|پیام ما| پای معدن‌کاران از دهه شصت به دامنه «کرکس‌کوه» باز شد؛ منطقه‌ای در نطنز که یکی از بهترین زیستگاه‌های طبیعی فلات مرکزی ایران محسوب می‌شود، زیر بار لودرها رفت و در حدود 69 معدن از دل کوه‌هایش سر برآوردند. 24 معدن در منطقه طرقرود، ۱۲ معدن در منطقه اوره و ۴ معدن هم در روستای کمجان قرار دارند. این نام معادنی است که از سال‌ها پیش، بیش از توانشان از آنها برداشت می‌شود و از سویی تعدادی از آنها با وجود پایان یافتن پروانه استخراج و زمان تعیین‌شده، به صورت غیرقانونی پروانه‌هایشان را تمدید کرده و همچنان مشغول به کارند. ناهید قاسمی، مدیر کانون مردمی جوانان آینده‌نگر (کُمجان) که مدت‌هاست برای جلوگیری از نابودی کوه کرکس همراه دیگر فعالان تلاش می‌کند به «پیام ما» می‌گوید تعداد معادنی که مجوز استخراج آنها تمام شده اما همچنان مشغول به کارند 9 معدن است. معادن سنگ تراورتن و گرانیتی که برداشت بی‌رویه از آنها و تخریب در مسیرشان، حیات منطقه حفاظت‌شده «کرکس» را به خطر انداخته است.

در حال حاضر در منطقه کرکس‌کوه چند معدن وجود دارد که مجوز استخراج آنها تمام شده اما همچنان مشغول به کار هستند؟
در حدود 9 معدن در این منطقه داریم که دو سال مانده به زمان پایان مجوزشان، آن را تمدید کردند که کاملا غیرقانونی بود. از سویی این معادن بسیار بیشتر از حد مجاز از کوه برداشت می‌کنند که همین هم یکی از موارد اصلی تخلفی است که شاهدش بوده‌ایم.
بیشترین اثرات مخربی که این معادن در طول سی سال گذشته داشته‌اند، بر کدام مناطق بود؟
منطقه کرکس از مناطق مهم کشور است. از سمت جنوب شرقی به کویر بزرگ اردستان و از سمت غرب و جنوب غربی به بیابان‌های حد فاصل شهرهای اصفهان و میمه مشرف است. این منطقه در منتهی‌الیه شمال شرقی استان اصفهان و همجوار با اکوسیستم بیابانی و نزدیک به پارک ملی کویر قرار گرفته است. وجود ‌کوه‌های بلند نظیر رشته‌کوه و قله کرکس موجب تغییرات پر دامنه آب و هوایی در این منطقه شده به طوری که کاملاً آن را از مناطق همجوار خود متمایز ساخته. این منطقه یکی از بهترین زیستگاه‌های طبیعی فلات مرکزی ایران محسوب می‌شود و شامل مجموعه ارتفاعات سنگلاخی و بسیار مرتفع و همچنین تپه ماهورها بوده که این ارتفاعات در قسمت‌های مختلف، دشت‌های جلگه‌ای کوچکی را احاطه کرده‌اند. این منطقه شامل کوه کرکس با ارتفاع ۳۸۹۵ متر و ارتفاعات پیرامون است که مهم‌ترین آنها عبارتند از : کوه‌های زیر پل، هشاش، ریزنده، لالیوان، کمر سیاه، غلبه شاه، ارشد، کش‌قبله، دو میلان، توک‌برار، سفید، قلعه و شاق، لاحرص، دو گلجیون و پای میل. در چنین اکوسیستمی معدن کاری آن هم به صورت گسترده می‌تواند تخریب‌های گوناگونی را ایجاد کند. تخریب آب، هوا و زمین در طول تمام سال‌های گذشته گسترده بود. اما یکی از بیشترین آثار مخرب، خشکی درختان است. سال 90 از طرف جهاد کشاورزی برگه‌ای داریم که در آن این سازمان می‌گوید معادن عاملی بوده که به مرور درختان خشک شوند و این خشکی تمام درختان را در بر می‌گیرد. این معادن اغلب طرق رود، اوره و کمجان را دربرمی‌گیرد. علاوه بر این قنات‌های منطقه، آب‌های سطحی و زیرزمینی و … همه درگیرند و آلودگی‌های مختلفی که این تعداد گسترده معدن ایجاد کرده بیش از حد انتظار است.
بر اساس قانون، معادن نباید بیشتر از ۲۵ سال استخراج و بهره‌برداری داشته باشند اما در همین منطقه کوچک معادنی وجود دارد که بهره‌برداران با گذشت بیش از ۲۵ سال هنوز هم مشغول تکه تکه کردن کوهستان کرکس و انتقال آن به کارخانه‌های مربوطه هستند. آیا شکایتی از سوی وزارت صنعت انجام گرفته؟
یکی از مواردی که در این سال‌ها شاهدش بودیم لابی موجود معدن‌کاوان در ادارات مختلف است. قدرت و پول بسیاری پشت این ماجراست و ما در این مدت‌ها دیدیم از هر در که وارد می‌شویم آنها تلاش می‌کنند تا آن در را ببندند.
