توزیع ناعادلانه تسهیلات شش‌همتی

وعده پرداخت شش هزار میلیارد تومان تسهیلات حمایتی به فعالان گردشگری، امیدهایی را برای جبران بخشی از خسارت‌های این حوزه ایجاد کرد؛ اما بررسی آمارهای رسمی نشان می‌دهد سهم بوم‌گردی‌ها از این منابع همچنان روشن نیست. شماری از استان‌ها هیچ تسهیلاتی دریافت نکرده‌اند و در برخی استان‌های دیگر نیز تنها یک یا دو واحد توانسته‌اند از این حمایت برخوردار شوند. افزون بر این، آمار منتشرشده به‌صورت کلی ارائه شده است و مشخص نمی‌کند چه میزان از منابع به بوم‌گردی‌ها و چه میزان به هتل‌ها، رستوران‌ها، آژانس‌ها و سایر تأسیسات گردشگری اختصاص یافته است.

«یاور عبیری»، رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران، با استناد به آمار رسمی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی می‌گوید در استان‌های اردبیل، البرز، کرمانشاه، هرمزگان و لرستان، هیچ بوم‌گردی‌ای موفق به دریافت تسهیلات نشده است. در استان‌های قم، قزوین، کردستان و چهارمحال‌وبختیاری نیز تنها یک مورد دریافت تسهیلات ثبت شده است. سهم سیستان‌وبلوچستان و بوشهر هرکدام دو مورد، خوزستان سه مورد و زنجان شش مورد بوده است.

به گفته او، مبلغ تسهیلات پرداخت‌شده در بوشهر به نزدیک شش میلیارد تومان می‌رسد؛ با این حال، مشخص نیست تمام دریافت‌کنندگان این تسهیلات، واحدهای بوم‌گردی باشند. عبیری تأکید می‌کند: «احتمالاً این آمار شامل بوم‌گردی خالص نمی‌شود.»

گیلان با ثبت ۱۰۱ مرکز، بیشترین تعداد واحد دریافت‌کننده تسهیلات را دارد؛ اما این عدد نیز تصویر روشنی از سهم بوم‌گردی‌ها ارائه نمی‌کند. بر اساس توضیحات عبیری، این آمار علاوه بر بوم‌گردی‌ها، هتل‌ها، هتل‌آپارتمان‌ها، رستوران‌ها، آژانس‌ها و راهنمایان گردشگری را نیز در بر می‌گیرد.

او می‌گوید: «باید تفکیک دقیق‌تری ارائه شود تا مشخص شود واقعاً چند واحد بوم‌گردی خالص از این تسهیلات بهره برده‌اند.» این ابهام درباره آمار استان‌های دیگر نیز وجود دارد. برای نمونه، در آذربایجان شرقی ظاهراً ۱۵ مورد دریافت تسهیلات ثبت شده است، اما مشخص نیست همه دریافت‌کنندگان، واحدهای بوم‌گردی بوده‌اند یا فعالان سایر بخش‌های گردشگری نیز در این آمار حضور دارند.

این فعال گردشگری معتقد است تفاوت وضعیت استان‌ها را باید از دو منظر میزان مسافر و نحوه توزیع تسهیلات بررسی کرد. استان‌های مازندران و گیلان در تعطیلات تابستان مسافر داشته‌اند و به‌دلیل تعداد زیاد بوم‌گردی‌ها، از نظر درآمدی با مشکل کمتری مواجه بوده‌اند. با این حال، وضعیت در بیشتر استان‌های دیگر، به‌ویژه مناطق جنوبی، متفاوت است.

عبیری وضعیت بوم‌گردی‌ها در مناطقی مانند قشم و بوشهر را «فاجعه‌بار» توصیف می‌کند و می‌گوید این مناطق عملاً مسافری ندارند. با وجود این تفاوت، حتی میزان تسهیلات پرداخت‌شده در استان‌های شمالی نیز از نظر او قابل‌قبول نیست؛ زیرا آمار ۱۰۱ موردی گیلان شامل تمام مراکز و فعالان گردشگری است و تنها به بوم‌گردی‌ها اختصاص ندارد.

