از ساعت فعالیت و راهنمای موزه تا محتوای چندزبانه و هوش مصنوعی
موزه‌ها در عصر ویترین مانده‌اند
10 مهر 1405، 22:34
|پیام ما|موزه‌های ایران همچنان بیش از آنکه برای ارتباط با مخاطب امروز طراحی شده باشند، بر نگهداری و نمایش آثار متمرکزند. ضعف خدمات، ساعت فعالیت نامناسب، نبود مدیریت بازدیدکننده، کمبود محتوای چندزبانه و استفاده محدود از فناوری، بخشی از مشکلاتی است که تجربه حضور در موزه را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، حتی موزه‌هایی که از مجموعه‌های ارزشمند و بناهای شاخص برخوردارند، نمی‌توانند تمام ظرفیت خود را برای جذب و حفظ مخاطب به کار بگیرند؛ مسئله‌ای که ضرورت بازنگری در شیوه اداره و معرفی موزه‌ها را جدی‌تر کرده است.
از سوی دیگر، نگرانی‌هایی درباره «موزه هنرهای معاصر» و احتمال آسیب به آن وجود دارد و کارشناسان دراین‌باره هشدارهایی می‌دهند.
«علیرضا دبیری‌نژاد»، رئیس موزه هنرهای معاصر، درباره اینکه چرا موزه‌های ایران با وجود ظرفیت‌های فرهنگی و هنری، هنوز به مقصد جدی گردشگری تبدیل نشده‌اند، به خبرنگار «پیام ما» می‌گوید: «هر نهاد و مکانی ذاتاً با هدف گردشگری ایجاد نشده است؛ برای مثال، دانشگاه‌ها و بسیاری از مراکز علمی ممکن است برای گروه‌هایی جذاب باشند، اما ماهیت اولیه آنها گردشگری نیست.»
او می‌گوید: «موزه‌ها شرایط متفاوتی دارند، زیرا مکان‌هایی عمومی‌اند و بخشی از میراث تاریخی، فرهنگی، هنری و طبیعی را در دسترس جامعه قرار می‌دهند و به همین دلیل ظرفیت تبدیل شدن به جاذبه گردشگری را دارند.»
او می‌افزاید: «بااین‌حال، داشتن آثار ارزشمند به‌تنهایی یک موزه را به مقصد گردشگری تبدیل نمی‌کند. مجموعه موزه یک منبع است و برای تبدیل شدن این منبع به جاذبه، باید برنامه مستمر، خدمات مناسب و ارتباط مؤثر با جامعه مخاطبان وجود داشته باشد.»
موزه‌هایی که در ساعت گردشگری تعطیل‌اند
دبیری‌نژاد می‌گوید: «ساعت فعالیت یکی از موانع گردشگری موزه‌هاست. وقتی موزه‌ها صرفاً در ساعت اداری فعال‌اند، بخشی از زمان مناسب برای بازدید گردشگران و شهروندان را از دست می‌دهند.»
او ادامه می‌دهد: «تعطیلی در روزهای تعطیل نیز همین مشکل را تشدید می‌کند، زیرا مردم در همین روزها فرصت بیشتری برای گردش و فعالیت فرهنگی دارند.»
او تأکید می‌کند: «موقعیت مکانی نیز اهمیت دارد. برخی موزه‌ها در ساختمان‌های اداری یا خارج از مسیرهای گردشگری قرار گرفته‌اند و دسترسی به آنها دشوار است. موزه برای ایفای نقش گردشگری، علاوه بر ساختمان و مجموعه، به نیروی آموزش‌دیده، خدمات مناسب و ابزارهای معرفی نیاز دارد.»
وقتی گردشگر از موزه فراری است
رئیس موزه هنرهای معاصر می‌گوید: «گاهی مخاطب در موزه تجربه مطلوبی ندارد و احساس نمی‌کند با یک مقصد گردشگری روبه‌رو است. موزه باید تجربه‌ای فراتر از تماشای آثار پشت ویترین ایجاد کند.»
او می‌افزاید: «بروشور، کاتالوگ، محصولات فرهنگی، گیفت، برنامه‌های ویژه و تورهای موضوعی می‌توانند مخاطب را جذب کنند و زمینه بازگشت دوباره او را فراهم آورند.»
