صدف سرداری

به «هاجر» گفته بودند که تو رنک چهارمی و شاید نتوانی مدال بگیری. اما او روز سیزدهم شهریورماه در ششمین روز بازی‌های پارالمپیک پاریس، برای ایران دوید و دومین نفری بود که به خط پایان رسید. حضور او در این مسابقات، به هاجر لقب «نخستین زن دوندۀ ایرانی» را در تاریخ پارالمپیک داد و آویختن مدال نقره بر گردنش هم، او را به «اولین مدال‌آور دوومیدانی در بخش زنان» در تاریخ این رویداد بزرگ تبدیل کرد. حالا «هاجر صفرزاده» در گفت‌وگو با «پیام ما»، از چالش‌های رسیدن به این مدال و مشکلات ورزشکاران دارای معلولیت می‌گوید.

سال ۱۳۵۲ سینمایی در خیابان لاله‌زار و در کوچۀ باربد (ملی) به دلیل نمایش سه فیلم با یک بلیت، اعتراض بسیاری از سینماداران را برانگیخت؛ چرا که در آن زمان سینماها حداکثر دو فیلم را با یک بلیت نمایش می‌دادند. نام این سینما «نادر» بود که بعدها شد آخرین سینمای فعال خیابان لاله‌زار. اما در سال ۱۳۸۸ سینما نادر هم به دستور «محمدحسین صفار هرندی» وزیر ارشاد وقت، برای همیشه تعطیل شد و تعطیل ماند تا دیروز که زمزمه‌های تخریب آن با مجوز میراث‌ فرهنگی به گوش رسید.

اصطلاح «بهسازی»، برخلاف بازسازی یا نوسازی، از سوی بازار برای پرداختن به ارتقاء تکنولوژیکی در ساختمان‌های موجود پذیرفته شده است. این پروژه‌ها بر هم‌سویی ساخت‌وسازها با استانداردهای فنی محلی و انطباق فضاها برای عملکرد بیشتر، پایدارتر و برآورده‌کردن نیازهای فعلی تمرکز دارند.

سال‌ها پیش سروده بود، «من زنده‌ام هنوز و غزل فکر می‌کنم» و چه پیش از بازایستادن قبلش از تپش، حوالی ساعت ۲۳ روز جمعه نهم شهریورماه و چه پس از آن، همین غزل‌هایش بود که میان دوستدارانش جریان داشت. «محمدعلی بهمنی» در حالی از دنیا رفت که میان شاعران معاصر خود، به‌عنوان غزل‌سرای صاحب نوآوری و ترانه‌سرایی خاطره‌ساز برای چند نسل شناخته می‌شد و تأثیر نوآوری‌های او در کنار هم‌نسلانش در غزل معاصر را، شاید بتوان تا سال‌‌ها بعد هم دید.

تغییر اقلیم، ازدست‌رفتن تنوع‌زیستی و آلودگی پسماند؛ این‌ها بخشی از بحران‌های محیط‌زیستی است که کرۀ زمین با آن درگیر است. تنفس ساکنان این سیاره در غبار و آلودگی‌ هوا و ازبین‌رفتن گونه‌های جانوری هم، گوشۀ دیگری از درگیری محیطِ‌زیست ما با فعالیت‌های انسانی است. در میان بیانیه‌ها و راه‌حل‌های کشورها و سازمان‌های مختلف، اما گاهی هنر و رسانه با ایده‌های بصری می‌تواند فراخوانی شود تا اقدامات بیشتری برای حرکت به‌سوی راه‌حل‌های پایدار صورت گیرد. نمایشگاه «فراتر از بوم: چشم به کار طبیعت» به‌همین منظور به‌طور مشترک توسط برنامۀ توسعۀ سازمان ملل متحد (UNDP)، مرکز اطلاع‌رسانی سازمان ملل متحد در تهران (UNIC) با همکاری «آرت‌یونیتی» و گالری «اچ» برگزار شد. این نمایشگاه که از نوزدهم مردادماه آغاز به کار کرد و تا بیست‌وهفتم این ماه ادامه داشت، ۳۶ اثر هنری از ۱۸ هنرمند ایرانی را گرد هم آورد تا به چالش‌های جهانی محیط‌زیست از دریچۀ سه بحران به‌هم‌پیوسته‌ای که سیارۀ ما امروزه با آن روبه‌رو است، بپردازد. در بیانیۀ «فراتر از بوم» هم آمده، این نمایشگاه دعوتی بود تا مخاطب در دل موضوعات حیاتی تغییر اقلیم، شکنندگی طبیعت و تنوع‌زیستی ما و تأثیر بسیار مخرب آلودگی و پسماند سفر کند. همان‌طور که «استفان پریزنر»، هماهنگ‌کنندۀ مقیم سازمان ملل متحد در ایران، دربارۀ این نمایشگاه به «پیام ما» می‌گوید: «هنر و فرهنگ، رسانه‌ای فوق‌العاده‌ای برای جلب‌توجه و ترویج حمایت از سیاره‌مان است.»

از آنجایی که جهان شاهد مهاجرت بی‌سابقه‌ای از روستاها به مناطق شهری است، شهرها با یک چالش بزرگ روبه‌رو هستند: چگونه جمعیتی که دائماً درحال رشد هستند را در خود جای دهند؟ این پدیده، بر منابع، زیرساخت‌ها و خدمات شهری فشار زیادی وارد می‌کند. باتوجه‌به این موضوع چالش‌برانگیز، ظهور فناوری‌های نوظهور مانند اینترنت اشیاء (IoT)، تجزیه و تحلیل داده‌ها و هوش مصنوعی (AI)، ابزار بالقوه‌ای هستند که پاسخی مؤثر به چالش‌های شهری معاصر را ممکن می‌سازند.