وثیقه‌های سنگین بانکی یکی دیگر از موانع دریافت تسهیلات است. به گفته عبیری، در یکی از موارد، یک واحد بوم‌گردی برای دریافت سه میلیارد تومان تسهیلات با درخواست ارائه شش میلیارد تومان وثیقه مواجه شده بود. بانک حتی سند دفترچه‌ای ملکی در تهران را نیز به‌عنوان وثیقه نپذیرفته بود.
او این شرایط را «غیرمنطقی» می‌داند و می‌گوید: «انتظار داریم سهم بوم‌گردی‌ها به‌صورت شفاف مشخص شود، نه اینکه در دل آمار کلی مراکز اقامتی گم شود.»

ابهام درباره سهم این واحدها در حالی ادامه دارد که تسهیلات شش‌همتی پس از جنگ ۱۲روزه با هدف حمایت از بخش گردشگری وعده داده شد. به گفته عبیری، این منابع در عمل بیشتر به سمت هتل‌ها، رستوران‌ها و صنایع‌دستی رفته و سهم بوم‌گردی‌ها از آن مشخص نیست.

او می‌گوید این موضوع را بارها مطرح کرده و قصد دارد در مکاتبه با وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، خواستار تعیین درصد مشخصی از تسهیلات برای بوم‌گردی‌ها شود: «باید در پایان سال بدانیم واقعاً چند درصد از این تسهیلات به جامعه بوم‌گردی تعلق گرفته است.»

ادامه این وضعیت، علاوه بر تعطیلی واحدهای بوم‌گردی، ممکن است زمینه فعالیت غیرمجاز برخی از آن‌ها را فراهم کند. عبیری هشدار می‌دهد اگر حمایت‌های مالی و قانونی صورت نگیرد، بسیاری از واحدها دیگر مجوز خود را تمدید نمی‌کنند یا به فعالیت خارج از چارچوب رسمی روی می‌آورند.

او به بازدید اخیر خود از یک بوم‌گردی اشاره می‌کند که صاحب آن از نبود مسافر و حمایت گلایه داشته است. از نگاه این فعال گردشگری، چنین شرایطی نشان می‌دهد مشکلات بوم‌گردی‌ها تنها به دشواری دریافت تسهیلات محدود نیست و کاهش مسافر نیز ادامه فعالیت آن‌ها را با خطر مواجه کرده است.

عبیری ابلاغ هرچه سریع‌تر دستورالعمل تفویض اختیار به تشکل‌ها را یکی از راهکارهای فوری می‌داند؛ دستورالعملی که به گفته او، هفته گذشته وعده داده شده است ظرف ۱۰ روز ابلاغ شود. تعیین سهمیه دقیق استانی و انتشار آمار شفاف نیز دومین مطالبه فعالان این حوزه است تا استان‌هایی که اکنون سهمشان از تسهیلات صفر است، در مراحل بعدی از حمایت‌ها بی‌نصیب نمانند.

او هشدار می‌دهد: «اگر این اتفاق نیفتد، گردشگری روستایی و محلی که در بحران‌ها کنار مردم بود، به‌زودی از چرخه رسمی گردشگری حذف خواهد شد.»

کیش برای بازگرداندن مسافر اعتبار می‌دهد

شرایط دشوار گردشگری در ماه‌های گذشته، تنها بوم‌گردی‌ها و تأسیسات گردشگری استان‌های مختلف را تحت‌تأثیر قرار نداده است. جزیره کیش نیز پس از جنگ اخیر با رکودی سنگین مواجه شد؛ رکودی که به‌دلیل وابستگی بخش‌های مختلف اقتصاد جزیره به گردشگری، کسب‌وکارهای متعددی را درگیر کرد. در واکنش به این وضعیت، منطقه آزاد کیش مجموعه‌ای از برنامه‌های تبلیغاتی، تسهیلاتی و رویدادمحور را برای بازگرداندن مسافران در دستور کار قرار داده است.

«علی حسنلو»، معاون گردشگری منطقه آزاد کیش، می‌گوید تمام شئون اقتصادی جزیره به گردشگری وابسته است و ادامه شرایط پس از جنگ می‌توانست این صنعت را با بحرانی جدی روبه‌رو کند: «ما روزهای پیچیده‌ای داشتیم و اگر همان مسیر ادامه پیدا می‌کرد، قطعاً صنعت گردشگری کیش با بحران جدی مواجه می‌شد.»

به گفته او، مردم جزیره، از کسبه گرفته تا هتل‌داران، به‌طور مستقیم از کاهش تعداد گردشگران تأثیر می‌پذیرند. همین وابستگی سبب شده است جذب دوباره مسافر به یکی از مهم‌ترین برنامه‌های منطقه آزاد تبدیل شود.