دبیری‌نژاد می‌گوید: «در موزه‌های بزرگ دنیا، برگزاری تور، حضور نیروهای آموزش‌دیده و رعایت شیوه‌های حرفه‌ای مواجهه با گردشگر بخشی از ساختار موزه است، اما در ایران استمرار این خدمات با مشکل مواجه است و تغییر نیروها باعث از بین رفتن بخشی از این تجربه و تخصص می‌شود.»
راهنمای موزه؛ حلقه گمشده ارتباط با گردشگر
دبیری‌نژاد می‌گوید: «راهنمایی در موزه‌های ایران هنوز به اندازه کافی جدی گرفته نمی‌شود، درحالی‌که راهنما یکی از مهم‌ترین حلقه‌های ارتباط میان موزه و گردشگر است. این ارتباط فقط به نیروی انسانی محدود نیست و راهنما، بروشور، ابزارهای دیجیتال و رسانه‌ها باید در کنار یکدیگر محتوای موزه را برای مخاطب قابل‌فهم و جذاب کنند.»
او می‌گوید: «در بسیاری از موزه‌های دنیا جایگاهی برای مدیریت و بازاریابی بازدیدکنندگان وجود دارد که وظیفه آن شناخت مخاطب، برنامه‌ریزی برای جذب گردشگر و ارتقای کیفیت تجربه بازدید است. در ایران حتی در موزه‌های بزرگ نیز چنین جایگاهی به شکل جدی تعریف نشده و ساختار اداری نیز این نقش را به رسمیت نشناخته است. وقتی موزه نداند چه مخاطبی را می‌خواهد جذب کند و چه برنامه‌ای برای او دارد، تبدیل شدن به مقصد گردشگری دشوار خواهد بود.»
گردشگری موزه‌ای جدا از شبکه گردشگری نیست
دبیری‌نژاد می‌گوید: «موزه بخشی از شبکه بزرگ‌تر گردشگری است و نمی‌توان تمام مسئولیت جذب گردشگر را بر عهده موزه گذاشت. وقتی گردشگری خارجی دچار بحران می‌شود و تعداد گردشگران فرهنگی کاهش پیدا می‌کند، این موضوع به عملکرد کل شبکه گردشگری مربوط است. آژانس‌ها و برنامه‌ریزان سفر نیز نقش مهمی دارند، زیرا آنها تعیین می‌کنند چه موزه‌ای در برنامه سفر قرار بگیرد. بخشی از تورها نیز به تعداد محدودی از جاذبه‌های شناخته‌شده عادت کرده‌اند و کمتر سراغ ظرفیت‌های جدید می‌روند.»
دبیری‌نژاد می‌گوید: «تهران نزدیک به ۲۰۰ موزه دارد، اما باید پرسید چه تعداد از این موزه‌ها واقعاً در برنامه تورهای گردشگری قرار می‌گیرند.»
او تأکید می‌کند: «اگر برنامه‌های گردشگری فقط بر چند موزه شناخته‌شده متمرکز باشد، بخش بزرگی از ظرفیت فرهنگی تهران از چرخه گردشگری خارج می‌ماند و باید از این ظرفیت برای متنوع کردن برنامه‌های سفر استفاده کرد.»
موزه‌گردی برای حال جامعه
رئیس موزه هنرهای معاصر می‌گوید: «موزه‌ها فقط برای گردشگر خارجی اهمیت ندارند و در شرایط اجتماعی و اقتصادی دشوار می‌توانند برای گردشگری داخلی نیز نقش داشته باشند.»
او ادامه می‌دهد: «سفر ممکن است برای بخشی از جامعه پرهزینه باشد، اما موزه‌گردی و برنامه‌های فرهنگی شهری معمولاً کم‌هزینه‌تر و در دسترس‌ترند و می‌توانند فضایی برای تقویت روحیه و ایجاد تجربه فرهنگی فراهم کنند.»
او می‌افزاید: «اگر ارتباط میان موزه‌های داخلی، نمایندگان فرهنگی کشورهای دیگر و گردشگران خارجی نیز تقویت شود، نقش موزه‌ها از یک بازدید ساده فراتر می‌رود.»
