واقعیت علمی پدیده ال‌نینو؛ دور از پایتخت

خبرهای مربوط به «ال‌نینو» از آب‌های گرم اقیانوس آرام مخابره می‌شود. این پدیده اقلیمی که می‌تواند الگوهای جوی را در مقیاس جهانی تغییر دهد، یک «ارتباط از راه دور» با آب‌وهوای ایران برقرار می‌کند؛ به این معنا که ال‌نینو مستقیماً در تهران رخ نمی‌دهد، بلکه با جابه‌جایی سامانه‌های بارشی در مناطق دوردست، بر وضعیت رطوبت و بارش در کشور ما تأثیر می‌گذارد. بر اساس داده‌های پیش‌بینی، احتمال وقوع یک رویداد ال‌نینوی بسیار قوی در پاییز و زمستان پیش رو افزایش یافته است.

ال‌نینو و پیچیدگی‌های بارشی در ایران

رابطه میان ال‌نینو و شرایط جوی تهران غیرمستقیم و احتمالی است. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که اگرچه دوره‌های ال‌نینو به‌طور میانگین با افزایش بارندگی در بسیاری از حوضه‌های ایران همراه بوده‌اند، اما این روند «قاعده قطعی» نیست. واکنش اقلیمی ایران به این پدیده تحت تأثیر متغیرهای مختلفی از جمله نوسانات دریایی، موقعیت جغرافیایی و جریان‌های جوی دیگر قرار دارد. بنابراین، نمی‌توان با تکیه صرف بر شاخص نینو ۳.۴، زمستانی پربارش را برای تهران تضمین کرد.

مدیریت بحران؛ جایگزین امید به بارش

در شرایطی که تهران با بحران منابع آب و توسعه پایدار در مدیریت ذخایر زیرزمینی دست‌وپنج‌نرم می‌کند، نگاه به ال‌نینو نباید باعث غفلت از واقعیت‌های اقلیمی شود. مسئولان مدیریت بحران استان تهران تأکید دارند که پیشگیری و آمادگی، تنها راه مقابله با پیامدهای جوی است. از بازبینی مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌های شهری گرفته تا کنترل ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم رودخانه‌ها، اقداماتی است که فارغ از میزان بارش، برای حفاظت از محیط زیست شهری و جلوگیری از سیلاب‌های احتمالی حیاتی است.

توسعه پایدار و نگاه واقع‌بینانه به منابع آب

بحران آب تهران، ریشه‌دارتر از کم‌بارشی یک فصل است. تغییرات کاربری اراضی، کاهش تغذیه آبخوان‌ها و مدیریت ناصحیح منابع، عواملی هستند که خشکسالی را تداوم می‌بخشند. حتی در صورت وقوع بارش‌های شدید، مدیریت هوشمند منابع برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی و حفظ جریان‌های سطحی، شرط لازم برای تحقق توسعه پایدار است. همچنین ساماندهی اصولی پهنه‌های آبی می‌تواند به رونق گردشگری طبیعی در حاشیه روددره‌های تهران نیز کمک کند، مشروط بر آنکه ضوابط زیست‌محیطی دقیقاً رعایت شود.