تجربه پیشین منطقه آزاد برای مقابله با رکود، راه‌اندازی کمپین «تابستون تو بیاتی» و احیای جشنواره تابستانی بود. هدف این برنامه، تسهیل ورود گردشگران از طریق تبلیغات و تحریک تقاضای سفر عنوان شده بود. در جریان این طرح، سه ضلع «پرواز، رویداد و تسهیلات خرد» در کنار یکدیگر قرار گرفتند.

حسنلو می‌گوید همکاری با بلوبانک و برگزاری رویدادهای ویژه به افزایش اقامت در هتل‌های جزیره انجامید و رکورد اقامت هتلی در ماه‌های شهریور، آبان و آذر شکسته شد. با این حال، این روند ادامه پیدا نکرد و فصل پرمسافر امسال نتوانست تجربه دوره‌های گذشته را تکرار کند.

او می‌گوید: «دوباره شرایط تکرار شد و های‌سیزن نتوانست آن تجربه همیشگی را داشته باشد. بااین‌حال، ما تماشاگر ننشستیم و امسال نیز با قدرت شروع کردیم.»

بخشی از برنامه جدید منطقه آزاد کیش، افزایش ظرفیت پروازها با کمک بازارهای تازه است. مسئولان گردشگری جزیره امیدوارند توسعه مسیرهای پروازی، دسترسی مسافران به کیش را آسان‌تر کند؛ موضوعی که به گفته حسنلو، برای رونق دوباره گردشگری جزیره ضروری است.

در کنار افزایش پروازها، توسعه تسهیلات خرد سفر نیز در برنامه قرار گرفته است. سقف این تسهیلات که پیش‌تر ۵۰ میلیون تومان بود، قرار است به ۲۰۰ میلیون تومان افزایش یابد. در حال حاضر، وام ۵۰ میلیون تومانی فعال است و بر اساس اعلام حسنلو، از ۱۵ شهریور وام‌های ۱۵۰ و ۲۰۰ میلیون تومانی نیز به آن افزوده می‌شود.

مسافران می‌توانند هنگام ورود به جزیره، این تسهیلات را فعال کنند. همچنین قرار است با راه‌اندازی سامانه اعتبارسنجی آنلاین، متقاضیان پیش از آغاز سفر بدانند آیا شرایط دریافت وام را دارند یا خیر. مذاکره با چند پلتفرم گردشگری نیز در جریان است تا استفاده از این اعتبار برای خرید تور امکان‌پذیر شود.

دوره بازپرداخت وام ۵۰ میلیون تومانی یک سال و دوره بازپرداخت مبالغ بالاتر دو سال است. این تسهیلات با سود بانکی ۲۳ درصد در اختیار مسافران قرار می‌گیرد. چنین تسهیلاتی، برخلاف وام‌های حمایتی تأسیسات گردشگری، مستقیماً سمت تقاضا را هدف گرفته است تا توان مالی مسافران برای خرید تور و استفاده از خدمات گردشگری افزایش یابد.

برگزاری رویدادها، ضلع دیگر برنامه احیای گردشگری کیش است. جشنواره امسال جزیره تا پایان سال ادامه دارد و بخش نخست آن از شهریور تا ۲۰ آبان با شعار «سفر اصلش کیشه» برگزار می‌شود.

به گفته حسنلو، هدف این جشنواره آن است که گردشگران تجربه‌ای متفاوت از کیفیت زندگی، آب‌وهوا، نظم شهری و امکانات جزیره داشته باشند. در کنار برنامه‌های داخلی جشنواره، کیش از هفتم تا دهم مهر میزبان دومین دوره سمپوزیوم بازار گردشگری کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی اکو است.

حسنلو ابراز امیدواری می‌کند برگزاری این سمپوزیوم به تثبیت جایگاه جزیره در بازار گردشگری منطقه کمک کند. او از فعالان صنعت گردشگری نیز دعوت کرده است در جشنواره تابستانی و سمپوزیوم اکو حضور فعال داشته باشند.

با وجود تلاش برای توسعه بازارهای منطقه‌ای، تمرکز اصلی برنامه‌های امسال بر گردشگری داخلی قرار گرفته است. حسنلو می‌گوید سال گذشته گردشگری خارجی در اولویت بود، اما شرایط اقتصادی و تحولات منطقه‌ای سبب شد امسال جذب گردشگران داخلی برای جبران بخشی از اقتصاد ازدست‌رفته جزیره در اولویت قرار گیرد.

