گزارش صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) از اختلالات آموزشی در سال ۲۰۲۴ به بررسی خطرات اقلیمی پرداخته است که منجر به تعطیلی مدارس یا مشکلات جدی در برنامه‌های درسی شده و اثرات آن بر کودکان را نشان می‌دهد. یونیسف در این گزارش که در روز جهانی آموزش منتشر شد، اعلام کرده است آموزش ۲۴۲ میلیون کودک در کشورهایی مانند افغانستان، بنگلادش، موزامبیک، پاکستان و فیلیپین تحت‌تأثیر موج‌های گرما، سیل‌ و طوفان‌های شدید قرار گرفته است. طبق این گزارش، موج‌های گرما اصلی‌ترین عامل اقلیمی بوده که در سال گذشته مدرسه‌ها را دچار تعطیلی کرده است. براساس این گزارش، بیش از ۱۱۸ میلیون دانش‌آموز تنها در ماه آوریل تحت‌تأثیر این شرایط قرار گرفته‌اند. مدارس در بنگلادش و فیلیپین در این ماه به‌طور گسترده تعطیل شد و در کامبوج، ساعات درسی به‌مدت دو ساعت کاهش یافت. در ماه می، دما در بخش‌هایی از جنوب آسیا به ۴۷ درجه سانتی‌گراد رسید که باعث شد کودکان در معرض گرمازدگی قرار گیرند. به‌گفته یونیسف، علاوه‌بر موج‌های گرما در افغانستان، سیل‌های ناگهانی شدید در این کشور در ماه می نیز به بیش از ۱۱۰ مدرسه آسیب‌ رساند که باعث مختل شدن آموزش هزاران دانش‌آموز شد.

همچنین، این گزارش می‌گوید بر اثر این تغییرات، آسیای جنوبی بیشترین آسیب را دیده و آموزش ۱۲۸ میلیون دانش‌آموز در این منطقه دچار بی‌نظمی شده است. 

کشورهای کم‌درآمد در صدر

از حدود ۲۵۰ میلیون دانش‌آموز تحت‌تأثیر، ۷۴ درصد در کشورهای متوسط ​​و کم‌درآمد قرار دارند. آسیای جنوبی با حدود ۱۲۸ میلیون دانش‌آموز که تحت‌تأثیر تغییراقلیم قرار دارند، در صدر است و پس از آن آسیای شرقی و اقیانوس آرام بدترین مناطق آسیب‌دیده هستند. تعطیلی کلاس‌ها، تعطیلات زودهنگام، بازگشایی با تأخیر، برنامه‌های زمانی جابه‌جاشده یا تخریب مدارس از جمله مواردی است که درنتیجه این تغییرات رخ داده است. طبق گزارش یونیسف، دست‌کم ۲۴۲ میلیون دانش‌آموز در ۸۵ کشور در سال گذشته در آموزش خود دچار اختلال شده‌اند و آن‌طورکه مدیر اجرایی یونیسف گفته است، از هر هفت کودک، یک کودک به‌دلیل بحران‌های اقلیمی دچار بی‌نظمی تحصیلی شده است.

ترک تحصیل و تشدید نابرابری

گزارش یونیسف نشان می‌دهد تبعات این اختلالات آموزشی فراتر از دست رفتن درس و وقت است. بسیاری از این کودکان در معرض خطر ترک تحصیل کامل قرار دارند و این امر می‌تواند به تشدید فقر، افزایش نابرابری‌ها و آسیب‌پذیری بیشتر آنها در برابر خشونت، سوءاستفاده و استثمار منجر شود.

«کاترین راسل»، مدیر اجرایی یونیسف، نیز می‌گوید: «کودکان در برابر بحران‌های ناشی از آب‌وهوا از جمله موج‌های گرما، طوفان‌ها، خشکسالی‌ها و سیلاب‌های شدید آسیب‌پذیرتر هستند. کودکان نمی‌توانند در کلاس‌های درسی که در برابر گرمای سوزان ایمنی ندارند، تمرکز کنند و اگر مسیر محل تحصیل، دچار سیل یا تخریب شده باشد، نمی‌توانند به مدرسه بروند. در سال گذشته به‌دلیل آب‌وهوای غیرعادی، یک نفر از هر هفت دانش‌آموز از رفتن به مدرسه محروم شدند که این باعث شد سلامت، امنیت و آموزش طولانی‌مدت آنها به خطر بیفتد.»

از کرونا تا گرما

گزارش یونیسف که به اختلال در آموزش کودکان در سراسر جهان می‌پردازد، اطلاعات تکان‌دهنده‌ای را از اثر کرونا تا گرمای زمین بر این اختلال ارائه می‌دهد. 

