راحیل حسینیان
روزنامه نگار
راحیل حسینیان
13 تیر 1403
آیین تعزیه، تنها مخاطب هنر زره‌بافی
تا چند روز دیگر با آغاز ماه محرم، آیین تعزیه دوباره رونق می‌گیرد و میهمان مراسم تعزیه می‌شویم. هنر «زره‌بافی» هم با مراسم تعزیه پیوند دیرینه دارد و یکی از بازارهای اصلی زره‌بافی همین لباس‌های تعزیه است. زره، تن‌پوشی از مفتول‌های فلزی است که در زمان قدیم از سوی سربازان استفاده می‌شد و بعدها برای اجرای آیین تعزیه راه خودش را ادامه داد.
راحیل حسینیان
6 تیر 1403
دست‌بافته‌های ارغوانی
بافته‌های چوبی به هر بخشی از این سرزمین که می‌رسد، خودش را با اقلیم همسو و سازگار می‌کند و اسمی متفاوت می‌گیرد. در همدان به «مرواربافی»، در گیلان به «حصیربافی» و در برخی دیگر از شهرهای شمالی به «بامبوبافی»، در شوش به «ترکه‌بافی»، در مراغه به «چم‌بافی» و در لرستان به «درج‌بافی» معروف است. در آذربایجان شرقی از درخت «موسون»، در مرند از ساقۀ گندم، در خراسان جنوبی از بید، بادامک و گز بافته‌های چوبی تولید می‌شود. درختان خودروی ارغوان در منطقۀ هورامان کردستان سبب شده تا هنر ارغوان‌بافی با این دیار پیوند دیرینه داشته باشد.
راحیل حسینیان
23 خرداد 1403
دست‌بافته‌هایی با ترکه‌های ارغوانی
هنر مرواربافی بیشتر به سبدبافی یا ترکه‌بافی شناخته می‌شود. مروارها یا همان بیدهای سرخی که در ملایر می‌رویید، وقتی زیر دستان هنرمند می‌رفت به‌شکل انواع و اقسام سبد یا لوازم کاربردی دیگر درمی‌آمد. حالا اما هنرمندان مروارباف هم در روزگاری که با هنرهای دستی نامهربانی می‌شود، از این هنر دست کشیده‌اند.
راحیل حسینیان
16 خرداد 1403
هنری به قدمت هم‌زیستی انسان و طبیعت
ذوق مردمانی که کنار جنگل و درخت زندگی می‌کردند، سبب شد تا با چوب درختان وسایل مورد نیاز خود را بسازند. هنر را هم که چاشنی آن کردند، لاک‌تراشی به وجود آمد که سابقه‌اش به ۱۱ هزار سال پیش می‌رسد. هنر لاک‌تراشی، یک کار ابتکاری و با ذوق و سلیقه است. مردمان اهل شمال کشور با شناختی که از انواع درختان جنگلی داشتند، برای ساخت مصنوعات چوبی از ریشه و چوب درختان بهره گرفتند؛ مصنوعاتی که در برابر گرما و سرما هم مقاوم بود.
راحیل حسینیان
9 خرداد 1403
«پاپیه‌ماشه»، هنر ۷۰۰ساله
«پاپیه‌ماشه» هنری ایرانی با نام فرانسوی است که این روزها در شیب تند فراموشی قرار گرفته و اسمش هم برای جوان‌ترها ناآشناست. قدمت این هنر به دوران تیموری و اوجش به عهد صفوی می‌رسد؛ همان روزهایی که اوج و شکوفایی هنرهای دستی ایرانی بود. حالا برای پیدا کردن ردی از هنرمندان پیشکسوت باید چراغ به‌دست گرفت و کوچه‌به‌کوچه را زیرپا گذاشت. هنرمندان پاپیه‌ماشه نیز سال‌هاست عطای این هنر را به لقایش بخشیده‌اند.
راحیل حسینیان
26 اردیبهشت 1403
مهروموم رنگ‌ها روی ابریشم
پارچه‌های رنگارنگ ابریشمی که بیشتر به‌عنوان روسری زنان عشایر استفاده می‌شد، جای خود را به پارچه‌های صنعتی داده است که دیگر رنگ‌وبویی از طبیعت ندارد. برای کمرنگ شدن هنر باتیک یا چاپ کلاغه‌ای باز هم پای صنعت و تکنولوژی نساجی در میان است که با سرعت چشمگیر خود پارچه‌بافی یا چاپ طرح و رنگ روی پارچه را از میان به در کرده. هنر باتیک هم این روزها حال خوشی ندارد و به سرنوشت محتوم خود گردن نهاده است.