با این حال، بازار کشورهای همسایه و هم‌فرهنگ نیز از برنامه‌های منطقه آزاد کنار گذاشته نشده است. سال گذشته پرواز مستقیم دوشنبه ـ کیش با استقبال مواجه شد و تقاضا برای افزایش تعداد پروازهای این مسیر وجود داشت؛ اما به گفته حسنلو، مشکلات ماه‌های پایانی سال، مسیرهای خارجی را مختل کرد.

او همچنان به توسعه این بازارها امیدوار است و می‌گوید در صورت افزایش مجوز پروازها و عادی‌تر شدن شرایط جنوب، کیش می‌تواند در فصل پرمسافر میزبان گردشگران خارجی باشد.

حسنلو کیش را بخشی از زنجیره گردشگری ایران می‌داند که می‌تواند با شهرهای مختلف، بازارهای مشترک ایجاد کند. از نگاه او، گاهی کیش در پیشانی گردشگری کشور قرار می‌گیرد و گاهی این جایگاه به شهر دیگری می‌رسد؛ بنابراین برنامه‌ریزی برای گردشگری جزیره نباید جدا از ظرفیت‌های سایر نقاط ایران باشد.

او معتقد است فرهنگ، ادبیات و تاریخ ایران، مزیت رقابتی گردشگری کشور است و باید با تکیه بر این ظرفیت‌ها، تجربه‌هایی ماندگار برای مسافران طراحی کرد: «کیش تنها یک جزیره نیست؛ بخشی از زنجیره گردشگری ایران است. هدف ما تکمیل پازل گردشگری کشور با طراحی تجربه‌های ماندگار برای گردشگر است.»

به گفته حسنلو، آغاز جشنواره امسال بار دیگر امید را در میان فعالان گردشگری جزیره افزایش داده و نشانه‌هایی از رشد تقاضای سفر دیده می‌شود. با این حال، ادامه این روند به افزایش پروازها وابسته است. منطقه آزاد انتظار دارد در تخصیص پروازها، وضعیت حساس اقتصاد کیش در نظر گرفته شود تا جزیره بتواند در فصل پرمسافر، علاوه بر گردشگران داخلی، پذیرای مسافران خارجی نیز باشد.

احیای گردشگری بدون حفاظت از مقصد ممکن نیست

در کنار رکود بازار سفر و مشکلات مالی فعالان صنعت گردشگری، تعدد دستگاه‌های مسئول، ضعف نظارت بر فعالیت‌های غیرمجاز و کمبود زیرساخت‌ها نیز بر دشواری‌های این حوزه افزوده است. بخشی از تأسیسات گردشگری اکنون زیر نظر وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فعالیت می‌کنند، درحالی‌که صدور مجوز و نظارت بر برخی مجموعه‌ها به دستگاه‌های دیگر واگذار شده است. هم‌زمان، ورود بی‌ضابطه گردشگران و تورهای غیرمجاز به عرصه‌های طبیعی، ضرورت تعیین مسئولیت دستگاه‌ها و اجرای قوانین بازدارنده را بیشتر کرده است.

«مصطفی فاطمی»، مدیرکل توسعه گردشگری داخلی، می‌گوید حدود دو سال از واگذاری مسئولیت صدور مجوز مجتمع‌های بین‌راهی به وزارت راه و شهرسازی می‌گذرد و اکنون این وزارتخانه متولی اصلی واحدهای جدید است. به همین دلیل، وزارت میراث فرهنگی بر مجتمع‌هایی که به‌تازگی مجوز دریافت کرده‌اند، نظارتی ندارد.

به گفته او، تنها مجتمع‌های بین‌راهی که پیش‌تر از وزارت میراث فرهنگی مجوز گرفته‌اند، همچنان زیرمجموعه این وزارتخانه محسوب می‌شوند و نظارت بر آن‌ها مانند سایر تأسیسات گردشگری ادامه دارد: «برای واحدهای قدیمی، نظارت‌های معمول مانند سایر تأسیسات گردشگری انجام می‌شود، اما واحدهای جدید کاملاً تحت‌نظر وزارت راه هستند.»

محیط‌زیست یکی از ارکان اصلی فعالیت‌های گردشگری است، اما به گفته فاطمی، مواجهه نادرست مردم با طبیعت، بخش عمده چالش‌های میان گردشگری و محیط‌زیست را شکل می‌دهد. ناآشنایی برخی گردشگران با اصول حفاظتی هنگام ورود به عرصه‌های طبیعی و استفاده از ظرفیت‌های طبیعت‌گردی به این مناطق آسیب می‌زند.