اهالی طرق رود در سال ۱۳۹۴ آرایی را تحت عنوان مصوبه شورای عالی معادن کسب کنند و مقرر شده که از صدور هرگونه مجوز جدید در منطقه جلوگیری شود. اهالی ابیانه (کمجان) هم در سال ۹۷ موفق شدند رای قطعی و لازم‌الاجرایی را دریافت کنند که براساس آن معدن‌کاوان ملزم به رعایت ملاحظات محیط‌ زیستی شدند اما سال 99 وزارت صنعت، معدن و تجارت مصوبه بازنگری داد. بعد از این بازنگری چه اتفاقی افتاد؟
شورای معادن هیچگاه نمی‌تواند رای خود را نقض کند اما همین لابی که در موردش صحبت شد باعث چنین اتفاقی بود. در سال 97 شورای عالی معادن رایی را صادر کرد که بر اساس آن بنا به درخواست سازمان حفاظت محیط زیست، نماینده نطنز در مجلس و تعدادی از اهالی منطقه اوره دایر بر بررسی عملکرد بهره‌برداران معادن تراورتن منطقه ابیانه (کمجان) شامل معادن یارند نطنز، ابیانه، کمجان و کش‌قبله نطنز و معادن گرانیت منطقه اوره نطنز، شامل معادن گرانیت طامه، غرب اوره نطنز، قبله کوه اوره نطنز، گندم آباد نطنز، لایار نطنز ،گدار سیاوش، فتوح‌آباد نطنز، اوره نطنز، شمال غرب اوره نطنز، شمال اوره نطنز، کوه سرسخت اوره نطنز ،کوه کرکس نطنز، لاگهر اوره نطنز، اوره احرار، الهی نطنز و قلعه وشا نطنز از نظر انجام تعهدات و رعایت ضوابط محیط زیستی مورد سوال گیرند و قرار شد فعالیت بهره‌برداران در ساعات کاری و فقط در طول روز صورت امکان پذیرد و از فعالیت شبانه و ایام تعطیل رسمی خودداری شود، افزایش تناژ و استخراج بیش از میزان استخراج اسمی مندرج در پروانه بهره برداری (حتی به میزان ۲۵ درصد) ممنوع شد، تمدید پروانه بهره‌برداری معادن مورد اشاره ممنوع اعلام شد مگر با طرح موضوع در شورای عالی معادن و موارد دیگر در این رای آمد. از جمله صحبت از قنات‌ها و چشمه‌های روستای اوره به میان آمد اما در نهایت این شورا رای خود را مورد بازنگری قرار داد و حداقل شاهد بودیم که پروانه‌های معدنی تمدید شدند. این نکته بسیار عجیب است اما به راحتی در منطقه اتفاق افتاد.
منطقه شکار ممنوع کرکس کوه که تعداد زیادی از این معادن را در دل خود جای داده است، از سال ۱۳8۶ به منطقه حفاظت شده ارتقا پیدا کرد. بعد از این اتفاق باید سازمان محیط زیست وارد عمل می‌شد، این سازمان در این مدت چقدر برای کاهش آسیب تلاش کرد؟
توجیه این است که معادن ابتدا مجوز گرفته‌اند و بعد از این مجوز مناطق به شکار ممنوع و حفاظت شده بدل شده است. این توجیه از هر سو که بررسی شود توجیه اشتباه و غیرکارشناسی است. اما با این وجود شاهد این نگاه هستیم و این سازمان برای حل مشکل کار خاصی انجام نداده است. همچنین نامه‌ای داریم که سال 93 آقای ظهرابی که آن زمان مدیر کل حفاظت محیط زیست اصفهان بودند به شرکت برناسنگ بادرود بهره بردار معدن ابیانه کمجان نوشتند. در این نامه که در مرداد سال 1393 نوشته شده ایشان علاوه بر برشمردن نواقص محیط زیستی این معدن، به صراحت و بر اساس قوانین اعلام کرده با توجه به واقع شدن این معدن در منطقه حفاظت شده، امکان تمدید آن بعد از پایان مهلت وجود ندارد و حتی ذکر شده است این موضوع را در برنامه ریزی های خود مدنظر قرار دهند. سال 98 مهلت پایان می یابد و حتی مدیرکل صنعت، معدن و تجارت در نامه ای خواهان خروج ماشین آلات این معدن می شود. اما سال 99 مجوز بهره‌برداری این معدن تمدید می‌شود. به نظر شما از سال 93 تا 99 چه اتفاقی افتاده است که یک معدن مضر برای محیط زیست که امکان تمدید بهره برداری آن بر اساس قانون وجود ندارد، تبدیل به معدنی می‌شود که امکان بهره‌برداری از آن وجود دارد؟ همه این پرسش‌ها تاکنون بی‌پاسخ مانده و متاسفانه کسی هم تاکنون جواب درستی به آن نداده است.