مکران؛ سوداگری زمین یا توسعه مولد

پهلوگیری نخستین کشتی تجاری از چین در بندر راهبردی چابهار با محموله‌ای شامل ۴۰۹ کانتینر کالا در ۳۱ خرداد، و پس از پایان جنگ ۴۰ روزه و محاصره دریایی تحمیل‌شده به ایران، به‌نظر به نقطه عطفی در فعال‌سازی مسیرهای دریایی کشور تبدیل می‌شود؛ رویدادی که به اعتقاد کارشناسان، بار دیگر ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی این بندر را به‌عنوان هاب تجاری شمال اقیانوس هند در کانون توجه تجارت خارجی قرار می‌دهد. بندری که بیش از دو دهه از وعده‌های توسعه آن از سوی دولت‌های مختلف گذشته است. طی چند سال گذشته اما با تأکید دوباره بر توسعه اقتصاد دریا‌محور و تصویب طرح توسعه مکران، روزنه‌ای برای گسترش این منطقه بکر اقتصادی ایجاد شده است. اگرچه بحث پیرامون واگذاری یا فروش اراضی این منطقه، به‌ویژه به خارجی‌ها، بر اجرای طرح‌ها سایه انداخته است. اکنون نماینده ویژه رئیس‌جمهوری اعلام کرده است زمین‌های مکران فروشی نیست و با هرگونه سوداگری زمین در این منطقه مقابله می‌شود.

چرا اروپا هنوز برای گرمای فزاینده آماده نیست؟

| پیام ما | روز چهارشنبه، پیر ماسلو پیامکی از مهدکودک دخترش دریافت کرد؛ مهدی که کمتر از ۸۰ کیلومتر با ایستگاه هواشناسی‌ای فاصله دارد که نخستین رکورد دمای ماه ژوئن بریتانیا را در این هفته شکست. در این پیام از والدین خواسته شده بود کودکان را زودتر از معمول به خانه ببرند، زیرا ساختمان مهد به‌زودی بیش از حد گرم می‌شد. چنین صحنه‌هایی این هفته در سراسر اروپا تکرار شد؛ قاره‌ای که شدیدترین و گسترده‌ترین موج گرمای ثبت‌شده در تاریخ خود را تجربه می‌کند. موجی که به‌دلیل انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت انسان داغ‌تر شده و به‌علت سال‌ها ناتوانی در آماده‌سازی شهرها، تحمل آن دشوارتر شده است. فرانسه گرم‌ترین روز و گرم‌ترین شب تاریخ خود را ثبت کرد و بریتانیا و سوئیس نیز رکورد دمای ماه ژوئن را شکستند. برای ماسلو، اپیدمیولوژیست محیط‌زیست در دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن که به یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران اروپایی در زمینه برآورد تلفات پنهان موج‌های گرما تبدیل شده است، اتفاقات چند روز گذشته یادآور تابستان هولناک سال ۲۰۰۳ است. آن زمان، اگرچه سنش آن‌قدر نبود که نگران سلامت خود باشد، اما به اندازه‌ای بزرگ شده بود که ابعاد فاجعه را درک کند. او که آن زمان نوجوانی در جنوب فرانسه بود، در اردوگاه تابستانی زیر آفتاب بسکتبال بازی می‌کرد؛ در حالی که گرمای طاقت‌فرسای ماه اوت، شهرهای اروپا را به کوره‌هایی سوزان تبدیل کرده بود.

سایه برای همــــــــه نیست

| پیام ما | موج گرمایی که غرب اروپا را دربر گرفته، شدیدترین موج گرمای ثبت‌شده تاکنون توصیف شده است. ترکیب دمای بالا و رطوبت ـ که به‌واسطه بحران اقلیمی تشدید شده ـ باعث شده بسیاری از شهرها عملاً غیرقابل‌تحمل شوند. در حالی که برای برخی افراد پیامدهای این وضعیت تنها به خواب آشفته و روزهای سنگین و ناراحت‌کننده در خانه محدود می‌شود، خانواده‌های کم‌درآمد به دلیل نبود اقدامات کافی برای سازگاری شهرها با گرمای شدید، آسیب بسیار بیشتری می‌بینند و زنان بیش از همه تحت فشار قرار دارند

فلات مرکزی زیر سایه گرد و غبار | پنج‌شنبه ۱۱ تیر

صبح پنجشنبه ۱۱ تیرماه، همزمان با افزایش شدید غلظت ذرات معلق در استان‌های کرمان، یزد، اصفهان، مرکزی، چهارمحال و بختیاری و سیستان و بلوچستان، کیفیت هوا در برخی ایستگاه‌های سنجش به محدوده «خطرناک» رسید. همزمانی این وضعیت در چند استان، از شکل‌گیری یک رخداد فراگیر گرد و غبار در فلات مرکزی ایران حکایت دارد؛ رخدادی که فراتر از آلودگی یک شهر یا یک استان است.

