شاید مهم‌ترین خبر صبح روز شنبه شهروندان ایرانی، همین فعالیت مجدد «امکان ارسال پیامک» بود و خبرگزاری ایسنا این‌طور این امکان ارتباط پس از ۹ روز را اعلام کرد: «ارسال پیامک از طریق تلفن‌های همراه که بعد از اغتشاشات و عملیات تروریستی در کشور، به‌طور موقت غیرفعال شده بود، از صبح امروز شنبه، ۲۷ دی‌ماه، مجدداً فعال شده است.» و پای خبر رسانه زومیت یکی از کاربران دیدگاه خود را این‌طور ثبت کرده: «این پیام بمونه به یادگار…  ۲۷ دی ساعت ۰۰.۳۳ بامداد ارسال اس‌ام‌اس بعد بیشتر از یک هفته قطع بودن در قرن ارتباطات و هوش مصنوعی دوباره وصل شده. نمیدونم واقعاً بیشتر خوشحال باید باشم یا برعکسش.» هرچند در همان ساعات اولیه روز شنبه زومیت نوشت این امکان فقط از سوی برخی اپراتورها فعال شده است: «تمامی پیامک‌ها به دست مشترکین نمی‌رسند و به‌عنوان مثال، پیامک‌هایی شامل لینک، امکان رسیدن به مقصد را ندارند.» مشابه این قطعی کامل دسترسی از میان قطعی‌های اینترنت در سال‌های ۸۸، ۹۸، ۱۴۰۱، جنگ دوازده‌روزه تابستان ۱۴۰۳، فقط در سال ۸۸ و آن‌هم برای روزهای محدودتری اتفاق افتاده بود که شهروندان امکان ارسال پیامک را نداشتند.

وعده سه‌مرحله‌ای و قطره‌چکانی دسترسی

علاوه‌بر اینکه ساعت‌ها از قطع اینترنت جهانی می‌گذرد، تماس تلفنی خارجی (تماس با کد دو صفر) از داخل کشور هم برای چند روز قطع، اما دوباره برقرار شد. در برخی مواقع، به‌ویژه در ساعت‌های شب، تماس تلفنی داخلی نیز قطع یا دچار اختلال شدید می‌شد. در این روزها و برخلاف تجربه‌های پیشین قطعی اینترنت در جنگ دوازده‌روزه، سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۳۹۸، پیام‌رسان‌های ایرانی «بله» و «ایتا» هم قطع هستند و امکان ارسال و دریافت پیام از طریق آنها میان شهروندان وجود ندارد؛ هرچند که این پیام‌رسان‌ها در بستر شبکه داخلی فعالیت می‌کنند.

درحالی‌که به یک هفته قطعی سراسری اینترنت بین‌الملل در ایران نزدیک شده‌ایم و همچنان هیچ خبری از اتصال مجدد به گوش نمی‌رسد، خبرگزاری فارس از دسترسی شهروندان به اینترنت در سه مرحله خبر داد. این خبرگزاری به‌نقل از منابع امنیتی نوشت: «به‌واسطه محدودیت اینترنت، ارتباط شبکه معاند خارج از کشور با عوامل داخلی آنها به میزان قابل‌توجهی قطع شده و این موضوع به کنترل آشوب‌ کمک جدی کرده است. درنتیجه، اکنون شرایط ارتباطی به‌صورت مرحله‌به‌مرحله در حال بازگشت به وضعیت عادی است.»

بنابه این گزارش، در مرحله اول امکان ارسال پیامک فعال شده است، در مرحله بعد فضای اینترانت داخلی وصل خواهد شد و درنهایت اینترنت بین‌الملل به وضعیت عادی برخواهد گشت.

خبرگزاری فارس تاریخ یا بازه زمانی مشخصی برای این مراحل ذکر نکرده و سایر رسانه‌ها هم بدون ذکر زمان دقیقی از «شنیده‌‌هایی» درباره اتصال مجدد اینترنت جهانی می‌گویند. این‌درحالی‌است که در این روزها آسیب‌های اقتصادی زیادی به کسب‌وکارها وارد شده است. روز بیستم دی‌ماه «نیما قاضی»، رئیس انجمن تجارت الکترونیک، به دیجیاتو گفت بسیاری از شرکت‌ها نیروهای خود را دور کار کرده‌اند و در حالت نیمه‌تعطیل به سر می‌برند: «با توجه به اینکه شرکت‌ها به سرورهای خودشان در خارج از ایران دسترسی ندارند، در این شرایط با مشکلات عملیاتی بسیاری روبه‌رو هستند. بعضی‌ها شاید از سمت داخل متصل باشند و مردم بتوانند سایت‌ها را ببینند، اما از سمت دیگر که پلتفرم‌هایی که برای فعالیتشان ناچارند از یک سرور خارجی استفاده کنند، برایشان امکان‌پذیر نیست و درنتیجه نمی‌توانند خدماتی ارائه دهند.»

او درباره وضعیت کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال توضیح داد: «در شرایط فعلی فروش‌ها به مقدار قابل‌توجهی کاهش پیدا کرده است. ابزارهای کاری در دسترس نیستند، ازآنجاکه نیروهای فنی و مارکتینگ با ابزارهای بین‌المللی کار می‌کنند، عملاً هیچ‌گونه دسترسی‌ برایشان وجود ندارد. در مجموع شاهد وضعیت نیمه‌تعطیل کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال هستیم.»

گزارش کیفیت اینترنت منتشر نشد

انجمن تجارت الکترونیک تهران که تا امروز پنج گزارش درباره کیفیت اینترنت کشور منتشر کرده است و بنا بود در دی‌ماه ۱۴۰۴ ششمین گزارش را هم منتشر کند، بیست‌وششم دی‌ماه اعلام کرد گزارش ششم کیفیت اینترنت کشور پس از دسترسی «همه مردم ایران» به اینترنت آزاد منتشر خواهد شد.

