد، فرسودگی شبکه توزیع آب است. تسنیم در گزارشی در این‌باره نوشت: «فرسودگی بخشی از شبکه‌های توزیع آب و هدررفت بخشی از آب تولیدی همچنان یکی از چالش‌های مهم استان به شمار می‌رود. نیاز به بازسازی بیش از یک‌هزار و ۳۰۰ کیلومتر شبکه فرسوده نشان می‌دهد که عبور پایدار از تنش‌های آبی بدون تأمین اعتبارات ملی و سرمایه‌گذاری مستمر در حوزه زیرساخت‌ها امکان‌پذیر نخواهد بود. این موضوع ضرورت توجه ویژه دستگاه‌های ملی به وضعیت آبی استان را دوچندان می‌کند.»