پایان معمای ۵۰۰ ساله خاندان مدیچی با تحلیل DNA؛ مالاریا عامل مرگ برادران ایتالیایی بود

14 تیر 1405، 0:50

باستان‌شناسان با بهره‌گیری از فناوری پیشرفته تحلیل DNA باستانی، سرانجام به معمای ۵۰۰ ساله مرگ دو تن از اعضای خاندان قدرتمند مدیچی پایان دادند. برخلاف شایعات تاریخی که دهه‌ها بر مسمومیت این دو برادر با آرسنیک تأکید داشت، نتایج علمی قطعی نشان می‌دهد که علت واقعی مرگ آن‌ها ابتلا به بیماری مالاریا بوده است؛ یافته‌ای که علاوه بر شفاف‌سازی تاریخ، درک محققان از سیر تکاملی انگل عامل مالاریا را نیز دگرگون کرده است.

خاندان مدیچی در قرن پانزدهم میلادی با تأسیس بزرگ‌ترین بانک اروپا به قدرت رسیدند و از ثروت عظیم خود برای حمایت از هنرمندان بزرگ دوره رنسانس استفاده کردند. این خاندان در نهایت به چنان نفوذی دست یافتند که چندین دوک، چهار پاپ و دو ملکه فرانسه از میان آن‌ها برخاستند. «کوزیمو یکم» به عنوان دوک بزرگ، در قرن شانزدهم میلادی توسکانی را تحت کنترل داشت، اما شکوه این خاندان با سایه مرگ پیوند خورد؛ به‌طوری که طی ۲۵ سال، دست‌کم پنج نفر از اعضای خانواده او بر اثر تب‌های شدید جان خود را از دست دادند. این مرگ‌ومیرهای مشکوک، شایعاتی را مبنی بر توطئه و مسمومیت با آرسنیک توسط بستگان ایجاد کرد که تا ۵۰۰ سال ادامه داشت.

برای حل این پرونده قدیمی، گروهی از پژوهشگران بین‌المللی تصمیم گرفتند بقایای استخوانی دو پسر کوزیمو یکم، یعنی کاردینال «جیووانی دِ مدیچی» و دوک بزرگ «فرانچسکوی یکم دِ مدیچی» را مورد آزمایش‌های دقیق ژنتیکی قرار دهند. نتایج این تحقیق که در ۱۷ ژوئن در مجله معتبر علمی «آی‌ساینس» (iScience) منتشر شد، نشان داد که در استخوان‌های هر دو برادر، ردپای انگل «پلاسمودیوم فالسیپاروم» (Plasmodium falciparum) وجود دارد. این انگل، عامل کشنده‌ترین نوع مالاریا است که توسط پشه منتقل می‌شود.

این یافته‌های علمی با گزارش‌های پزشکی درباریان آن زمان نیز مطابقت دارد. پزشکانِ آن دوران، علائم برادران را «تب سه‌روزه» توصیف کرده بودند؛ عارضه‌ای که با تب‌های شدید و دوره‌ای همراه بود و امروزه یکی از نشانه‌های بالینی اصلی مالاریا محسوب می‌شود. در واقع، علم مدرن توانست تفاوت بین شایعات سیاسی-تاریخی و واقعیت‌های پزشکی را پس از پنج قرن روشن کند.

«الکساندر اوچوا»، زیست‌شناس فرگشتی از دانشگاه ییل و نویسنده ارشد این تحقیق، بر اهمیت فراتر از تاریخی این مطالعه تأکید کرده است. به گفته وی، تحلیل DNA باستانی نه تنها پرده از راز مرگ شخصیت‌های تاریخی برمی‌دارد، بلکه دریچه‌ای تازه به سوی درک تکامل گونه‌های مالاریا می‌گشاید. این یافته‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا نحوه سازگاری انگل‌ها در طول زمان و چگونگی تکامل آن‌ها در اروپا را بهتر درک کنند و ابزارهای موثرتری برای مقابله با این بیماری در آینده تدوین نمایند.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

DNA باستانی، بیماری مالاریا، جیووانی دِ مدیچی، مالاریا