افسانه عاصم

واقعا خجالت اور هست مسئولین تا حالا خواب بودند این حد بی توجهی به محیط زیست اون هم در این عصر فناوری واقعا خجالت اور است من اگر جای این ها بودم از شرمساری نمیتونستم جلوی ملت سر بلند کنم . بی کفایتی که شاخ و دم نداره
اقای پزشکیان کجایی ببینی که دنیا را آب برد و مسئولین ما را خواب برده

سیدحسام سیدحسینی قهه

اقدام دادستانی استان اصفهان در ورود به موضوع فاضلاب روستایی، جلوگیری از ورود فاضلاب خام به زاینده‌رود و تعیین تکلیف مسئولیت دستگاه‌های اجرایی، اقدامی مهم و قابل تقدیر است؛ به‌ویژه آنکه «خلأ مسئولیتی» و موازی‌کاری از موانع جدی در مدیریت مسائل محیط‌زیستی و منابع آب به شمار می‌رود.
با این حال، به نظر می‌رسد برای اثربخشی پایدار این اقدام، لازم است موضوع از سطح مدیریت فاضلاب و احداث تصفیه‌خانه به سطح مدیریت یکپارچه چرخه آب و سرزمین در حوضه زاینده‌رود ارتقا یابد.
زاینده‌رود را نمی‌توان صرفاً به بستر رودخانه محدود کرد. رودخانه، خاک، آبخوان، کشاورزی، سکونتگاه‌ها، فاضلاب، پساب، زیست‌بوم و تالاب گاوخونی اجزای یک سامانه به‌هم‌پیوسته‌اند و هر مداخله در یکی از این اجزا می‌تواند پیامدهایی در سایر اجزا ایجاد کند.
از این منظر، نزدیکی یک روستا به رودخانه، هرچند معیار مهمی است، به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای کافی برای اولویت‌بندی احداث تأسیسات تصفیه باشد. مسیر حرکت آلاینده‌ها از طریق رواناب، زهکش‌ها، خاک و آبخوان و همچنین آثار آن بر کشاورزی، سلامت و زیست‌بوم پایین‌دست نیز باید در ارزیابی لحاظ شود.
همچنین لازم است میان فاضلاب خام، پساب تصفیه‌شده و آب بازیافتیِ قابل استفاده برای یک مصرف مشخص تفکیک روشنی وجود داشته باشد. تصفیه‌شدن فاضلاب به‌خودی‌خود به معنای مناسب‌بودن آن برای هر نوع مصرف نیست؛ بلکه کیفیت، نوع مصرف، ویژگی‌های خاک و محصول، آبخوان، آثار تجمعی و الزامات بهداشتی و زیست‌محیطی باید هم‌زمان ارزیابی و پایش شوند.
از این رو، پیشنهاد می‌شود اولویت‌بندی اقدامات بر پایه یک نظام علمی و چندمعیاره انجام شود که علاوه بر موقعیت جغرافیایی و میزان آلودگی، حجم و کیفیت فاضلاب، مسیر انتقال آلاینده، آسیب‌پذیری آبخوان، حساسیت زیست‌بوم، نوع و سطح کشاورزی، جمعیت در معرض خطر، آثار پایین‌دست و میزان فوریت و امکان اجرای راهکار را نیز دربرگیرد.
در چنین رویکردی، تصفیه‌خانه «هدف نهایی» نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای حفاظت و بازآفرینی سامانه آب و سرزمین است.
بنابراین پیشنهاد می‌شود اقدامات قضایی و اجرایی موجود، با یک نظام جامع شناخت، پایش، مسئولیت‌پذیری و تصمیم‌گیری حوضه‌محور پیوند بخورد تا مشخص شود:
کجا، چه فاضلابی، با چه کیفیتی، با چه روشی، تحت مسئولیت کدام دستگاه، با چه استانداردی، برای چه مقصدی و با چه نظام پایشی باید مدیریت شود.
در نهایت، حفاظت پایدار از زاینده‌رود نیازمند آن است که مسئله از «جلوگیری از ورود فاضلاب به رودخانه» فراتر رفته و به حفاظت از کل چرخه آب، خاک، آبخوان، کشاورزی، زیست‌بوم و تالاب گاوخونی از سرچشمه تا پایین‌دست تبدیل شود.
این نگاه می‌تواند اقدام ارزشمند فعلی را از یک اقدام موردی برای کنترل آلودگی، به بخشی از مسیر حکمرانی یکپارچه و بازآفرینی پایدار زاینده‌رود تبدیل کند.