اعتبارهای بی‌نتیجه موزه روستایی «قرق»

از سال 97 که ساخت موزه روستایی در قرق استان گلستان مصوب شد، دولت اعلام کرد که این موزه با استقرار 100 خانه و بنای روستا، به عنوان دومین موزه روستایی کشور بعد از سراوان گیلان تا سال 98 به بهره‌برداری خواهد رسید. وعده‌ای که تاکنون محقق نشده است و تنها چهار بنا از مجموع بناهایی که قرار بود در فرآیند ساخت موزه جابه‌جا شوند بر جای گذشته خود ماندند. در توضیح این موضوع مدیران میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان آن را به نبود اعتبار نسبت دادند.

در روزهای اخیر مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی گلستان از اختصاص ۵۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون ریال اعتبار از منابع ملی و استانی به منظور تسریع در عملیات اجرایی فاز اول موزه میراث روستایی گلستان خبر داد و گفت: بیش از ۱۰۰ روستا برای اجرای موزه میراث روستایی گلستان شناسایی شده است. اعتباری که مشخص نیست این بار نیز مانند گذشته بعد از یک خبر فراموش می‌شود یا پای پول‌های قول داده بالاخره به استان می‌رسد.
محمدجواد ساوری در این باره به «پیام‌ما» می‌گوید: عملیات اجرایی این مرحله از پروژه موزه میراث روستایی گلستان در راستای تسریع در اجرای فاز نخست آن، با اختصاص اعتبار ۵۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون ریالی از منابع ملی و استانی آغاز شد. دوباره چینی دو سازه روستایی تِلار و خانه دنکوب با اعتبار ۳۰ میلیارد ریال و همچنین اجرای الحاقات سازه خانه قلندر آیش شامل طویله و تنور و ایجاد مسیر دسترسی به طول ۱۰۰۰ متر بین سازه‌های مختلف پروژه با اعتبار ۲۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون ریال از جمله اقدامات پیش‌بینی‌شده برای عملیات اجرایی این مرحله از پروژه است.

یک کارشناس جغرافیای گردشگری: اگر موزه قرق جدی گرفته می‌شد می‌توانست سهم قابل توجهی در گردشگری استان داشته باشد و حتی با درآمدهای جانبی مانند استفاده به عنوان لوکیشن‌ فیلم‌ها و سریال‌ها و مانند آن عمل کند

114 میلیارد بی‌نتیجه
تِلار، سازه‌ای کاملاً چوبی با قدمت ۱۰۰ سال در روستای کوهپایه‌ای جفاکنده شهرستان بندر گز است. خانه دنکوب نیز که قدمت آن به ۱۵۰ سال قبل می‌رسد از روستای کوهستانی آلستان شهرستان علی‌آبادکتول است. برای اجرای موزه میراث روستایی گلستان بیش از ۱۰۰ روستا در سطح استان با بیش از ۴۰ گونه معماری شناسایی و مستندسازی شده است، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان با بیان این مطلب می‌گوید: در فاز اول اجرای این پروژه ۵ سازه روستایی از ناحیه جلگه‌ای و کوهپایه‌ای استان اجرا و بهره‌برداری می‌شود.
به گفته او برای اتمام کامل فاز نخست پروژه موزه میراث روستایی گلستان که تاکنون ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته، ۱۵۰ میلیارد ریال اعتبار مورد نیاز است. ساخت پارکینگ، سر در ورودی، حصارکشی، تکمیل عملیات زیرساختی همچون آب و برق، ساخت انبار و… از برنامه‌های اجرایی باقی‌مانده فاز اول پروژه موزه میراث روستایی گلستان است.
خبرهای زیادی طی سال‌های گذشته و از زمان تصویب این طرح از تخصیص اعتبارات مصوبِ نیامده منتشر شده است. ساروی در مورد پیشینه این اعتبارات می‌گوید: تاکنون و طی سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ برای این پروژه مبلغ ۱۱۴ میلیارد و ۹۰۰ میلیون ریال هزینه شده که از این میزان ۹۲ میلیارد و ۹۰۰ میلیون ریال از منابع ملی و ۲۲ میلیارد ریال از منابع استانی تامین اعتبار شده است. با این میزان اعتبار تاکنون اقداماتی از جمله اجرای چهار سازه روستایی، بهسازی و راه‌اندازی سرویس بهداشتی، محوطه‌سازی سازه‌های روستایی، تکمیل زیرساخت‌های ضروری و مورد نیاز پروژه مانند آب، برق و شبکه‌های ارتباطی، آماده‌سازی راه‌های داخلی دسترسی به موزه، ساخت بخش ورودی و نگهبانی موزه (فروش بلیت) و دوباره‌چینی سازه روستایی نمادین موزه در محدوده ورودی انجام شده است.
سال 1398 مدیرکل وقت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان از تکمیل طرح موزه تا پایان همان سال خبر داده بود. این اعلام در شرایطی انجام شده بود که همزمان با سفر رئیس جمهوری به گلستان اعتبار قابل توجهی هم برای تکمیل موزه روستایی در مصوبات سفر جای گرفت. ابراهیم کریمی گفته بود: به موزه روستایی قرق از محل سفر رئیس‌جمهوری به گلستان در سال گذشته 7 میلیارد تومان اعتبار اختصاص یافت. امیدواریم با تخصیص 5/3 میلیارد تومان از این اعتبار امسال بخشی از این موزه به بهره‌برداری برسد.
سال 1400 نیز احمد تجری مدیرکل سابق میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان بدون اشاره به سرنوشت اعتبارات گذشته گفته بود: در راستای بهره برداری از فاز نخست پروژه موزه میراث روستایی گلستان در سال جاری، اعتبار ۵۰ میلیارد ریالی آن تامین شد. دوباره‌چینی دو سازه روستایی در پروژه موزه میراث روستایی گلستان به پایان رسیده و دو سازه در مراحل پایانی اجرای آن است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان: عملیات اجرایی این مرحله از پروژه موزه میراث روستایی گلستان در راستای تسریع در اجرای فاز نخست آن، با اختصاص اعتبار ۵۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون ریالی از منابع ملی و استانی آغاز شد

