سال‌هاست که «تاب‌آوری» به یکی از مفاهیم پرتکرار در زمان بحران‌های اجتماعی در ایران تبدیل شده؛ مفهومی که هم در حوزه مدیریت بحران و هم در آموزش نسل نوجوان برجسته شده است. در همین چارچوب، «پیرحسین کولیوند»، رئیس  جمعیت هلال‌احمر، از برگزاری نخستین آزمون این طرح ویژه دادرسان جمعیت هلال‌احمر، با مشارکت ۲۷۰ هزار دانش‌آموز از سراسر کشور به‌‌عنوان بزرگ‌ترین آزمون برخط حوزه دانش‌آموزی کشور در بهمن‌ماه امسال خبر داد.

او با اعلام این خبر، گفته با توجه به افزایش بحران‌های اجتماعی، طبیعی و روانی و تأثیر مستقیم آن بر نسل نوجوان، توجه به تاب‌آوری اجتماعی به یک ضرورت ملی تبدیل شده است.

به‌گفته کولیوند، افزایش تاب‌آوری اجتماعی نیازمند مشارکت همه‌جانبه و تقویت ابعاد مختلف آن است: «جوامعی که تاب‌آور باشند، در مواجهه با بحران‌ها دچار فروپاشی نمی‌شوند، بلکه با همبستگی و آگاهی از آن عبور می‌کنند.»

رئیس جمعیت هلال‌احمر با اشاره به ویژگی این آزمون توضیح داد: «این آزمون، نخستین تجربه ملی سنجش تاب‌آوری اجتماعی در میان دانش‌آموزان و بزرگ‌ترین آزمون برخط دانش‌آموزی کشور است که ویژه دادرسان برگزار می‌شود و گامی مهم در ارزیابی آمادگی اجتماعی نسل نوجوان در شرایط بحران به شمار می‌آید.»

براساس گزارش روابط‌عمومی سازمان جوانان هلال‌احمر، این دوره آموزشی و آزمون مربوطه توسط معاونت پیش‌دبستانی و دانش‌آموزی سازمان جوانان جمعیت هلال‌احمر طراحی و اجرا شده و فرایند اطلاع‌رسانی آن از طریق بستر ارتباطی سازمان در پیام‌رسان ایتا انجام می‌شود.

تاب‌آوری اجتماعی ادامه مسیر گذشته هلال‌احمر است

«مجتبی خالدی»، سخنگوی جمعیت هلال‌احمر، در گفت‌وگو با «پیام ما» جزئیات بیشتری از این طرح را شرح می‌دهد: «در جمعیت طرحی به‌نام «دادرس» برای دانش‌آموزان داریم که به‌معنای دانش‌آموزان آماده در روزهای سخت است. در این بخش دانش‌آموزان متوسطه اول در کانون‌های دانش‌آموزی شرکت می‌کنند. تقریباً هشت هزار کانون دانش‌آموزی در کشور ایجاد کرده‌ایم. روال به این طریق است که دانش‌آموزان در این مدارس آموزش‌هایی را در زمینه حمل مصدوم، احیای قلبی و ریوی، اسکان، چادرزنی، بانداژ و… می‌بینند. پس از گذراندن این دوره‌ها یکسری آزمون‌ها و المپیادها در شهرستان، استان و درنهایت، در یک المپیاد کشوری افراد برتر به‌صورت گروهی انتخاب می‌شوند.»

به‌گفته او، یکی از موضوعات مهمی که جمعیت هلال‌احمر باید بیشتر به آن بپردازد، تاب‌آوری در مشکلات و مواقع آسیب‌دیدگی اجتماعی است: «در فضای مجازی ایتا گروهی به‌نام هلالیتا ایجاد کردیم که دانش‌آموزان در آن عضو هستند. در این بستر، جزوه‌ها و محتوای آموزشی مرتبط با نحوه مواجهه با مشکلات روانی، بردباری اجتماعی و دیگر مباحث مرتبط با تاب‌آوری اجتماعی بارگذاری می‌شود. هدف از این آموزش‌ها، ارتقای توان روانی و اجتماعی دانش‌آموزان است تا درصورت حضور در موقعیت‌های بحرانی مانند زلزله یا سیل، بتوانند واکنش‌های علمی، درست و مؤثری از خود نشان دهند.»

خالدی اضافه می‌کند: «بعد از مشاهده این جزوات آزمونی برگزار می‌شود و کسانی که پذیرفته شوند، امتیازی برایشان در آن المپیاد کشوری لحاظ می‌شود. درواقع، تلاش ما بر این است که با در نظر گرفتن مشوق‌ها و امتیازها، دانش‌آموزان را به گذراندن این دوره‌ها ترغیب کنیم. این آزمون برای نخستین‌بار در جمعیت هلال‌احمر ویژه دانش‌آموزان برگزار می‌شود و هدف آن، ارتقای توان مقابله با بحران و افزایش آمادگی قشر نوجوان در شرایط دشوار است.»

او در پاسخ به سؤالی درباره اینکه آیا این آزمون به‌دلیل شرایط کنونی جامعه برگزار می‌شود، می‌گوید دلیل آن بحران‌های امروزی نیست: «این طرح، کل حوادث غیرمترقبه را شامل می‌شود و حالا مقارن شده است با شرایط امروز. اما برای مثال در این مراحل دانش‌آموزان باید با مفهومی مانند سوگ و تمام مراحل آن آشنا باشند.»

به‌گفته خالدی، جمعیت هلال‌احمر تیم‌هایی را برای این کار به‌نام تیم‌های «سحر» دارد که حمایت‌های روانی را انجام می‌دهند: «این افراد دوره‌های لازم را دیده‌اند و در جنگ دوازده‌روزه بسیار کمک کردند و در کنار افرادی بودند که خانواده یا خانه‌هایشان را از دست داده‌اند. اما اینکه نوجوانان ورود پیدا کنند، برای اولین‌بار است که دارد اجرا می‌شود. درواقع، این تاب‌آوری اجتماعی در امتداد و ادامه طرح‌های قبلی ما است.»