فاطمی می‌گوید کمیته ملی طبیعت‌گردی با حضور نمایندگان سازمان حفاظت محیط‌زیست، سازمان منابع‌طبیعی و سازمان زمین‌شناسی تشکیل شده است و بسیاری از تصمیم‌ها و مصوبات مرتبط با طبیعت‌گردی در این کمیته پیگیری می‌شود. هرچند ممکن است میان دستگاه‌های عضو اختلاف‌نظرهایی وجود داشته باشد، از نگاه او حفاظت از عرصه‌های طبیعی وظیفه‌ای همگانی است.

این مسئله در تعطیلات و هم‌زمان با افزایش ورود خودروها و گردشگران به جنگل‌ها و دیگر عرصه‌های طبیعی بیشتر نمایان می‌شود. فاطمی می‌گوید: «متأسفانه بیش از ۹۰ درصد تورهای طبیعت‌گردی غیرمجاز هستند و مردم بدون رعایت اصول وارد طبیعت می‌شوند.»

روشن‌کردن آتش در جنگل گیسوم در ساعات شب، یکی از نمونه‌هایی است که او به آن اشاره می‌کند. با وجود پیش‌بینی قوانین و جریمه‌هایی برای چنین تخلفاتی، این مقررات به‌درستی اجرا نمی‌شوند. به گفته فاطمی، سازمان منابع‌طبیعی متولی مستقیم حفاظت از این عرصه‌هاست، اما وزارت میراث فرهنگی آمادگی دارد با استفاده از ظرفیت یگان حفاظت و فعالان گردشگری به کنترل شرایط کمک کند.

او از برگزاری جلسه‌ای با پلیس و دستگاه‌های امنیتی برای تدوین دستورالعمل کنترل ورود به عرصه‌های طبیعی خبر می‌دهد؛ دستورالعملی که قرار است وظایف هر دستگاه را مشخص کند. از نگاه فاطمی، قوانین موجود زمانی تأثیرگذارند که اجرا شوند و جریمه‌ها نیز بازدارندگی لازم را داشته باشند.

نظارت بر تأسیسات گردشگری در حال حاضر عمدتاً به‌صورت حضوری انجام می‌شود. وزارت میراث فرهنگی برای دریافت شکایت‌ها و بررسی عملکرد این تأسیسات، سامانه‌هایی مانند تلفن ۰۹۶۲۹ و گروه‌های بازرسی مشترک با تعزیرات و وزارت بهداشت را در اختیار دارد؛ اما فاطمی معتقد است این شیوه‌ها باید با مدل‌های نوین نظارت تکمیل شوند.

او می‌گوید در بسیاری از کشورها، نظارت‌ها به سمت سازوکارهای دیجیتال و مردم‌محور رفته است. در این الگو، مسافران از طریق سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها به تأسیسات گردشگری امتیاز می‌دهند و واحدهایی که امتیاز پایینی دریافت می‌کنند، به‌تدریج با کاهش استقبال مشتریان مواجه می‌شوند.

به گفته فاطمی، مشارکت مستقیم مردم در ارزیابی خدمات می‌تواند تصویر دقیق‌تری از عملکرد تأسیسات ارائه کند و لازم است نظام نظارت گردشگری ایران نیز به سمت استفاده بیشتر از چنین ظرفیت‌هایی حرکت کند.

برنامه انتخاب و معرفی هتل‌های سبز امسال نیز ادامه می‌یابد؛ با این تفاوت که تحول دیجیتال و هوش مصنوعی در ارزیابی‌ها موردتوجه قرار می‌گیرد. فاطمی می‌گوید کمیته انتخاب هتل‌ها با همکاری انجمن هوش مصنوعی ایران تشکیل شده است تا برترین مجموعه‌ها در این زمینه شناسایی و معرفی شوند.

با این حال، فرایند ارزیابی و انتخاب هتل‌ها زمان‌بر است و احتمال دارد اعطای نشان هتل‌های سبز به هفته گردشگری نرسد. فاطمی با اشاره به محور تحول دیجیتال و هوش مصنوعی می‌گوید تلاش می‌شود بهترین هتل‌ها در این حوزه معرفی شوند.

توسعه گردشگری ریلی یکی دیگر از موضوعات موردتوجه فعالان این صنعت است؛ حوزه‌ای که با وجود افزایش تمایل مدیران دولتی و خصوصی به فعالیت در آن، همچنان با مشکلات زیرساختی مواجه است.

