پرداختن به مقوله بازیافت، موضوع به‌ظاهر تازه‌ای است که در چندسال اخیر در ابعاد گوناگون، ازجمله در زمینه مد و لباس مورد توجه گروهی از افراد با رویکرد حفظ و مراقبت از محیط‌زیست قرار گرفته است. باتوجه‌به سرعت شگفت‌انگیزی که امروزه گریبانگیر زندگی مدرن است و نیز ولعی که نسل حاضر بشر در مصرف از خود نشان می‌دهد، اختصاص عبارت «فست-فشن» به فعالیت‌های دنیای مد، انتخاب مناسبی است. برای درک میزان آسیب‌هایی که از سوی صنعت مد بر پیکر بی‌رمق محیط‌زیست وارد می‌شود، نگاهی گذرا به اعداد و ارقامی که تاکنون در این مورد منتشر شده، مبین عمق این جراحت است.

روح جستجوگر آدمی با سودای دستیابی به مکنونات اندیشه گذشتگان، پیوسته در تکاپوی کاویدن و یافتن است و مطالعه تاریخ، مسیر میانبری است که از هزینه‌های تکرار می‌کاهد. در صنعت مد و لباس، پارچه مهمترین و ابتدایی‌ترین موادی است که در ذهن تداعی می‌شود. اوج شکوفایی هنر-صنعت نساجی در ادوار متسلسل تاریخی پس از اسلام در ایران، به حکومت صفویان منسوب است؛ چنانکه صفویان را احیاکننده زربفت‌های گرانقدر ساسانی نامیده‌اند. شاهان صفوی کم‌وبیش جملگی به حمایت از هنر والای زری‌بافی همت گماردند، تا جایی که گفته می‌شود هزینه قشون صفوی در مبارزه با عثمانیان، از درآمد کارگاه‌های زری‌بافی تأمین می‌شد. آنچه که در مورد رونق زربفت در عهد صفوی قابل‌توجه است، تهیه و وفور مواد اولیه، یعنی ابریشم و گلابتون، است. به پشتوانه حمایت حکومت از تولید ابریشم، این محصول نه‌تنها پاسخگوی تأمین نیاز داخلی بود بلکه حتی در مقاطعی از عهد صفوی صادرات آن نیز برای خزانه شاهی درآمد ایجاد می‌کرد. اما نخ گلابتون که از نقره خالص و روکشی از طلای ۲۴ عیار و با زحمت فراوان طی فرایندی بسیار دشوار تهیه می‌شد، کالایی نبود که با فرسایش زربفت به‌همراه پارچه راهی زباله‌دان بشود. «بلیو. آر. فریه» در کتاب «هنرهای ایران» ترجمه: پرویز مرزبان می‌گوید: در دربار شاه سلطان‌حسین صفوی، رسم بر این بود که هر هفت سال، تمام البسه شاهی را که از پارچه زربفت بود، می‌سوزاندند و با جمع‌آوری نخ‌های زرین و سیمین به‌جای‌مانده، مجدداً گلابتون تهیه می‌کردند و برای جامه‌های نو، زربفت‌های جدید می‌بافتند.

نقل است که محل جمع‌آوری و نگهداری این لباس‌ها را «شغالخانه» نامگذاری کرده بودند. با مقایسه این نوع از بازیافت برای تولید پارچه زربفت که مرحله مهمی از فرایند صنعت مد و لباس در عصر صفوی محسوب می‌شده است، علی‌رغم تفاوتی که در هدف و انگیزه انجام بازیافت نسبت به مفهوم بازیافت مد در دنیای امروز وجود دارد، می‌توان این‌گونه برداشت کرد که دغدغه بازیافت مد موضوع تازه‌ای نیست و حتی در عمق چند صد ساله گذشته تاریخ این مرزوبوم نیز، به آن پرداخته می‌شده است. حال اگر به مقایسه وضعیت محیط‌زیست و آلودگی‌ها و آسیب‌های ناشی از صنعت -به‌ویژه صنعت مد- در دوران صفوی با امروز بپردازیم، مشاهده وقوع فاجعه از جانب این صنعت شتابزده برای محیط‌زیست، امر پیچیده‌ای نیست. امید که با آگاهی نوع بشر نسبت به شناخت نیازها و انتظارات خود از دنیای مد، برای جان بیمار زمین، شفایی عاجل حادث شود.