دبیری‌نژاد می‌گوید: «ارتباط موزه‌های ایران با موزه‌ها و نمایندگان فرهنگی کشورهای دیگر می‌تواند بخشی از دیپلماسی فرهنگی باشد. حضور گردشگر خارجی در موزه، علاوه بر بازدید از آثار، فرصتی برای شناخت جامعه و فرهنگ ایران ایجاد می‌کند.»
هشدارهای معمار موزه را جدی گرفته‌ایم
دبیری‌نژاد درباره آسیب‌پذیری موزه هنرهای معاصر در برابر آب و سیلاب می‌گوید: «این نگرانی حدود یک سال پیش نیز از سوی کامران دیبا، معمار بنا، مطرح شد و پس از دریافت تذکرهای او، موضوع را بررسی کردیم.»
او می‌افزاید: «موزه حدود ۵۰ سال پیش ساخته شده و ویژگی‌های معماری آن متعلق به همان دوره است. با وجود اینکه تاکنون حادثه جدی از این جنس رخ نداده، مدیریت بحران باید از پیش برای سیل، آتش‌سوزی و زلزله برنامه داشته باشد.»
دبیری‌نژاد می‌گوید: «سال گذشته جلسه‌ای درباره شرایط پیرامونی موزه برگزار شد و بخشی از موضوع نیز با شهرداری تهران پیگیری شد، زیرا مدیریت روان‌آب و سیلاب تنها به محدوده موزه مربوط نیست. شهرداری نیز نقشه‌های مربوط به مسیرها و تونل‌های کنترل روان‌آب را ارائه کرد و توضیحاتی درباره نحوه هدایت آب در زمان بارندگی داد.»
نگرانی دیبا درباره بنایی که طراحی کرده
رئیس موزه هنرهای معاصر می‌گوید: «اینکه آقای دیبا همچنان نسبت به بنایی که طراحی کرده حساسیت دارد و در مقاطع مختلف نگرانی‌هایش را مطرح می‌کند، قابل‌توجه است.»
او تأکید می‌کند: «موزه با چالش‌های مختلفی مواجه است و حل همه آنها به‌صورت هم‌زمان ممکن نیست. این مسائل به همکاری موزه، متخصصان و نهادهای مسئول نیاز دارد.»
مدیریت بحران فقط سیلاب نیست
او می‌گوید: «مدیریت بحران نباید به سیلاب محدود شود و باید آتش‌سوزی، زلزله، سرقت و سایر خطرهایی را که مجموعه‌های موزه را تهدید می‌کنند نیز دربر بگیرد.»
او می‌افزاید: «متخصصان حوزه سیلاب و آب‌های سطحی باید در این زمینه کمک کنند و نهادهای بالادستی نیز پشتیبانی مالی و اجرایی داشته باشند. سایر نهادهای مدیریت شهری نیز باید هنگام بارندگی و شرایط خاص، توجه بیشتری به موزه داشته باشند.»
آب‌گرفتگی فقط به سیلاب مربوط نیست
دبیری‌نژاد می‌گوید: «ماجرای ترکیدگی یکی از لوله‌ها و حرکت آب به سمت گنجینه مربوط به اوایل دهه ۱۳۹۰ است و اتفاق تازه‌ای نیست. همین موضوع در سال‌های بعد به اجرای پروژه‌هایی در بخش تأسیسات منجر شد.»
او تأکید می‌کند: «باید میان سیلاب و آب‌گرفتگی تفاوت قائل شد، زیرا ممکن است بدون وقوع سیلاب گسترده نیز آب‌گرفتگی یا هدایت روان‌آب به سمت موزه ایجاد شود. بنابراین، مدیریت بحران باید سناریوهای مختلف را در نظر بگیرد.»
برنامه برای بهسازی و افزایش ایمنی
رئیس موزه هنرهای معاصر می‌گوید: «طی یک سال گذشته بخشی از کمبودها و آسیب‌های موزه شناسایی شده و تقویت بنا و زیرساخت‌های آن در برنامه قرار گرفته است.»
او می‌افزاید: «در برنامه‌های امسال نیز بهسازی و افزایش ایمنی موزه دنبال می‌شود و اگر برای مدیریت آب، آتش‌سوزی، زلزله، سرقت یا دیگر بحران‌ها راهکار عملی وجود داشته باشد، آن را پیگیری خواهیم کرد.»
