احیای حیات‌وحش با قرق یزد

تحریریه پیام ما

احیای حیات‌وحش یزد در قرق‌های اختصاصی

جهش جمعیت آهو و کل‌وبز با حفاظت مشارکتی

19 شهریور 1405، 16:12

در اقلیم خشک و معدنی یزد، مدل حفاظت مشارکتی از طریق قرق‌های اختصاصی توانسته جمعیت گونه‌های شاخص جانوری را چند برابر کند. آمارها نشان می‌دهد با واگذاری مدیریت این محدوده‌ها به بخش خصوصی تحت نظارت سازمان حفاظت محیط زیست، تنها در یکی از قرق‌ها جمعیت آهو رشدی ۲۵ برابری را تجربه کرده است.

جهش آماری گونه‌های شاخص در ۱۹۳ هزار هکتار زیستگاه

مجموع مساحت چهار قرق مصوب استان یزد حدود ۱۹۳ هزار هکتار است؛ پهنه‌ای نزدیک به ۲.۵ درصد مساحت کل استان که تا چند سال پیش میزبان جمعیت اندکی از علف‌خواران وحشی بود. اعظم حبیبی‌پور، معاون محیط زیست طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست یزد، از تحول این زیستگاه‌ها پس از استقرار حفاظت و تأمین امنیت خبر می‌دهد.

به گفته وی، در قرق علی‌آباد شمار آهوان از ۱۰ رأس به بیش از ۲۵۰ رأس و جمعیت کل و بز از ۱۵۰ به بیش از ۱,۲۰۰ رأس رسیده است. همچنین در قرق دربید نیز شمار کل، بز، قوچ و میش که در آغاز کمتر از ۱۰۰ رأس بود، اکنون از مرز ۱,۰۰۰ رأس گذشته است.

زنجیره تنوع زیستی؛ فراتر از پناهگاه علف‌خواران

قرق‌های اختصاصی تنها زیستگاه سم‌داران نیستند، بلکه زنجیره کامل تنوع زیستی کویر را احیا کرده‌اند. در این محدوده‌ها حضور گونه‌های باارزشی چون جبیر، کاراکال، عقاب طلایی، هوبره، زاغ‌بور و حتی شکارچیان رأس هرم مانند پلنگ و رودک عسل‌خوار به ثبت رسیده است. این دستاورد، نشان‌دهنده احیای چرخه‌های زیستی طبیعی در دل مناطق کویری است.

رودک عسل‌خوار

ضرورت حفاظت مشارکتی و بازنگری در مدل‌های اقتصادی

حسن اکبری، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد، قرق‌های اختصاصی را نه جایگزین مناطق چهارگانه دولتی، بلکه مکمل راهبردی آن‌ها می‌داند. او معتقد است محدودیت اعتبارات و هم‌جواری عرصه‌ها با معادن و فعالیت‌های انسانی، استفاده از توان بخش خصوصی را اجتناب‌ناپذیر کرده است.

اکبری با اشاره به چالش‌های فرهنگی پیرامون موضوع شکار تأکید می‌کند که قرق نباید تنها با مجوزهای شکار شناخته شود؛ بلکه توسعه مدل‌های اقتصادی نوین مبتنی بر گردشگری مسئولانه، اکوتوریسم و برنامه‌های حیات‌وحش‌نگری، راهکاری کلیدی برای دستیابی به توسعه پایدار و تأمین هزینه‌های حفاظت است.