نشست تخصصی «عصرانه بهره‌وری» با حضور متخصصان حوزه‌های هواشناسی، منابع طبیعی و اقلیم، به واکاوی پیامدهای پدیده «سوپر ال‌نینو» بر منابع آب، کشاورزی و پایداری سرزمینی اختصاص یافت. با توجه به تشدید تغییرات اقلیمی، ضرورت اتخاذ سیاست‌های پیش‌دستانه و مدیریت ریسک در برابر پدیده‌های حدی اقلیمی در این نشست مورد تأکید قرار گرفت.

احتمال وقوع «سوپر ال‌نینو» و پیش‌بینی بارش‌های پاییزی

پرویز رضازاده، مشاور امور پیش‌بینی سازمان هواشناسی، با اشاره به مدل‌های جهانی، از احتمال ظهور یک «سوپر ال‌نینو» با ناهنجاری دمای آب تا ۳.۵ درجه سلسیوس خبر داد. به گفته وی، هم‌راستایی شاخص‌های اقلیمی نشان می‌دهد که در فصل پاییز (مهر تا آذر)، میزان بارش‌ها در بخش‌های وسیعی از کشور، به‌ویژه در زاگرس و دامنه‌های جنوبی البرز، بین ۳۰ تا ۴۰ درصد بیش از میانگین نرمال خواهد بود.

این بارش‌ها عمدتاً ماهیتی پیوسته و سیستمی دارند که اگرچه کمتر از رگبارهای بهاری مخرب هستند، اما احتمال آب‌گرفتگی‌های گسترده و افزایش ناگهانی رواناب‌ها را افزایش می‌دهند. کارشناسان هشدار دادند که این الگوی بارشی ممکن است در بهمن‌ماه با وقفه مواجه شده و به کمتر از حد نرمال برسد که نیازمند مدیریت دقیق منابع آب است.

فرسایش خاک و زمین‌لغزش؛ تهدیدهای پنهان

نوری، کارشناس حوزه منابع طبیعی، با هشدار نسبت به ساده‌انگاری پدیده ال‌نینو، تأکید کرد که افزایش بارش‌ها در مناطق کوهستانی مانند کرمانشاه، البرز جنوبی، گلستان و بخش‌هایی از سیستان و بلوچستان، می‌تواند بسترساز زمین‌لغزش و گسترش گالی‌ها (فرسایش خندقی) شود. مدیریت این شرایط نیازمند عبور از رویکردهای صرفاً واکنشی و حرکت به سمت «مدیریت ریسک» و «توسعه پایدار» در حوزه‌های آبخیز است.

کشاورزی و لزوم انطباق با شرایط اقلیمی

مسعود گودرزی، عضو هیأت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، با اشاره به تغییرات دمایی و جابه‌جایی زمانی بارش‌ها گفت: «مسئله اصلی، صرفاً میزان بارش نیست؛ بلکه تغییر الگوی توزیع آن است.» وی بر لزوم بازنگری در تقویم زراعی و الگوی کشت تأکید کرد و افزود: «الگوهای کشت دهه‌های گذشته دیگر پاسخگوی شرایط امروز نیستند. حرکت به سمت محصولات کم‌آب‌بر و مقاوم، برای حفظ امنیت غذایی و حفاظت از محیط زیست حیاتی است.»

ضرورت مدیریت یکپارچه و مشارکت جوامع محلی

نیازعلی ابراهیمی پاک، عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، بر لزوم تدوین توصیه‌های سیاستی برای نهادهای تصمیم‌گیر تأکید کرد. در جمع‌بندی این نشست، راهکارهای زیر برای مقابله با چالش‌های اقلیمی پیش‌رو پیشنهاد شد:

• مدیریت منابع آب: لایروبی رودخانه‌ها و بازنگری در شیوه مدیریت مخازن سدها.
• استقرار سیستم‌های هشدار سریع: تقویت سامانه‌های پایش جهت کاهش خسارات ناشی از سیلاب.
• سازگاری: افزایش مشارکت جوامع محلی در برنامه‌های مقابله با تغییر اقلیم.

کارشناسان معتقدند کشور باید هم‌زمان برای دو چالش متضاد، یعنی «خشکسالی‌های مزمن» و «بارش‌های حدی»، برنامه‌ریزی علمی داشته باشد تا تاب‌آوری سرزمین در برابر نوسانات اقلیمی ارتقا یابد.