قفل شهرداری بر در اندیشه

تیرماه سال ۱۴۰۲ خبر اقدام مأموران شهرداری تهران برای تخلیه «خانه اندیشمندان علوم انسانی» کام اهالی فرهنگ را تلخ کرد. آن زمان معاون فرهنگی و اجتماعی شهرداری و مدیرکل مطالعات فرهنگی و اجتماعی به‌همراه تعداد زیادی از عوامل اجرایی شهرداری تهران به این مرکز فرهنگی آمده بودند تا برای پلمب آن اقدام کنند. نمایندگان شهرداری فقط گفته بودند این دستور «شفاهی» است و وقتی مدیران این مجموعه پاسخ دقیقی به سؤالات خود دریافت نکردند، شب را در این ساختمان به صبح رساندند تا از پلمب شدن ساختمان جلوگیری کنند.
پس از ادامه‌دار شدن این اتفاق چهره‌هایی از علوم انسانی چه در پیام‌هایی حضوری و چه ویدیوئی به این موضوع واکنش نشان دادند و خواستار اقدام مسئولان نسبت به جلوگیری از این اتفاق شدند.
سرانجام بیستم تیرماه سال ۱۴۰۲، خانه اندیشمندان علوم انسانی در اطلاعیه‌ای خبر داد که با باز شدن قفل درها، وضعیت خانه اندیشمندان علوم انسانی به روال سابق بازگشته، آرامش بر این مجموعه حاکم است و فعالیت‌های خانه به روال معمول در جریان است. اما این آرامش حتی تا پایان امسال دوام نیافت.

خانه اندیشمندان چه نوع قراردادی با شهرداری داشت؟
«پیام ما» در گزارش‌های سال گذشته خود به نوع قرارداد میان شهرداری و خانه اندیشمندان پرداخته بود. قرارداد خانه اندیشمندان با شهرداری به‌صورت «حبس مطلقِ نامحدود» بوده است. این نوع قرارداد‌ها تنها درصورتی فسخ می‌شوند که شخصی که قرارداد را منعقد کرده، فوت کند یا از تعهدات قراردادی خود عدول کند. مدیران این نهاد گفته بودند در حال حاضر هیچ‌یک از این دو اتفاق رخ نداده که شهرداری بخواهد ملک را تصرف کند. بنابراین، لازم بود شهرداری تهران با حکم قضائی وارد عمل شود، چراکه نمی‌توانست بدون طی مراحل قضائی قرارداد را فسخ کند.
بااین‌حال، شبکه شرق روز ۲۳ اسفندماه امسال از ابطال قرارداد واگذاری ملک خیابان ورشو به خانه اندیشمندان با حکم دیوان عالی کشور خبر داده و گفته است شهرداری این ملک را پس گرفته. روابط‌عمومی شهرداری تهران این موضوع را اعلام کرده و به‌نقل از رئیس مرکز حقوقی شهرداری تهران از موفقیت در ابطال قرارداد غیرقانونی ساختمان و ملکی ارزشمند در محدوده شهرداری منطقه ۶ تهران پس از ۱۰ سال خبر داده است. در این خبر به‌نام خانه اندیشمندان اشاره نشده و فقط از یکی از املاک مهم شهرداری نام برده شده که در سال ۱۳۹۳ بدون رعایت ضوابط و مقررات قانونی و به‌صورت رایگان در اختیار یک مؤسسه خصوصی قرار گرفته بود و تاکنون مورد بهره‌برداری رایگان آن مؤسسه قرار داشت.
«علیرضا غریب‌دوست»، عضو گروه حقوق خانه اندیشمندان، در گفت‌وگو با «پیام ما» این خبر را تأیید می‌کند: «احکام مختلفی صادر شده بود و بالاخره در دادگاه تجدیدنظر حکم به‌نفع ما صادر شد. اما شهرداری به دیوان عالی کشور رفت و در نهایت رأی ما نقض شد و باید ساختمان را در روزهای آینده تحویل دهیم.»
او می‌گوید برای حفظ استقلال این نهاد، سعی شد از برخی ظرفیت‌ها استفاده شود، اما تلاش‌ها بی‌نتیجه ماند: «دادنامه در دو نوبت یعنی ۱۴۰۳/۱۲/۱۲ و ۱۴۰۳/۱۲/۱۴ به ما ابلاغ شده بود، ولی ما عامدانه نمی‌خواستیم شب عید کام مردم را تلخ کنیم. بااین‌حال، خودشان خبر را اعلام کردند.»
به‌گفته غریب‌دوست، در حال حاضر خانه اندیشمندان علوم انسانی، محلی برای ادامه فعالیت‌های خود ندارد و برای مدتی برنامه‌های آن متوقف می‌شوند. حالا باید دید پس از اینکه با وجود مخالفت‌های بسیار و واکنش صاحب‌نظران علوم انسانی، شهرداری باز هم بر اقدام خود پافشاری کرده، چه برنامه‌ای برای سایر املاکی که در اختیار سازمان‌های مردم‌نهاد است، دارد.