خشکسالی و تغییراقلیم، فشار مضاعف بر پرندگان شکاری زاگرس

عقاب طلایی، بهله و شاهین از مهم‌ترین پرندگان شکاری زیستگاه‌های کوهستانی کهگیلویه و بویراحمد به شمار می‌روند؛ گونه‌هایی که به گفته معاون محیط طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان، در سال‌های اخیر زیر تأثیر خشکسالی‌های پی‌درپی، تغییر اقلیم و کاهش منابع غذایی، با شرایط دشوارتری برای بقا مواجه شده‌اند.

محسن پاکباز با اشاره به مهاجر بودن بخشی از این پرندگان گفت تغییر شرایط زیست‌محیطی، کاهش کیفیت زیستگاه و برهم خوردن چرخه طبیعی زندگی، فشار زیادی بر این گونه‌های حساس وارد کرده است.

شکار غیرمجاز و قاچاق حیات‌وحش، تهدیدی برای بقای گونه‌ها

در کنار عوامل طبیعی، شکار و زنده‌گیری غیرمجاز نیز از مهم‌ترین تهدیدهای پیش‌روی پرندگان شکاری است. ارزش اقتصادی این پرندگان در بازارهای غیرقانونی باعث شده برخی قاچاقچیان حیات‌وحش آنها را هدف قرار دهند.

به گفته معاون محیط طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد، پایش مستمر زیستگاه‌ها، شناسایی تله‌های غیرمجاز و افزایش گشت‌های نظارتی با همکاری دستگاه‌های مسئول در دستور کار قرار دارد.

وی همچنین از کشف یک محموله قاچاق عقاب طلایی در سال گذشته خبر داد که قرار بود از استان به خارج از کشور منتقل شود؛ موضوعی که اهمیت مقابله با قاچاق حیات‌وحش را دوچندان می‌کند.

آموزش و مشارکت مردم، کلید حفاظت پایدار

مسئولان محیط زیست تأکید دارند که حفاظت از گونه‌های در معرض تهدید تنها با اجرای قانون ممکن نیست و مشارکت مردم و جوامع محلی نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت برنامه‌های حفاظتی دارد.

بر همین اساس، اداره‌کل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد برنامه‌های آموزشی مختلفی را برای افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت گونه‌های جانوری و نقش آنها در حفظ تعادل اکولوژیکی برگزار می‌کند.

پرندگان شکاری به‌عنوان بخشی مهم از زنجیره غذایی، در کنترل جمعیت برخی جانوران و حفظ سلامت زیست‌بوم نقش دارند و حفاظت از آنها به پایداری اکوسیستم‌های طبیعی کمک می‌کند.

کهگیلویه و بویراحمد؛ یکی از کانون‌های مهم تنوع زیستی ایران

بررسی‌های علمی انجام‌شده با مشارکت پژوهشگران دانشگاه یاسوج نشان می‌دهد بیش از ۳۰۰ گونه جانوری در ۳۲۷ هزار هکتار از مناطق حفاظت‌شده و آزاد استان شناسایی شده‌اند.

در این استان ۲۷ گونه پرنده مهاجر و بومی و بیش از ۵۲ گونه پستاندار زندگی می‌کنند. ثبت گونه‌هایی مانند جغد ماهی‌خوار و شاه‌ماهی برای نخستین‌بار، اهمیت پایش مستمر حیات‌وحش منطقه را نشان می‌دهد.

از دیگر گونه‌های شاخص این زیستگاه‌ها می‌توان به خرس قهوه‌ای، پلنگ، بزکوهی، گرگ، روباه، سنجاب جنگلی، سمور، راسو، جوجه‌تیغی، گوزن زرد ایرانی و کل و بز اشاره کرد.

حفاظت از پرندگان شکاری، ضرورتی برای آینده زاگرس

مناطق حفاظت‌شده دنا، دنای شرقی، خاییز سرخ، خامی، دیل، سولک و سیوک از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات‌وحش در کهگیلویه و بویراحمد هستند و نقش مهمی در حفظ گونه‌های ارزشمند جانوری دارند.

کارشناسان معتقدند آینده عقاب طلایی، بهله و شاهین به کاهش شکار غیرمجاز، حفاظت از زیستگاه‌ها و مشارکت بیشتر مردم در صیانت از طبیعت وابسته است؛ اقدامی که در نهایت به حفظ میراث طبیعی زاگرس و تحقق توسعه پایدار کمک خواهد کرد.