موزه‌های ایران هنوز برای ورود به عصر دیجیتال آماده نیستند
دبیری‌نژاد درباره استفاده موزه‌ها از فناوری می‌گوید: «دیجیتال را باید در چند سطح دید. نخست، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها برای معرفی موزه و ارائه اطلاعات به گردشگر است. در این زمینه هنوز عملکرد موزه‌های ایران رضایت‌بخش نیست و بسیاری از وب‌سایت‌ها مرجع اصلی ارتباط گردشگر با موزه محسوب نمی‌شوند.»
موزه‌ها برای گردشگران خارجی محتوای کافی ندارند
او تأکید می‌کند: «مسئله فقط داشتن اینستاگرام نیست، زیرا هر بازار گردشگری از پلتفرم‌های خاص خود استفاده می‌کند. اگر گردشگران چینی را بازار هدف قرار می‌دهیم، باید محتوای موزه‌ها را در ابزارهایی که آنها استفاده می‌کنند نیز عرضه کنیم.»
او می‌گوید: «زبان نیز مسئله مهمی است. موزه‌ها به محتوای چندزبانه، از انگلیسی و فرانسوی تا عربی، چینی و روسی، نیاز دارند، اما امروز فیلم، کاتالوگ، بروشور و محتوای تخصصی چندزبانه به اندازه کافی وجود ندارد.»
تولید محتوای مشترک برای موزه‌ها
رئیس موزه هنرهای معاصر می‌گوید: «نمی‌توان انتظار داشت همه موزه‌ها به‌تنهایی این حجم از محتوا را تولید کنند. بخش‌های ستادی و متولیان گردشگری باید در تولید راهنما، بروشور و محتوای چندزبانه مشترک نقش داشته باشند.»
او می‌افزاید: «موزه‌ها نیز باید تولیدکننده محتوا باشند، اما برای این کار به پشتیبانی و برنامه‌ریزی سازمان‌یافته نیاز دارند.»
فناوری باید وارد خود موزه شود
دبیری‌نژاد می‌گوید: «فناوری نباید فقط ابزار تبلیغ باشد، بلکه باید وارد فضای موزه شود و در معرفی آثار، ارائه اطلاعات تکمیلی و ایجاد تجربه‌های تعاملی به کار رود.»
او ادامه می‌دهد: «محدودیت مالی و کمبود تجهیزات، از جمله نمایشگرها و زیرساخت‌های لازم برای هنر دیجیتال و تجربه‌های تعاملی، یکی از موانع این مسیر است.»
هوش مصنوعی بدون تغییر نگرش کافی نیست
او می‌گوید: «ورود به عصر دیجیتال و هوش مصنوعی نیازمند جهشی جدی است و با خرید چند ابزار یا ایجاد یک صفحه مجازی اتفاق نمی‌افتد.»
او تأکید می‌کند: «این تحول به تغییر نگرش در مدیریت موزه‌ها، تقویت منابع و فراهم کردن تجهیزات نیاز دارد تا فناوری از یک ابزار حاشیه‌ای به بخشی از ساختار موزه تبدیل شود.»
موزه‌ها بخشی از حافظه شهر هستند
رئیس موزه هنرهای معاصر می‌گوید: «موزه‌ها بخشی از حافظه فرهنگی شهر و جامعه‌اند و تقویت گردشگری فرهنگی می‌تواند این حافظه را فعال نگه دارد.»
او می‌افزاید: «باید مدل‌های مختلف گردشگری را بر پایه ظرفیت موزه‌ها تعریف کرد؛ از گردشگری کودک و ادبی تا گردشگری هنری. شخصیت‌های ادبی، خانه‌ها و کتابخانه‌ها می‌توانند در مسیرهای ادبی قرار بگیرند و موزه‌ها، گالری‌ها و رویدادهای هنری نیز می‌توانند شبکه‌ای برای گردشگری هنری ایجاد کنند.»
موزه‌ها می‌توانند شبکه‌ای از جاذبه‌ها بسازند
دبیری‌نژاد تأکید می‌کند: «ایران با تنوع تاریخی و فرهنگی خود می‌تواند از انواع موزه‌های تخصصی و موزه‌های باز برای ایجاد شبکه‌های گردشگری استفاده کند.»
