چه سگ‌دوستی چه سد‌دوستی تعصب آدم را کور می‌کند!

«خطر سگ‌گزیدگی!»؛ این عنوان گزارشی است که دوشنبه بیستم شهریورماه در «پیام ما» منتشر کرده‌ایم. خبرنگار روزنامه با استناد به نتایج گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درباره مدیریت سگ‌های پرسه‌زن (ولگرد)، به پیامدهای افزایش شمار سگ‌ها اشاره کرده است. آمارهایی که نشان می‌دهد مدیریت نادرست و به‌عبارتی رهاکردن این حوزه باعث شده هر ساله شمار سگ‌ها بیشتر شود و مسائلی چون هاری، آسیب‌دیدن کودکان و… هم در شهرها افزایش یابد. چنان‌که از قبل هم برای ما قابل پیش‌بینی بود، انتشار این گزارش با واکنش تند و بعضاً توهین‌آمیز شماری از افراد که بعضاً خود را حامیان حقوق حیوانات معرفی می‌کنند روبه‌رو شد. سیل ناسزاها و تهمت‌زنی‌ها در صفحات رسمی روزنامه در شبکه‌های اجتماعی نشان از آن دارد که هنوز هم سخن گفتن از مسائل جدی جامعه به مذاق برخی خوش نمی‌آید، مگر آنکه روایت دلخواه آنان را بازتاب دهیم. این ناسزاگویی برای ما تازگی ندارد. پیش از این هم هرگاه گزارشی متفاوت از روایت دلخواه «سگ‌دوستان افراطی» منتشر شده، همین ناسزاها را شنیده‌ایم و تحمل کرده‌ایم. البته باید جانب انصاف را هم نگاه داریم و بگوییم که در مورد اخیر چند نفر منتقد جدی نیز پیدا شدند که حسابشان از ناسزاگویان جداست. آنها نقدشان را به زبانی روشن و مستدل برایمان شرح دادند و قرار است دربارهٔ همین موضوع، متنی برای انتشار در روزنامه برایمان بفرستند. رفتار «سگ‌دوستان افراطی» با رفتار سایر گروه‌های متعصب در جامعه تفاوتی ندارد. «سددوستان افراطی» هم که خیال می‌کنند یگانه راه مدیریت منابع آب در جهان سدسازی است، در مقابل منتقدان و روایت‌های دیگر غالباً همین رویهٔ انکار و ناسزاگویی را در پیش می‌گیرند. سگ‌دوستان متعصب به منتقدان رهاشدن مدیریت حیوانات شهری برچسب «دشمنی با حیوانات» می‌زنند و «سددوستان» متعصب، به منتقدان سدسازی برچسب می‌زنند که «مخالف توسعه و پیشرفت» کشورند و از «دانش نوین مدیریت آب بی‌بهره». رفتار متعصب‌ها بیش و کم شبیه هم است. طرفداران متعصب طب سنتی، هواداران خشمگین یک جناح سیاسی و دیگر متعصبان هم معمولاً از الگوهای مشابه استفاده می‌کنند؛ نفی کامل دیگری و برحق دانستن تفکر خویشتن. «ابوریحان بیرونی»، دانشمند سدهٔ چهارم و پنجم هجری قمری دقیق و به‌درستی زنهار داده است که: «تعصب چشم‌های بینا را کور و گوش‌های شنوا را کر می‌کند و انسان را به کاری وادار می‌کند که خرد و دانش آن را گواهی ندهد.» ناگفته نماند که برخی صرفاً به دلایل عاطفی و باور شخصی در طرفداری از یک دیدگاه تعصب دارند و برخی به دلیل نفع اقتصادی و اجتماعی به ترویج این رویکردهای متعصبانه دامن می‌زنند. اینجاست که باید سویه‌های اقتصاد سیاسی حاکم بر این رویکردها را هم به‌خوبی بشناسیم.
خلاصه اینکه، کار رسانه بازتاب واقعیت با رعایت اصول حرفه‌ای است. ما نه طرفدار «سگ‌کشی» هستیم و نه در صف طرفداران «توزیع گوشت در حاشیهٔ شهرها برای سگ‌ها» قرار می‌گیریم. «پیام ما» به عنوان رسانه‌ای مستقل می‌کوشد از درافتادن به دامن یک جریان پرهیز کند. از این روست که در حوزهٔ مدیریت حیات‌وحش، مسئلهٔ حیوانات شهری، مدیریت آب، توانمندسازی جامعهٔ محلی و دیگر موارد، تلاش می‌کند بازتاب‌دهندهٔ دیدگاه کارشناسان باشد و البته که در این میان ادعای بی‌طرفی صرف هم ندارد. چراکه چنین ادعایی به‌کل باطل است. در پایان باید به ناسزاگویان نصیحت جناب «جامی» را یادآوری کنیم که «از درون زنگ تعصب بزدای/ بر خرد راه تأمل بگشای». باشد که تأمل و گفت‌وگوی موثر و بی‌کینه دربارهٔ مهمترین مسائل امروز، ایران را به توسعه پایدار رهنمون سازد.