ستاره حجتی
روزنامهنگار
ستاره حجتی
۹ دی ۱۴۰۲
الگوی ناکارآمد اصلاح کشت
با وجود تلاش برای تأمین محصولات کشاورزی اساسی در داخل و تولید بهمیزان نیاز داخلی، بررسی کلانروندها نشان میدهد که در بازهٔ سالهای ۱۳۶۲ تا ۱۳۹۲ یعنی طی سی سال، سهم سطح زیرکشتِ گروههای کالایی غلات و محصولات اساسی صنعتی روند کاهشی داشته است. همچنین، آمارهای رسمی حاکی از این است که سهم محصول گندم در کشت آبی کاهش و در کشت دیم تقریباً افزایش یافته است، ولی در مجموع سهم این محصول راهبردی از سطح زیرکشت کل کالاهای زراعی کاهش یافته است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی با محوریت امنیت غذایی که هفتهٔ پایانی آذر منتشر شد، بهصراحت اعلام کرد طرح اصلاح الگوی کشت که اخیراً توسط وزارت جهادکشاورزی ابلاغ شده است، نخواهد توانست تغییرات قابلتوجه در سطح زیرکشت محصولات اساسی ایجاد کند. کارشناسان اقتصاد کشاورزی بر این باورند که سوابق آماری سطح زیرکشت محصولات کشاورزی در ایران نشان میدهد که این تغییرات با دشواری برای اصلاح ساختار تولید محصولات اساسی و کاهش هزینههای تولید و افزایش میزان تولید بهازای هر بهرهبردار اتفاق افتاده است. بنابراین، ادامه دادن شیوههای سابق مدیریتی بخش کشاورزی و منابعطبیعی بدون اتخاذ سیاست کارآمد چشمانداز روشنی برای تولید محصولات راهبردی در کشور ندارد؛ مسئلهای که باعث اختلالات فعلی در امنیت غذایی خواهد شد.
ستاره حجتی
۸ دی ۱۴۰۲
مرغ یکپای مخابرات
بیش از ۷۰ نامه میان دستگاههای مختلف دولت و سایر ارکان، از جمله سازمان حفاظت محیط زیست کشور، ادارهٔ تابعهاش در استان آذربایجانغربی، وزارت آموزشوپرورش، شهرداری و شورای شهر ارومیه، دادستانی آذربایجانغربی رفت و آمد تا بتوانند جلوی نصب یک «دکل مخابرات همراه اول» در مجاورت دبیرستان دخترانهای در روستای اقماری الواج ارومیه را بگیرند. حکم قاطع دادگاه بر ضرورت جلوگیری از نصب این دکل را هم به این اوراق اضافه کنید. مجموعهٔ قوانین کشوری و آییننامههای اجرایی از قانون هوای پاک تا قانون جوانی جمعیت نیز نصب دکل مخابرات و هر دکل پرتوزا یا ساطعکنندهٔ امواج را در حریم ۱۶متری یک مدرسه غیرمجاز میدانند. بااینحال، ادارهٔ مخابرات در ارومیه بدون مجوزهای لازم و با وجود این استعلامهای ناهی و حکم قانونی منعکننده، کارگاهش را تجهیز و زمینی درست در فاصله ۱۶متری مدرسهٔ دخترانهٔ «متانت» را گودبرداری کرده است. اهالی نگران آثار احتمالی نصب این دکل بر سلامتشان هستند. مخابرات هم میگوید میخواهیم منطقه را توسعه دهیم وآنتندهی را تقویت کنیم. اما مهمترین موضوع این دعوا در این است سازمان حفاظت محیط زیست کشور آلودگی امواج ساطعشده از دکلهای مخابراتی را مصداق بارز آلودگی محیط زیست میداند.
