صدف سرداری

نزدیک به سه سال است که خرید فیلترشکن مانند بسیاری از کالاهای اساسی دیگر به سبد خرید ایرانی‌ها اضافه شده است و آنطور که معاون وزیر ارتباطات اعلام کرده، براساس آمارهای رسمی بیش از ۸۰ درصد از کاربران از فیلترشکن استفاده می‌کنند. اما از زمان فیلترینگ گسترده در دولت سیزدهم و تا به حال، بخشی از مردم مانند پزشکان، استادان دانشگاه و دانشجویان و به اینترنت بدون محدودیت و فیلتر که بعضاً از آن به‌عنوان اینترنت طبقاتی یا «اینترنت اقشار»هم یاد می‌شود، دسترسی دارند. اما «اینترنت اقشار»، درصورت اجرایی‌ شدن، دقیقاً چیست و چه کارکردی می‌تواند داشته باشد؟

دومین رویداد سفرنامه‌خوانی گاوبانگی به همت «مهدی گوهری» و موسسه «شیردال» همراه با اهدای جوایز به برگزیدگان مسابقه سفرنامه‌نویسی گاوبانگی روز پنجشنبه، ششم دی‌ماه، در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.

روز پنجشنبه هفته گذشته و در بیستم دسامبر در حمله یک پهپاد در شمال سوریه دو خبرنگار کشته شدند. «ناظم دَشتان» و «جهان بیلگین» خبرنگارانی بودند که برای رسانه‌های کردی در ترکیه کار می‌کردند. خبرگزاری رویترز نوشته است این حادثه پس از آن رخ داد که خودروی آنها به‌گفته برخی منابع، توسط یک پهپاد ترکیه‌ای هدف قرار گرفت.

نقش سلبریتی‌ها در اعتمادسازی میان مردم نادیده‌گرفتنی نیست. مردم سلبریتی‌ها را دنبال می‌کنند و اغلب هر آنچه که آنان در فضای مجازی منتشر می‌کنند را درست و دقیق می‌دانند؛ از تبلیغ یک کالا گرفته تا اعتراض به یک موضوع مدنی. اینجاست که اعتمادی که شکل می‌دهند می‌تواند به رویکردی درست ختم شود تا همراهی مردم را هم به دنبال داشته باشد؛ چه همان خرید کالا باشد یا مخالفت با اتفاقی در حال وقوع در جامعه. چند سالیست که در جهان با بحرانی‌شدن تغییراقلیم و وضعیت محیط‌زیست، برخی از سلبریتی‌ها به آگاهی‌رسانی در حوزه محیط‌زیست روی آورده‌اند. رویکردی آنقدر بااهمیت که شاید تاثیرگذاری آن بیشتر از صحبت‌های مسئولان و فعالان این حوزه نباشد، کمتر هم نیست.

«بیشتر از این دیگر نمی‌‌توانستم کاری را انجام دهم که درباره آن فکر کرده باشم. حالا هم تنها خواسته من این است که این استادیوم را حفظ کنند.» جهانگیر درویش پنجاه‌واندی سال پیش سازه‌ای ساخت که به‌گفته خودش برای سال‌ها درباره فلسفه ساخت آن فکر کرده بود. هرچند یکی از بزرگترین پیمانکاران کشور آلمان در گفت‌وگویی سعی کرده بود نظرش را عوض کند، اما او می‌دانست که می‌تواند این کار را انجام دهد. حالا بعد از حدود ۶۰ سال این مهمترین سازه او، یعنی «استادیوم تختی» پابرجاست؛ هرچند که خود درویش دو روز پیش، یعنی ششم آذرماه، بعد از یک عمر تلاش در عرصه معماری چشم از جهان فروبست و جامعه معماری ایران یکی از تأثیرگذارترین افراد خود را از دست داد.

در اواسط قرن بیستم، مجموعه‌ای از کشورهای جنوب آسیا به طور جمعی تجربه رهایی از استعمارگران را داشتند. دوره‌ای که پس از آن آغاز شد، عصری از ایده‌ها و فلسفه‌ها برای آینده‌ای نو را برانگیخت. در این دوران، معماران نقش محوری در خلق سازه‌های مدرن داشتند که هویت پسااستعماری، پسااستقلال و پسامپراطوری این کشورها را تعریف می‌کرد. معماران جنوب آسیایی از طراحی به عنوان ابزاری برای بیان چشم‌اندازهای امیدوارکننده اجتماعی استفاده کردند. با وجود این موفقیت، از تاثیر معماران زن در شکل‌دهی به تاریخ جنوب آسیا کمتر گفته شده است.