راحیل حسینیان
19 اردیبهشت 1403
«مفرش» جعبه‌ای از طرح و رنگ
عشایر خوش ذوق و سلیقه در طول تاریخ برای تأمین مایحتاج خود ایده‌های هنری هم داشتند. مثلاً وقتی یک جعبهٔ مستطیل‌شکل که برای نگهداری یا جابه‌جایی وسایل استفاده می‌شود به عشایر می‌رسد، رنگ و شکل دیگری می‌گیرد و از یک جعبهٔ بی‌روح به یک اثر هنری تبدیل می‌شود و اسمش می‌شود «مفرش‌بافی» که حالا بیشتر به صنایع‌دستی فراموش‌شده شبیه است.
راحیل حسینیان
12 اردیبهشت 1403
جای خالی «گره‌چینی» چوب
سیر نشدن از تماشای درها و پنجره‌های مساجد قدیمی مثل مسجد نصیرالملک شیراز یا زیبایی خیره‌کنندهٔ منبرهای چوبی به لطف هنر گره‌چینی چوب است؛ آنجا که شکل‌های هندسی با آهنگی یکنواخت و نظمی حساب‌شده کنار هم چیده می‌شود. گره‌چینی چوب که با کنار هم قرار گرفتن قطعات کوچک چوب ایجاد می‌شود، هنری است که این روزها حال خوشی ندارد و چنان در سراشیبی فراموشی است که کمتر هنرمندی سراغی از آن می‌گیرد.
راحیل حسینیان
5 اردیبهشت 1403
روزگار سپری‌شدهٔ مخمل
دهخدا دربارهٔ پارچه‌بافی مخمل‌بافی می‌گوید: «کمخا پارچه منقشی را گویند که به الوان مختلف بافته باشند و مخفف کم‌خواب است.» خواب داشتن مخصوص پارچهٔ مخمل است که پرزهای آن به یک طرف خواب دارند. در متون تاریخی و جغرافیایی از نوعی پارچه به‌نام «کمخا» یاد شده که همان مخمل است. مخمل‌بافی که حالا از راه و رسم آن کمتر نشانی یافته می‌شود.
راحیل حسینیان
29 فروردین 1403
نم‌نم‌دوزی با مهره‌های رنگارنگ
یکی از هنرهای بومی سرزمین ما سوزن‌دوزی است که بیشتر آن را با سوزن‌دوزی بلوچ می‌شناسیم. اما سوزن‌دوزی فقط به سوزن‌دوزی بلوچی محدود نمی‌شود و شهرهای دیگر مانند اصفهان، کردستان، سمنان، بندرعباس و هنرمندان ترکمن و سایر استان‌ها نیز آن را دنبال می‌کنند. این هنر وقتی به استان قزوین می‌رسد، سبک خودش را دارد و اسمش می‌شود «نم‌نم‌دوزی»؛ هنری که از دوران اوجش فاصله گرفته و برای احیا نیاز به آموزش دارد.
راحیل حسینیان
15 فروردین 1403
ملیله دیگر نمی‌درخشد
فرقی نمی‌‌کند که فلز سرد و سخت دستشان بدهی یا الیاف نرم ابریشمین. هنرمندان صنایع‌دستی به‌خوبی می‌دانستند که چطور باید به اشیای بی‌جان روح ببخشند. آن را زیبا کنند و در زندگی روزمره استفاده کنند. نمونه‌اش همین صنعت ملیله‌سازی است که به‌گواه تاریخ در کشور ما قدمت دارد. هنری که از قافلهٔ سراشیبی هنرهای صنایع‌دستی جا نمانده و هر چند ثبت ملی شده، اما رمقی برای ادامه‌دادن ندارد چه برسد به اینکه مانند گذشته جلوه‌گری کند.
راحیل حسینیان
23 اسفند 1402
کاشی‌های رنگ‌پریده
کاشی‌های فیروزه‌ای، لاجوردی و آبی در بناهای باشکوه ایرانی از شوش و تخت‌جمشید تا مسجد کبود تبریز و مسجد جامع اصفهان هنر زبانزد ایرانیان است که بعد از ظهور اسلام در گوشه‌وکنار این مرزوبوم به غایت خود رسیده و درخشیده است. بااین‌حال، هنر کاشی‌کاری ایرانی یا همان کاشی هفت‌رنگ در مهد شکوفایی‌اش، حال خوشی ندارد و در ورطهٔ فراموشی افتاده است.