تعلل در احداث و تکمیل طرحی که 7 سال از خوردن کلنگ اجرایی آن به زمین می‌گذرد در شرایطی است که قرار بود موزه روستایی قرق به اهرمی قوی و بازویی در توسعه گردشگری بومی و روستایی به ویژه در شرق استان گلستان عمل کند. در زمان احداث این موزه قرق هنوز یکی از روستاهای استان گلستان بود و اکنون چند سالی است شهر شده اما موزه‌اش به نتیجه‌ای نرسیده است.
ظرفیتی که دیده نشد
یک کارشناس جغرافیای گردشگری معتقد است اگر موزه قرق جدی گرفته می‌شد می‌توانست سهم قابل توجهی در گردشگری استان داشته باشد و حتی با درآمدهای جانبی مانند استفاده به عنوان لوکیشن‌ فیلم‌ها و سریال‌ها و مانند آن عمل کند.
سید همام عمادی‌راد به«پیام ما» می‌گوید: طرحی که برای موزه روستایی قرق تدوین شده است طرح خوبی است و همه موارد در طرح مطالعاتی موزه روستایی دیده شده است. من معتقدم این موزه مزیت‌های بیشتری نسبت به موزه گیلان دارد.
به گفته او موزه گلستان در مسیر یکی از گردشگر‌پذیرترین محورهای مواصلاتی کشور یعنی محور تهران به مشهد قرار دارد. موزه روستایی گیلان با این‌که در جاده فرعی قرار دارد، توانسته است 6 میلیون بازدید‌کننده را در سال به خود جذب و نقش موثری در ماندگاری مسافران ایفا کند. عمادی‌راد تصریح می‌کند: «بنابراین می‌توان به اعداد قابل توجه‌تری در موزه قرق توجه کرد. بدون‌شک از نظر فنی و سازه‌های مستقر موزه گلستان با موزه روستایی گیلان قابل قیاس خواهد بود، چراکه مشاور در هر 2 مجموعه یک نفر، یعنی دکتر طالقانی و موسسه تحقیقاتی دانشگاه تهران است.»
موزه میراث روستایی گلستان دومین مدل در نوع خود در کشور است و با برآورد اولیه ۵۰۰ میلیارد ریال به مساحت ۵۰ هکتار در زون فرهنگی پارک جنگلی قرق در حال اجرا است. قرار است این موزه با هدف حفظ، نگهداری، احیا مواریث فرهنگی روستایی اعم از ملموس و ناملموس در سطح استان گلستان راه‌اندازی شود. براساس برخی اخبار غیر رسمی، دلیل اصلی معطل ماندن اجرای این طرح نه فقط کمبود اعتبار، بلکه اختلاف میان کارفرما و مشاور طرح است.