نوشتن از سفر میراثی را برای آیندگان حفظ می‌کند که شاید نتوانند آن را به چشم ببینند. مثل همین حالا که سفرنامه‌های به‌جای‌مانده از مسافران قرن‌های پیش، جزئیاتی را پیش روی ما می‌گذارند که حالا نه وجود دارند و نه می‌توان آنها را از جای دیگری به‌دست آورد. اگر کتاب‌های مختلف بتوانند اطلاعات زیادی را درباره اوضاع و احوال اقوام و موقعیت‌های جغرافیایی متفاوت به ما بدهند، سفرنامه‌ها به‌دلیل دیدگاه متفاوت نویسندگانشان شاید این اطلاعات را با نگاهی دیگر و حتی شخصی‌تر به ما نشان می‌دهند. این همان‌کاری است که زنان سفرنامه‌نویس خارجی سال‌های بسیار دور درباره ایل بختیاری انجام دادند. آنها در سفر خود به ایران به میان این قوم رفتند و هر آنچه را که دیده بودند، شرح دادند. شصت‌ونهمین جلسه «سفرنامه‌خوانی با مهدی گوهری» دوازدهم آبان‌ماه در «خانه طهران» به سفرنامه‌های این زنان اختصاص داشت و «میثم امامی»، راهنمای گردشگری و پژوهشگر حوزه عشایر درباره دو سفرنامه و دو زن سفرنامه‌نویس صحبت کرد؛ «از بیستون تا زردکوه» نوشته «ایزابلا بیشوپ» و «با من به سرزمین بختیاری بیایید» نوشته «الیزابت مکبن روز».

تنها پهنه‌ آبی استان البرز تبدیل به شوره‌زار شده است. این وضعیت غم‌انگیز تالاب «صالحیه» است که سطح آب آن به‌دلیل خشکسالی به‌شدت کاهش یافته و به‌دلیل ضعف پوشش گیاهی طی سال‌های اخیر، زمین‌های خشک پیرامون آن به کانون تولید گردوغبار در منطقه تبدیل شده است و باد ذرات خاک ریزدانه را به مناطق اطراف و حتی دور دست‌ها منتقل می‌کند. مسئله گردوغبار ناشی از خشک‌شدن تالاب‌ها و اراضی اطراف آنها مختص صالحیه نیست. خشکی «هامون» و «شادگان» و تالاب‌های بسیار دیگر هم همین بحران را رقم زده است. در ایران تغییراقلیم با چهره‌ خشکسالی و گردوغبار خود را نشان داده و گستره‌ بحران به‌ویژه در سال‌ها و فصل‌های خشک‌تر موضوع برخورد علمی با بحران را پررنگ کرده است. استفاده از فناوری یکی از همان راهکارهایی است که برای رفع مشکلات ناشی از خشکی تالاب‌ها جلوگیری از برخاستن غبار بیشتر محل بحث بوده است. سال ۱۳۹۶ «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره ضرورت استفاده از علم روز برای حل مسائل محیط‌زیست و ضرورت آموزش‌ دیدن کارشناسان تأکید کرده بود. اما از آن زمان تاکنون چقدر از دانش‌های نوین در معضلاتی چون حل پدیده گردوغبار استفاده شده است؟

تعریف محیط‌های روستایی اغلب در زمینه‌های اداری و حرفه‌ای دشوار است؛ چراکه تعصبات و پیچیدگی‌های قابل‌توجهی در این مناطق وجود دارد. جمعیت و تراکم، رایج‌ترین عوامل تعیین‌کننده برای ترسیم مرزهای اداری هستند، اما عوامل دیگری مانند زیرساخت‌ها، اشتغال و خدمات در توصیف محیط‌های روستایی نقش دارند. طراحی، برنامه‌ریزی و تعریف آینده محیط‌های روستایی از جهت طراحی چارچوبی جدید برای انعطاف‌پذیری، سازگاری و سلامت مهم است.

«ری‌را پیوسته خود را بخشی از طبیعت می‌داند و باور دارد که باید همچون نیاکانمان به آب احترام بگذاریم.» اینها بخشی از بیانیهٔ «ری‌را شریعتی»، هنرمند آملی، است. او در شهریورماه امسال در گالری «شیرین» نمایشگاه حجمی را با موضوع رودخانهٔ هراز و شیرابه‌هایی که به آن می‌ریزد،‌ برگزار کرد. ‌تمرکز نمایشگاه شریعتی روی منطقهٔ «عمارت» بود، همان منطقه‌ای که در این سال‌ها یک کلمه دیگر از آن جدا نمی‌شود؛ «زباله». شیرابه‌هایی که از این منطقه به‌سمت هراز راه خود را پیدا کرده،‌ حیات تمام جانداران این رودخانه را به خطر انداخته است. او دربارهٔ موضوع نمایشگاهش به «پیام ما» می‌گوید: «من سراغ موضوع محیط‌‌زیستی نیامدم، من در این محیط زندگی می‌کنم.»