با نگاهی به شرایط زیستی، اجتماعی، اقتصادی و از بین رفتن بخش بسیار مهمی از زیستگاه‌های آبی کشور که به نقطه شکست رسیده‌اند، پیش‌بینی این رخداد که طی بیست تا سی سال آینده جمعیت زیادی از فلات مرکزی ایران راهی زاگرس شوند، چندان دور از ذهن نیست. این اتفاق حاصل سال‌ها بی‌توجهی به توان اکولوژیک سرزمینی است که منابع آن غارت شده است. با این همه، اگر امکان پرواز بر فرازِ رشته کوه‌های زاگرس را داشته باشید با نمایی سراسر سپید روبرو خواهید شد؛ بارش برف و باران نسبت به سالیان گذشته بسیار خوب بوده و اگر شرایط برای راهبردهای آبخیزداری و آبخوانداری فراهم شود، جان گرفتن دوباره عناصر مهم در تشکیل خاک حتمی خواهد بود. هنگامی که تنها هدفِ از مدیریتِ سرزمین برداشت‌های به دور از یک برنامه بلند مدت باشد، شرایط زیستی به سمت نابودی حرکت کرده و فرصتی برای بازسازی در اختیار طبیعت قرار نمی‌گیرد. به زبانی ساده، ما منابع طبیعی بسیاری را از دست داده‌ایم زیرا هیچگاه برنامه عمیق و علمی برای حفاظت از اندوخته‌های زیستی در این سرزمین وجود نداشته است. با این همه محیط زیست ایران و مردم و تمام تنوع زیستی آن به سختی زنده هستند و باید به دنبال راهکاری برای «زیستن» باشیم. از همین‌رو از بارش‌های این سال آبی نمی‌توان به سادگی گذشت اما همچنان گسترش زمین‌های کشاورزی بر مدارِ ناپایداری چرخیده و ساخت و آبگیری سازه‌های آبی نسبت به هدر رفت میزان بسیار بالایی از این منابع می‌تواند این بارش‌ها را به «هیچ» تبدیل کند! برای حفاظت از داشته‌های زیستی و طبیعی استان‌های زاگرس‌نشین باید برنامه جامع وجود داشته باشد اما شرایط کنونی فقدان چنین برنامه‌ای را نشان می‌دهد. دیریست که اینجا همه چیز در سطح باقی مانده است؛ فعالیت‌های علمی مرتبط با محیط زیست و منابع طبیعی اگر به صفر نرسیده باشند، بی‌شک راکد‌ترین دوران خود را تجربه می‌کنند. به دیگر سخن، اقلیم کوهستانی زاگرس نیازمند بررسی‌های دقیق اکولوژیکی و هیدرولوژیکی است. کشاورزی سنتی و اشغال زمین‌های ملی، تخریب تنوع گیاهی، فرسایش خاک و هدر رفت منابع آبی حاصل مدیریت غیرعلمی است. به همین دلیل، جوامع محلی بیشترین آسیب را از تخریب محیط زیست دیده و به دلیل بروز و تشدید مشکلات اقتصادی به سمت شهرها، کوچ اجباری کرده‌اند. با بررسی شرایط بیهوده نیست اگر سخن از ورشکستگی زیستی به میان آورده و آمارهای مستند را به گواهی این حقیقتِ تلخ بگیریم که بسیاری از خط قرمزهای اکولوژیکی با سرعت رد شده و هنوز هم اسمی از یک برنامه جامع و مانع برای حرکت به سمت توسعه پایدار در میان نیست. تغییرات آب و هوایی، از بین رفتن منابع و کاهش شادابی سرزمینی جدی است و باید برای آنها راهکار داشته باشیم وگرنه در آینده‌ای نه‌چندان دور به پرداخت مالیات‌های زیستی محکوم خواهیم شد؛ مثل سیل و خشکسالی، افزایش فقر و حاشیه‌نشینی و کوچ های بیشتر و بیشتر. اینکه بسیاری از زیست اندوخته‌های ژنتیکی ایران فدای سطحی نگری در رفتارهای بیهوده شده‌اند را نمی‌توان کتمان کرد و حرکت برای بهبود شرایط زیستی را هم نمی‌توان آسان تصور کرد. «زاگرس از دور زیباست»، فقط تیتری برای جذب مخاطب نبوده و برگرفته از عمق تخریب‌ها با منشا انسانی است زیرا بسیاری از منابع طبیعی زاگرس دچار تنش شده‌اند. اگر زاگرس از دست برود، آرامش ایران و ایرانی به سراسر تشویش تبدیل خواهد شد. این نکته نیز قابل بیان است که چقدر جای خالی تشکل‌های مردم نهاد حامی زاگرس و رسانه‌هایی که واقعا مشکلات زیستی را تحلیل و بازتاب دهند، احساس می‌شود. از سوی دیگر متولیان نظارتی و حفاظتی نیز به جای پرداختن به مباحث مهمی همچون تنوع زیستی، آب، خاک و میزان بارش‌های جوی، بیشترین انرژی خود را برای کارهای نمایشی به کار بسته‌اند. در حقیقت عملکرد خنثی این دستگاه‌ها در برابر متجاوزین به طبیعت اثری منفی بر روی روند طبیعی زاگرس بر جای گذاشته که می‌توان به قاچاق درخت بلوط، گونه بی‌نظیرِ سنجاب، از بین رفتن پوشش مرتعی و ناپایداری خاک اشاره کرد. در کلام آخر، محیط زیست این سرزمین به برنامه نیاز دارد، برنامه‌ریزی دقیق و جامع برای پنجاه سال آینده؛ بدون برنامه همه چیز در این خانه از بین خواهد رفت.