ستاره حجتی
۶ دی ۱۴۰۲
دهلی «چابهار » را دور میزند
دولت هفتهٔ گذشته از نهاییشدن قرارداد میان دهلی و تهران در مورد توسعهٔ منطقهٔ مکران بعد از هشت سال خبر داد. قراردادی که بسیاری از صاحبنظران داخلی به آن بدبین بودند. این بار مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی عنوان کرده است که هند افزون بر محدودیتهای تحریمی، فرصتهای ژئوپلیتیکی را در کریدورهای دیگری جستجو میکند که چابهار در آن نقشی ندارد. حضور در چابهار برای هند در رقابت ژئوپلیتیکی با چین همچنان یک امر راهبردی برای دهلینو است، ولی از منظر ژئواکونومیکی چابهار واجد اهمیت ویژه برای هند در ترانزیت بینالمللی نیست؛ کاهش اولویت چابهار برای هند بهمعنای آن نیست که دیگر هند تمایلی به حفظ نقش حداقلی در مدیریت بندر ندارد، بلکه مقصود آن است که این کشور خلاف ابراز تمایل سیاسی، بهلحاظ اقتصادی حاضر به سرمایهگذاری جدی در این بندر نخواهد بود. گزارش «تأملی در باب تمدید قرارداد هند در چابهار بر پایهٔ رویکردی بدیل به توسعهٔ مکران» بهصراحت اعلام میکند که دهلی در صدد احداث کریدور جدیدی با متحدان آمریکایی و اماراتی است. همچنین «هند متعهد به سرمایهگذاری ۸۵ میلیون دلار برای تأمین تجهیزات مورد نیاز برای اپراتوری بندر شهید بهشتی و اعطای یک خط اعتباری ۱۵۰ میلیوندلاری شده بود. قرار بود که این کشور 1.5 میلیارد دلار برای ساخت مجموعهای متشکل از جاده و راهآهن در منطقهٔ چابهار سرمایهگذاری کند.» تمام این تعهدات اما به خرید شش دستگاه جرثقیل به مبلغ ۲۵ میلیون دلار خلاصه شد که در طول سالهای اخیر نیز، این جرثقیلها راکد و بدون استفاده هستند.
ستاره حجتی
۲ دی ۱۴۰۲
ادعای مردود دربارهٔ خاک ایران
ششمین نشست مجمع همکاری کشورهای عربی و روسیه برای ایران بیحاشیه نبود. کشور همسایهٔ شمالی که ایران تا پای اتحاد با آن پیش رفته است، بار دیگر تمامیت ارضی کشور را نشانه گرفت و در جمع کشورهای عربی از «لزوم برداشته شدن حاکمیت و مالکیت ایران از جزایر سهگانه جنوبی» گفت. حتی پیشنهاد داد که مسئلهٔ حاکمیت بر این جزایر به دادگاه لاهه برده شود. وزارت امور خارجه بلافاصله این مداخله در تمامیت ارضی کشور را مردود و حاکمیت و مالکیت ایران بر جزایر را ابدی اعلام کرد. این دومینبار در همین سال جاری است که ایران ناگزیر به اتخاذ موضعی جدی در مقابل بخشی از خاک خودش شده است. اهالی جزایر میگویند از دخالت روسیه عصبانی هستند. کارشناسان اما معتقدند که موضع منفعل و دست پایین ایران در مجامع بینالمللی باعث گستاخی کشورهای دیگر شده است. بااینحال، سفیر پیشین ایران در سازمان ملل میگوید ایران بر جزایر سوار است و موضوع جزایر سهگانه اساساً در دادگاه لاهه قابل پیگیری نیست.
ستاره حجتی
۱ دی ۱۴۰۲
پیکر مثله شدهٔ کشاورزی
هفده سال از تصویب قانون یکپارچهسازی اراضی در کشور میگذرد، اما آمار میگوید این قانون نهتنها اجرا نشده است که در این بازهٔ زمانی اراضی کشاورزی ایران کوچک و کوچکتر نیز شده است. همچنین بالارفتن ارزش زمین و تمایل به تبدیل زمین کشاورزی از محل تولید به سرمایه موجب شده است علاوهبر خردی و پراکندگی این زمینها، بخش وسیعی از اراضی کشاورزی در معرض تغییر کاربریهای مجاز و غیرمجاز قرار بگیرند. آمارنامهٔ سازمان امور اراضی در سال ۱۴۰۰ عنوان کرد که طی سالهای ۱۳۷۴ الی ۱۴۰۰ و با یک روند تصاعدی بالغ بر ۴۱۲ هزار و ۷۸۴ مورد مشتمل بر حدود ۷۳ هزار ۷۸۰ هکتار از اراضی دچار تغییر کاربری غیرمجاز شدند. کارشناسان اقتصاد کشاورزی اما معتقدند که در شرایط فعلی اقتصادی امکان تجمیع اراضی را از دولت سلب کرده است و حالا اگر هم بخواهد این قانون را اجرا کند، گویی باید از هفتخان رستم عبور کند؛ چراکه یک هکتار زمین کشاورزی اگر تبدیل به ویلا شود، آورد مالیاش چندین برابر کشت و زراعت خواهد بود. همچنین، در نبود نظام تعاونی کارا، تجمیع اراضی بیدلیل بهنظر میرسد.