حتماً شما هم وقتی به اینستاگرام سر می‌زنید، با انبوه دایرکت‌هایی پر از «میم»‌های مختلف مواجه می‌شوید که دوستانتان برایتان ارسال کرده‌اند؛ تصاویری طنز که در فضای مجازی با نوشته‌هایی برای توصیف یک رفتار، تصویر و موقعیت، به‌سرعت دست‌به‌دست می‌شوند. اما آیا تابه‌حال فکر کرده‌اید که انتشار بعضی از این میم‌ها، می‌تواند به محیط‌‌زیست آسیب برساند؟

روزنامه‌نگاران غزه یکی‌یکی جلیقه‌های خبرنگاری خود را به نشانۀ اعتراض روی زمین انداختند. چهارشنبۀ هفتۀ گذشته، سی‌ویکم جولای، «اسماعیل الغول» خبرنگار الجزیره و «رامی الریفی» فیلم‌برداری که همراهی‌اش می‌کرد، درحالی کشته شدند که جلیقۀ خبرنگاری بر تن داشتند. روزنامه‌نگاران غزه به نشانۀ اعتراض جمع شدند و جلیقه‌های خبرنگاری خود را رها کردند تا بگویند وقتی این لباس جلوی شلیک گلوله‌ای را نمی‌تواند بگیرد، پس بر تن کردنش چه فایده‌ای دارد؟

«آزادی» را نمی‌توان از راه دور دید. سازه‌های شهرداری حریم بصری این برج را مخدوش کرده و تصاویر منتشرشده نشان می‌دهند که سنگ‌فرش‌های حریم اطراف آن به‌دلیل نصب این سازه‌ها کنده شده است. نامۀ سرپرست برج آزادی خطاب به شهردار منطقۀ ۹ نیز نشان می‌دهد، سوراخ‌کردن و جای‌گذاری پیچ (رول‌بولت‌کردن) در سنگ سطح کف عرصۀ میدان آزادی، باعث تخریب سنگ‌ها شده. اما سرپرست برج آزادی در گفت‌وگو با «پیام ما» مدعی است که آسیبی به خود بنا وارد نشده و شهرداری برای رفع این آسیب اقدام کرده است. این اتفاق درحالی‌است که برج آزادی، به‌عنوان نماد پایتخت و حتی به‌عنوان یک نماد ملی، در سال ۱۳۵۳ به ثبت ملی رسیده و چنین اقدامی خلاف قانون است.

مانتوی سفید، شلوار و مقنعۀ مشکی، کت سفید، شلوار و تیشرت مشکی؛ این لباس ورزشکاران ایرانی در رژۀ رسمی المپیک ۲۰۲۴ پاریس بود. نقش دوخته‌شدۀ پرچم ایران در کنار ۵ حلقۀ المپیک روی لباس، تنها نمادی است که خاستگاه‌ لباس‌ها را نشان می‌دهد. اما حاشیه‌سازشدن پوشش ورزشکاران در المپیک، برای اولین‌بار نبود که اتفاق افتاد. لباس کاروان ایرانی برای المپیک ریو ۲۰۱۶ و لباس‌های بازی‌های المپیک توکیو ۲۰۲۰ هم چنین سرنوشتی داشت؛ با این تفاوت که امسال حتی قبل از اعزام ورزشکاران، هیچ رونمایی رسمی‌ای انجام نشد تا احتمالاً کمیتۀ ملی المپیک خود را از موج تکرار انتقادها در امان نگه‌ دارد و اعزام آنان با این لباس‌ها بدون رونمایی قبلی تبدیل به تیری شد که از کمان در رفته است.

نگاهی به سرگذشت تئاتر طی چند دهۀ گذشته، کافی است تا ببینیم هنوز آش همان است و کاسه همان. هنوز این هنر به‌عنوان شغل در نظر گرفته نمی‌شود، بودجۀ مناسبی به آن تعلق نمی‌گیرد و سانسورها باعث شده تا برخی از هنرمندان این حوزه نتوانند به کار خود ادامه دهند. حاشیه‌های حوزۀ فرهنگ و هنر در دولت سیزدهم هم کم نبود؛ ممنوع‌الکاری برخی از هنرمندان، برگزاری جشنواره‌ها بدون حضور آنان و تصویب آیین‌نامۀ عجیب، فقط بخشی از حاشیه‌های این دوران است. تئاتر هم از این جریان بی‌نصیب نماند و چالش‌هایی را تجربه کرد. «حمیدرضا نعیمی» پیشکسوت و کارگردان تئاتر، دربارۀ این چالش‌ها به «پیام ما» می‌گوید.

«سعید راد» در ۷۹ سالگی هم، همچنان شمایل یک بازیگر خوش‌قامت و سوپراستار دهۀ ۵۰ سینمای ایران را حفظ کرده بود؛ بازیگری خوش‌چهره با چشمانی روشن که هنوز ورزش می‌کرد و زندگی سالمی داشت و حتی در روزهای کسالت‌اش، فرزندش گفته بود که بنا به ‌خواستۀ او تصویری از روزگار بیماری‌اش منتشر نشده است. «احمدسعید حق‌پرست راد» مشهور به «سعید راد»، زادهٔ ۴ آبان ۱۳۲۳ در تهران بود. بازیگری که در رشتۀ مهندسی منابع طبیعی از پردیس کشاورزی دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شده بود. او دیروز و در نخستین روز مردادماه، بعد تحمل ماه‌ها بستری‌بودن در بیمارستان از دنیا رفت.