واکاوی «پارادوکس خنک‌سازی» در تهران؛ چرا بافت‌های متراکم شهری دمای سطح زمین را کاهش می‌دهند؟

نتایج یک پژوهش بین‌المللی با مشارکت دانشگاه تهران نشان می‌دهد که پایتخت ایران با پدیده‌ای موسوم به «پارادوکس خنک‌سازی» مواجه است. برخلاف تصورات رایج، در برخی مناطق متراکم تهران، ویژگی‌های کالبدی و مورفولوژیک ساختمان‌ها با ایجاد سایه‌اندازی، اثری مشابه یا حتی فراتر از فضای سبز در کاهش دمای سطح زمین داشته‌اند؛ یافته‌ای که می‌تواند سیاست‌گذاری‌های توسعه شهری در اقلیم‌های نیمه‌خشک را متحول کند.

هشدار دانشمندان درباره ذوب بی‌سابقه یخچال‌های آلپ

افزایش دمای هوا در سوئیس که امسال زودتر از موعد آغاز شده، یخچال‌های طبیعی کوه‌های آلپ را در وضعیت بحرانی قرار داده است. کارشناسان نسبت به ناپدید شدن دائمی این منابع عظیم یخ هشدار می‌دهند.

در «سرچهان»، تکه‌ای از وجودم سوخت

حمله به زبان بویایی ساکنان زمین

| پیام ما | افزایش دما در مصر موجب شده گل‌های معطر یاس کمتر به بار بنشینند، خشکسالی شدید در فرانسه تولید گل مریم، یکی از مواد اولیه اصلی بسیاری از عطرها، را کاهش داده و در ایتالیا، رویدادهای حدی اقلیمی، رایحه گل‌فام و مرکباتیِ ترنج را دگرگون کرده است. از شواهد پیداست که بوی سیاره زمین بر اثر فعالیت‌های انسانی در حال تغییر است؛ شمار فزاینده‌ای از پژوهش‌ها هم این را تأیید می‌کند، اما ماجرا به اینجا ختم نمی‌شود.

کاهش یک‌متری تراز آب دریای خزر در ۵ سال اخیر

مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به روند نگران‌کننده پسروی آب دریای خزر اعلام کرد که در پنج سال اخیر حدود یک متر از تراز آب این دریا کاسته شده که این رقم معادل بیش از نیمی از کاهش تراز ۲۵ ساله گذشته است.

یک دانش، دو سرنوشت

|پیام ما| قنات، باغ ایرانی، سازه‌های آبی شوشتر، روستای صخره‌ای میمند، شهر تاریخی یزد، منطقه هورامان و ده‌ها مصداق دیگر از مهندسی و معماری بومی ایران، هزاران سال پیش از آنکه مفهوم «سازگاری اقلیمی» به دغدغه‌ای جهانی تبدیل شود، تجلی همین مفهوم بودند. ایران از کشورهایی است که بخشی از میراث جهانی‌اش نه‌تنها دارای ارزش فرهنگی است، که از منظر سازگاری با اقلیم نیز اهمیت دارد. اما شواهد نشان می‌دهد که این دانش در قرن معاصر جایی در سیاست‌گذاری‌ها نداشته است. با تشدید بحران اقلیم، توجه نهادهای بین‌المللی به تأثیر این بحران بر میراث فرهنگی بیشتر شده و جهان به دنبال راه‌حلی برای مقابله با این بحران است. کمپین «Heritage Adapts» پاسخی به همین نیاز است؛ کمپینی که به دنبال بهره‌مندی از دانش بومی برای سازگاری با اقلیم و نجات میراث تاریخی و طبیعی کشورهاست. شاید این کمپین برای ایران تلنگری باشد تا بازنگری جدی در توجه به دانش اجدادی داشته باشد.