فاطمی شرایط موجود را «تحول» نمی‌داند، اما معتقد است از ابتدای دولت جدید، رویکردها تغییر کرده و مدیران بخش خصوصی و راه‌آهن علاقه بیشتری به توسعه گردشگری ریلی نشان داده‌اند. با این حال، کمبود زیرساخت‌های ریلی و لوکوموتیو همچنان از موانع اصلی این بخش است.

او ورود بخش خصوصی را یکی از راه‌های برطرف‌کردن این مشکلات می‌داند و می‌گوید اقداماتی برای افزایش امنیت و اعتماد مسافران و مدیریت بدهی‌های گذشته انجام شده است؛ هرچند گردشگری ریلی هنوز تا رسیدن به یک تحول واقعی فاصله زیادی دارد.

در شرایطی که برخی از مناطق جنوبی کشور با کاهش جدی مسافر روبه‌رو شده‌اند، وزارت میراث فرهنگی قصد دارد تمرکز بیشتری بر گردشگران داخلی و وفادار داشته باشد. فاطمی پیشنهاد شکل‌گیری کمپینی مشترک با حضور استان‌های نیمه جنوبی کشور را مطرح کرده است؛ کمپینی که استان‌هایی مانند اصفهان، یزد و فارس را نیز در بر می‌گیرد.

به گفته او، مقدمات این حرکت از شهریور آغاز شده است و با همراهی رسانه‌ها و تشکیل یک اتاق فکر می‌توان آن را به کمپینی ملی تبدیل کرد. هدف این برنامه، بازگرداندن توجه مسافران به ظرفیت‌های گردشگری جنوب و تقویت دوباره احساس تعلق به این مناطق است.

فاطمی معتقد است هماهنگی استان‌ها، فعالان گردشگری و رسانه‌ها می‌تواند زمینه شکل‌گیری حرکتی مشترک برای رونق سفر به جنوب کشور را فراهم کند؛ مناطقی که اکنون بیش از گذشته به بازگشت گردشگران نیاز دارند.

آموزش گردشگری هم در مسیر تغییر است

بخش دیگری از این تغییرات به نیروی انسانی صنعت گردشگری مربوط می‌شود؛ موضوعی که کمتر از تسهیلات و تبلیغات گردشگری دیده می‌شود، اما مستقیماً با کیفیت خدمات ارتباط دارد.

«مرتضی بذرافشان»، رئیس جامعه حرفه‌ای مؤسسات آموزش گردشگری، از بازطراحی بخشی از نظام آموزش گردشگری با استفاده از فناوری و هوش مصنوعی خبر داده است. به گفته او، فرایند مصاحبه و ارزیابی مدرس‌ها در دوره‌های کوتاه‌مدت تخصصی با استفاده از شاخص‌های علمی و ابزارهای هوش مصنوعی بازطراحی شده است و آموزش‌ها نیز به سمت مدل‌های ترکیبی حضوری و آنلاین حرکت کرده‌اند.

در حوزه محتوای آموزشی نیز دوره‌های تخصصی جدیدی در زمینه بوم‌گردی و هتلداری و همچنین گردشگری سلامت در حال طراحی است. به گفته بذرافشان، در حوزه گردشگری سلامت تلاش شده است همکاری میان وزارت بهداشت و بخش خصوصی بیشتر شود و چارچوب مشخص‌تری برای فعالیت راهنمایان و واسطه‌های این حوزه ایجاد شود.

او همچنین از واگذاری برخی وظایف حرفه‌ای در حوزه آموزش به جامعه مؤسسات آموزشی خبر می‌دهد. بر اساس این سازوکار، مؤسسات آموزشی از طریق درگاه ملی مجوزها درخواست خود را ثبت می‌کنند و صلاحیت مدرس‌ها بررسی می‌شود. آموزش‌های آنلاین نیز قرار است از طریق سامانه جامع آموزش گردشگری قابل‌رصد باشد و فراگیران امکان ثبت ارزیابی خود از مدرس را داشته باشند.

ورود هوش مصنوعی به آموزش گردشگری، اگرچه هنوز در ابتدای مسیر است، اما نشان می‌دهد مسئله تحول دیجیتال صرفاً به تبلیغات و بازاریابی مقصدها محدود نمانده و به حوزه آموزش نیروی انسانی نیز رسیده است.

.