او می‌گوید: «موزه‌ها برای ایفای نقش جدی‌تر در گردشگری به استقلال بیشتر در برنامه‌ریزی و امکان تدوین برنامه‌های بلندمدت نیاز دارند.»
او می‌افزاید: «موزه باید بتواند برای توسعه مخاطب و خدمات گردشگری تصمیم بگیرد و با آژانس‌ها، هتل‌ها و سایر نهادهای فرهنگی و گردشگری ارتباط برقرار کند.»
دبیری‌نژاد در پایان می‌گوید: «اگر استقلال برنامه‌ریزی، ارتباط با شبکه گردشگری و زیرساخت‌های مناسب در کنار یکدیگر قرار گیرند، موزه‌ها می‌توانند نقش بیشتری در گردشگری ایفا کنند و فناوری نیز از یک ابزار فرعی به بخشی از معرفی موزه، جذب مخاطب و ساخت تجربه بازدید تبدیل خواهد شد.»
برچسب ها:
بازاریابی گردشگری، تجربه بازدیدکننده، چالش‌های موزه‌های ایران، حفاظت از بناهای تاریخی، خدمات موزه، زیرساخت دیجیتال گردشگری، گردشگری موزه‌ای، مدیریت موزه، موزه هنرهای معاصر، هوش مصنوعی در موزه
نظر کاربران
نظری برای این پست ثبت نشده است.
مطالب مرتبط
دستگیری حفاران غیرمجاز در حریم امامزاده یحیی (ع) ورامین
گفت‌وگو با «مهرداد اسکویی»، عکاس و پژوهشگر، به‌مناسبت روز جهانی کارت‌پستال
تاریخ در ورقه‌های کوچک
رشد ۱۶ درصدی بازدید از میراث جهانی تخت‌سلیمان در نیمه نخست ۱۴۰۵
تغییر کاربری بناهای تاریخی؛ راهبرد خوزستان برای توسعه گردشگری
استراتژی دوگانه حفاظت و مرمت در روستای جهانی کندوان
چهار روایت از یک بحران پنهان در بافت تاریخی اصفهان
میراث اصفهان؛ ثروتی که صاحب ندارد
نمایشگاه «قصه‌های تهران» هم‌زمان با هفته گردشگری در کوشک باغ هنر برپا شده است
روایت تهران از دل نقشه‌ها و خاطره‌ها
بناهای تاریخی مشهد در سایه توسعه شهری تخریب می‌شوند و بسیاری پیش از ثبت از بین می‌روند
مشهدی که زیر شهر جا ماند
تدوین برنامه اجرایی برای احیای کارخانه تاریخی ریسباف اصفهان
روایت‌های متناقض درباره قدمت سینمای یادمان و بی‌توجهی به ارزش تاریخی آن
۵۰ سال خاطره، بدون شناسنامه میراثی
وب گردی
- لایو ترید؛ بهترین راه برای دیدن اجرای واقعی یک استراتژی معاملاتی
- بهترین آموزشگاه تیزهوشان کشور کجاست؟
- معرفی طرح های بیمه تکمیلی انفرادی سامان | پوششها و شرایط خرید
- مطالبه گنجاندن حداقل حقوق ۷۰ میلیونی معلمان در بودجه ۱۴۰۶
- درخواست معافیت دانشجویان ممتاز دکتری دانشگاه آزاد اسلامی از آزمون جامع
- درخواست افزودن درس موسیقی در مدارس
- حذف شرط: کد تخفیف اسنپ فود کد تخفیف اسنپ فود
- مطالبه عمومی برای اجرای مصوبات انتقال معادن شیراز
- شناسنامه دار بودن ظروف صنعتی چه نقشی در مدیریت مسئولانه آن ها دارد؟
- قیمت بلیط اتوبوس به مرزهای غربی کشور مشخص شد بیشتر
بیشترین نظر کاربران
کشف نزدیک به ۱۴ هزار اثر تاریخی و توقیف ۳ هزار فلزیاب طی ۲ سال اخیر
پربازدیدها
1
رقص سوگوارانه؛ کنشی مقاومتی
2
رقص عزا
3
مبارزه با جست‌وجوی گنج
4
هوای آلوده با موتورهای منسوخ‌شده و آلاینده خودروهای داخلی
5
گنجِ گمشده زیر چرخ لودرها
دیدگاهتان را بنویسید