تأثیر همه‌گیری کووید-۱۹: بسته‌شدن مدارس در بسیاری از کشورها به‌دلیل همه‌گیری، یکی از عوامل اصلی اختلال در آموزش بود. آموزش آنلاین که در برخی موارد جایگزین آموزش حضوری شد، به‌دلیل دسترسی نامناسب به اینترنت و تجهیزات الکترونیکی، برای بسیاری از کودکان مؤثر نبود.

درگیری‌های مسلحانه: درگیری‌ها و ناامنی‌ها در بسیاری از مناطق جهان، باعث بسته‌شدن مدارس و جابه‌جایی میلیون‌ها کودک شده‌اند. این کودکان اغلب به‌دلیل شرایط سخت و عدم دسترسی به مدارس، از تحصیل محروم می‌شوند.

فقر: فقر یکی دیگر از عوامل مهم در اختلال در آموزش است. بسیاری از خانواده‌های فقیر قادر به تأمین هزینه‌های تحصیل فرزندان خود نیستند که منجر به ترک تحصیل کودکان می‌شود.

بلایای طبیعی: بلایای طبیعی مانند سیل، زلزله و خشکسالی نیز می‌توانند به تخریب مدارس و ایجاد اختلال در آموزش منجر شوند.

جنسیت: گزارش یونیسف نشان می‌دهد دختران به‌طور نامتناسبی تحت‌تأثیر اختلال در آموزش قرار دارند. در بسیاری از جوامع، دختران اولویت کمتری برای تحصیل دارند و در شرایط بحرانی، اغلب از تحصیل محروم می‌شوند.

گروه‌های آسیب‌پذیر: کودکان معلول، پناهندگان و کودکان گروه اقلیت‌ نیز به‌طور نامتناسبی از اختلال در آموزش رنج می‌برند.

سال ۲۰۲۴ بدترین سال برای کودکان

این تنها گزارشی نیست که صندوق حمایت کودکان از وضعیت کودکان در سال ۲۰۲۴ منتشر کرده است. یونیسف در روزهای پایانی سال میلادی گذشته نیز در گزارشی سال  ۲۰۲۴ را یکی از بدترین سال‌ها برای کودکان جهان خواند. 

یونیسف می‌گوید جنگ‌ها و بحران‌ها در سال ۲۰۲۴ بیشترین تعداد قربانی را در میان کودکان از زمان پایان جنگ جهانی دوم تاکنون گرفته‌اند. در حال حاضر ۴۷۳ میلیون کودک در سراسر جهان تحت‌تأثیر این بحران‌ها قرار دارند. این تعداد معادل یک‌ششم کودکان جهان است.

تأثیرات بحران و جنگ در سال ۲۰۲۴ بر زندگی کودکان، یکی از بدترین سال‌ها در تاریخ ۷۸ساله یونیسف بوده است و سهم کودکان در مناطق جنگی که از دهه ۱۹۹۰ حدود ۱۰ درصد بود، به تقریباً ۱۹ درصد رسیده است. در مناطقی مانند غزه، هائیتی، لبنان، میانمار، اوکراین و سودان هزاران کودک کشته یا زخمی شده‌اند.

لزوم اقدام فوری و هماهنگ دولت‌ها و جوامع مدنی

گزارش‌های یونیسف تنها به طرح مسئله و ارائه آمار نپرداخته بلکه راهکارهایی هم داشته است. یونیسف به لزوم اقدامات فوری و هماهنگ از سوی دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و جوامع مدنی برای حل این بحران آموزشی و بازگرداندن کودکان به مدارس تأکید کرده است. این اقدامات باید شامل افزایش سرمایه‌گذاری در آموزش، بهبود زیرساخت‌های آموزشی، آموزش معلمان و ارائه حمایت‌های اجتماعی برای خانواده‌های نیازمند باشد. بدون اقدامات جدی و فوری، پیامدهای منفی اختلال در آموزش کودکان می‌تواند برای سال‌های طولانی باقی بماند و بر توسعه پایدار جوامع تأثیر منفی داشته باشد.

این صندوق حمایت از کودکان از جامعه جهانی می‌خواهد با جدی گرفتن این هشدار و اختصاص منابع کافی به نظام آموزشی، از بروز یک فاجعه آموزشی در مقیاس جهانی جلوگیری کنند و ابراز امیدواری کرده است با همت و تلاش مشترک، مدرسه‌ها به‌عنوان مکان امن و فرصت‌ساز برای همه کودکان، به‌ویژه کودکان آسیب‌پذیر، بازگشایی شوند.

این گزارش براساس داده‌های دو گزارش اخیر صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) تنظیم شده است.