در اطلاعیه‌ای که این انجمن منتشر کرده، آمده است: «حرف زدن از «کیفیت اینترنت»، در شرایطی که ایران در یک خاموشی گسترده دیجیتال به سر می‌برد، بی‌معناست. هرچند که پیش‌ازاین بارها از تبعات قطعی دسترسی مردم به اینترنت گفته‌ایم، وظیفه خود می‌دانیم این‌بار صریح‌تر از قبل، عواقب این اقدام را برشمریم. ازبین‌رفتن امنیت روانی جامعه، کاهش امید و انگیزه، اختلال در زندگی روزمره مردم، توقف دسترسی افراد به کیف‌پول‌ها و دارایی‌های دیجیتال، بی‌اعتمادی به کسب‌وکارهای دیجیتال و به‌تبع آن، کاهش انگیزه برای کارآفرینان، سرمایه‌گذاران و متخصصان این حوزه، افزایش بیکاری، افزایش مهاجرت، گسترش استفاده از ابزارهای ناامن و به‌تبع آن، کاهش امنیت داده، تنها بخشی از پیامدهای جبران‌ناپذیر چنین اقدامی است.»

همچنین، کارزاری برای درخواست برقراری مجدد شبکه جهانی اینترنت راه‌اندازی شد. نویسندگان این کارزار از رئیس‌جمهوری، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی، رئیس قوه قضائیه و وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات درخواست کردند با توجه آسیب‌های قطعی اینترنت، دسترسی به آن را باز کنند. در متن این کارزار نوشته شده است: «در جریان اتفاقات اخیر در کشور از تاریخ هجدهم دی‌ماه سال ۱۴۰۴ شمسی، شبکه جهانی اینترنت قطع شده و تا کنون هنوز وضعیت اینترنت به حالت عادی بازنگشته است. این درحالی‌است که حتی ارسال پیامک و در برخی ساعات و مواقع برقراری تماس با موبایل نیز امکان‌پذیر نمی‌باشد! ما ملت و مردم ایران همواره جامعه‌ای به‌روز بوده و اینترنت کمک‌حال ما در همه امور بوده است؛ اما با پیشرفت تکنولوژی، اینترنت به یکی از مهم‌ترین بخش‌های زندگی ما تبدیل شده و بخش قابل‌توجهی از مردم رزق‌وروزی خود و خانواده‌شان را از طریق همین اینترنت مهیا می‌کردند و اکنون با این وضعیت رسماً بیکار شده‌اند. از طرفی دیگر، جامعه دانشجویان و پژوهشگران که همواره نیاز مداوم به دسترسی به منابع بین‌المللی برای پیشبرد اهداف و دریافت و ارسال اطلاعات و مقالات به‌روز و… دارند اکنون بلاتکلیف مانده‌اند و حتی برخی از پایان‌نامه‌ها و مقالات با گذشت ایام اعتبار خود را از دست می‌دهند و زحمات پژوهشگران ایرانی به باد می‌رود.»

نویسندگان نوشته‌اند آسیب‌هایی که قطعی اینترنت به ما مردم می‌زند، در بیان نمی‌گنجد: «از طرفی قطعی اینترنت هیچ اخلالی در عملکرد جاسوسان و مزدوران خارجی ایجاد نکرده؛ زیرا احتمالاً ایشان از شبکه اینترنت ماهواره‌ای استفاده می‌کنند و نه خطوط شبکه تلفن ایران.»

آنها در ادامه درخواست خود را ساده و کوتاه اعلام کردند: «برقراری مجدد اینترنت.» این کارزار از ۲۳ دی منتشر شده است.

تکذیب وصل‌نشدن اینترنت تا پایان مراسم چهلم جانباختگان

دفتر سخنگوی دولت، خبر وصل نشدن اینترنت تا پایان مراسم چهلم جانباختگان را تکذیب کرد: «خبر نسبت‌داده‌شده به او در یکی از رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور درخصوص زمان وصل اینترنت بین‌الملل صحت ندارد.»

دفتر سخنگوی دولت در گفت‌و‌گو با سایت زومان اعلام کرد: «فاطمه مهاجرانی به‌هیچ‌وجه چنین نقل‌قولی نداشته است و اتفاقاً او در برابر پیگیری و مطالبه رسانه‌ها تأکید کرده زمان اتصال اینترنت بین‌الملل را نهادهای امنیتی بالادستی مشخص می‌کنند.»

هرچند از زمان قطعی اینترنت هم بارها گفته شد تا زمان برقراری امنیت کامل خبری از اتصال مجدد به شبکه جهانی نیست، «سیدعباس عراقچی»، وزیر امور خارجه، در همان روزهای نخست در گفت‌وگویی اعلام کرد ممکن است با برقراری امنیت، اینترنت کشور به‌زودی وصل شود؛ اقدامی که هزاران نفر در کشور چشم‌انتظار اجرای آن هستند.

قطع اینترنت که به‌دلیل شرایط امنیتی پیش‌آمده برای کشور رخ داده، برای دومین‌بار در سال جاری کسب‌وکارهای مجازی را در شرایط نامطلوبی قرار داده و آنان را نسبت به آینده شغلی خود نگران کرده است. وضعیت اتصال مجدد برای همه شهروندان در هاله‌ای ابهام قرار دارد. از روز پنجشنبه که دکمه قطع اینترنت زده شد، این تاریکی ارتباطی مطلق است که برای شهروندان روی دور تکرار باقی مانده.