ستاره حجتی
۲۹ آذر ۱۴۰۲
غرب کشور در انتظار گردوغبار
وقوع خشکسالی در کشورهای همسایهٔ شرقی در کنار برخی اقدامات سازهای کشور افغانستان بر رودخانهٔ هیرمند، موجب کاهش چشمگیر آورد این رودخانه شده و با توجه به وابستگی منابع آب استانهای شرقی بهویژه سیستانوبلوچستان به آب ورودی از رودخانهٔ هیرمند، تأمین آب این مناطق با چالشهای جدی مواجه شــده است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی که در پایان سهماه نخست امسال از تحلیل شاخصهای آب کشور منتشر کرده، با تأکید بر وضعیت بغرنج آبی در شرق کشور عنوان کرده است که علاوه بر مشکلات مربوط به آب شرب، عدم تأمین حقابههای محیط زیستی باعث ایجاد کانونهای گردوغبار در این مناطق شده و در کنار کمبود جدی آب شرب، زندگی مردم را با چالشهای بسیاری مواجه کرده است: «همچنین کاهش میزان بارش و حاکم بودن شرایط خشکسالی در کشورهای همسایه غربی (عراق) نیز موجب کمشدن ورودی تالابها و همچنین وضعیت نامطلوب اروندرود شده و با ایجاد کانونهای گردوغبار و نفوذ به داخل کشور، اســتانهای واقع در مناطق غربی و در برخی موارد بخشهای گستردهای از کشور درگیر این معضل میشود.»
ستاره حجتی
۲۶ آذر ۱۴۰۲
منابع غیرواقعی درآمد در لایحهٔ بودجهٔ
مرکز پژوهشهای مجلس در دو گزارش به بررسی لایحهٔ بودجهٔ سال ۱۴۰۳ در حوزهٔ منابع بودجه پرداخت. مطابق این گزارش پیشبینی میشود 90 درصد منابع لایحهٔ بودجهٔ سال 1403 محقق شود. بهعبارت سادهتر حدود 240 هزار میلیارد تومان از منابع پیشبینی شده در لایحه محقق نخواهند شد. کاهش درآمدهای نفتی، همچنین نبود امکان تحقق همهٔ درآمدهای پیشبینیشده بهعنوان منابع مالی بودجه بهویژه در بخش مالیات از دلایل این کسری است. این گزارش همچنین توضیح میدهد که لایحهٔ بودجه از منظر منابع با محدودیتهایی روبهرو است که در صورت تصویب بهاین شکل در طول سال ۱۴۰۳، مشکلات احتمالی در نحوهٔ فعالیت دستگاههای اجرایی (بودجهٔ قابلبرنامهریزی)، معیشت عمومی و انضباط مالی بهدنبال خواهد داشت. لذا ایجاد منابع جدید درآمدی، واقعیکردن منابع درآمدی و مدیریت هزینهها اجتنابناپذیر است.
ستاره حجتی
۲۰ آذر ۱۴۰۲
دست خالی ایران در «فراهرود»
در امتداد مذاکرات ناکام ایران با طالبان و پس از سفر ملابرادر به ایران، درست در روزهایی که رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، مشعوف از این دیدار بود، طالبان اعلام کرد که سد بخشآباد در حال تکمیل است و سد خاشرود نیز در حال احداث. این سدها در شرایطی ساخته و تکمیل میشوند و به بهرهبرداری میرسند که سدهای کجکی، ارغنداب و بند انحرافی کمالخان جنوبشرق ایران را با مشکلات فراوان آبی روبهرو کرده و هامون را تا نابودی کامل پیش برده است. گرچه متخصصان و کارشناسان علوم آبی و سیاسی که بر رفتار افغانستان متمرکز هستند، میگویند برنامههای آبی افغانستان تمام منطقه، ایران، تاجیکستان، ترکمنستان و قرقیزستان را تحتتأثیر قرار میدهد، اما این برنامهها مشخصاً علاوهبر حاد شدن مشکلات آبی سیستانوبلوچستان اینبار تا خراسان ایران را دچار تشدیدِ تنش آبی میکند. کارشناسان اینبار در گفتوگو با «پیام ما» ابعاد دیگری از این موضوع را بررسی میکنند. سفیر اسبق ایران در سازمان ملل متحد معتقد است ایران برای بازپسگیری تمامی حقوق دوجانبه یا چندجانبه باید خود را در موضع قدرت قرار دهد، نه انزوا. به اعتقاد او در غیر اینصورت نه در مورد مسئلهٔ هیرمند بلکه در هیچ مسئلهٔ بینالمللیای موضع پیشبرندهای نخواهیم داشت. حالا هامون صابری در خطر است. بهنظر میرسد نبود معاهده میان ایران و افغانستان در «فراهرود» کار را برای ایران دشوارتر کرده است. دیپلماسی ایران در حقابهٔ هیرمند ناکام مانده است و هیچ مذاکرهای میان ایران و طالبان در مورد فراهرود وجود ندارد.