افول مشارکت مردم، مرگ یوز

حامد ابوالقاسمی

حفاظت‌گر

8 شهریور 1404، 17:43

دوباره روز ملی یوز رسید. انبوهی از نوشته‌ها، گزارش‌ها، نقدها و راهکارها و جلسات وزین. اما دریغ که تفاوتی در احوال یوز ایجاد کند.

تصمیم گرفته‌ام کوتاه بگویم. مشکل امروز یوز، مشکل حفاظت و شاید مشکل حاکمیت در کشور، نداشتن مردم است. نه مردم را از آن خود دارند و نه به آن باور دارند.

سازمان حفاظت محیط‌زیست هم همین است. از طرفی توانایی کمی و کیفی برای حفاظت را ندارد؛ نه در سطح مدیریتی، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، نه در سطح کارشناسی و نه در بخش اجرا. تعداد نیروی کم و با برآیند کیفی بسیار پایین. همه آنچه که وجود دارد، اندک افرادی است که در گوشه‌گوشه این کشور وظایف خود را شناخته و به آن عمل می‌کنند؛ گاهی دیده می‌شوند و گاهی نه. گاهی هم (که البته کم رخ نمی‌دهد) برای این وظیفه‌شناسی تنبیه می‌شوند!

نخبگان و متخصصان و نهادهای مدنی فعال در حوزه حفاظت هم به‌بهانه‌های مختلف حذف می‌شوند. مخرب‌ترین این بهانه‌ها انگ‌های امنیتی است. نهادهای امنیتی ظاهراً دیواری کوتاه‌تر از محیط‌زیست و‌ یوزپلنگ ندیده‌اند. در ارگان‌ها و سطوح مختلف، توان خود را مشغول متخصصان محیط‌زیست کرده‌اند.

اما متخصصین حفاظت را از رفتن به زیستگاه محروم می‌کنند. مطالعات حیات‌وحش محدود می‌شوند. آن‌هم در چه مناطقی؟! مناطقی که اساساً برای حفاظت از حیات‌وحش و حضور و بهره‌مندی مردم و متخصصان طراحی و تعریف شده‌اند. بخش آلوده به فساد هم به‌خوبی این ضعف را شناخته، هرکه را مزاحم می‌بیند به‌راحتی دم تیغ می‌سپارد.

مشکلات فراوان‌اند. اما به‌نظر می‌رسد کلید حل مشکلات، اول پذیرفتن جامعه است که عملی نشده؛ پذیرفتن تخصص است که اجرا نشده. این کار با جلسات و همایش‌ها انجام نمی‌شود. تا زمانی که این شرایط حاکم است و حضور اشخاص حقیقی و حقوقی متخصص در حفاظت محدود باشد، نتیجه می‌شود مرگ فرایند حفاظت. افول مشارکت مردم در حفظ سرزمین. مرگ یوز!