حوالی ساعت ۳ بعدازظهر روز ۲۸ مرداد سال ۳۲ وقتی «میراشرافی»، نماینده مجلس شورای ملی، در پیامی اعلام کرد «مصدق خائن فرار کرده است»، صدای یک زن از پشت سر او می‌آمد که فریاد می‌زد «جاوید شاه». آن زن «ملکه اعتضادی» بود؛ زنی که نقش مهمی در کودتای ۲۸ مرداد و علیه مصدق ایفا کرد. زنی که در همان عکس معروف به‌جای‌مانده از آن روزها چادر به کمر بسته و روی جیپی که شعبان جعفری از آن خود کرده بود، قرار گرفته و با چماقی بر دست جمعیتی را هدایت کرده بود. آنچنان علیه مصدق بود که بعدتر هم در دادگاه محاکمه مصدق، رو به او گفت: «یک پیرمرد سیاسی که مملکت را به پرتگاه سقوط کشانده، نباید در دادگاهی که به خیانت‌های او رسیدگی می‌کند، بترسد و بلرزد.»

ملکه، نواده اعتضادالسلطنه قاجار (فرزند چهارم فتحعلیشاه) بود و یک زن تحصیلکرده در فرنگ. در رشته طراحی و مد درس خوانده بود و در دهه ۲۰ به تهران بازگشت و یک مزون دوخت‌و‌دوز لباس برای زنان اشرافی راه انداخت. رنگ‌کردن موها و شهرتی که برای خودش ایجاد کرد، به او لقب «موطلایی» را داد. پاگرفتن «شهرنو» یا «قلعه» را مدیون ملکه می‌دانند و تبدیل به یکی از چهره‌های پرنفوذ شهرنو شد، چنانکه نام او در کنار نام زنانی چون «پری بلنده» می‌آید؛ هرچند که بخت او روشن‌تر از پری بلنده بود. گفته می‌شود به‌واسطه هم‌نشینی با برخی از افراد حکومتی وارد جریانات سیاسی شد و همین نفوذش در بین رجال سیاسی او را در مسیری دیگر برد.

روزهای منتهی به کودتای ۲۸ مرداد بود که به «اسدالله رشیدیان» و «فضل‌الله زاهدی» وصل شد تا روسپیان شهرنو را در روز کودتا به میانه ماجرا بکشاند؛ برخی منابع می‌گویند چهار هزار و برخی دیگر چهار هزار و پانصد روسپی را در مخالفت با محمد مصدق به خیابان‌ها کشاند و چنان معرکه‌ای در آن روز برپا کرد که او را یکی از فرماندهان اراذل و اوباش در روز کودتا می‌دانند.

آن روز روی رکاب ماشینی که چند مرد روی آن سوار بودند، ملکه با چماقش ایستاده بود و ماشین به‌سمت میدان ارگ می‌رفت تا کودتاچیان رادیو را به دست بگیرند. چند دقیقه بعد صدای میراشرفی از رادیو آمد که می‌گفت «مردم، امروز در تهران، ملت قیام کرده‌ و خانه مصدق، روزنامه اطلاعات، روزنامه کیهان، روزنامه باختر را آتش زده‌اند. مردم، حسین فاطمی را قطعه‌قطعه کردند» و چند دقیقه بعدتر هم صدای فضل‌الله زاهدی از رادیو پخش شد و در تمام این مدت این ملکه اعتضادی بود که آنجا ایستاده و شعار سر می‌داد.

او هم مانند بسیاری دیگر که در این کودتا نقش داشتند، از سوی زاهدی به پاداش خود رسید. در روزهایی که مصدق را در دادگاه محاکمه می‌کردند، ملکه به‌عنوان یکی از تماشاچی‌ها در دادگاه حضور داشت.

اما باوجود همه اینها نام ملکه اعتضادی در تاریخ کمرنگ‌تر از اینهاست. یک کتاب از خودش با نام «اعترافات من» از زندگی‌ و خاطراتش به‌جای گذاشت که نسخه‌ای از آن موجود نیست. او علاوه‌بر شرح زندگی‌اش، در یکی از فصل‌های آخر کتاب به اشتباهات مصدق پرداخته بود. هیچ سند و صدایی از ملکه موجود نیست. هیچ تصویری جز یکی‌دو تصویر معروف که یکی‌شان همان عکسی است که چماق در دست دارد، یافت نمی‌شود. هیچ‌کس نمی‌داند دقیقاً بعد از انقلاب به کجا رفت و سرنوشتش چه شد. هرچند که برخی منابع غیرموثق می‌گویند به اسرائیل مهاجرت کرد. ملکه اعتضادی نقش پررنگی علیه مصدق در کودتای ۲۸ مرداد داشت. هرچند که نگاه به او و دیگر زنان روسپی ابزاری بود، اما توانست چندین نفر را در آن روز را هدایت کند و کنار مهمترین چهره‌های سیاسی آن زمان بایستد. حالا نام او در تاریخ، و سرنوشتش در پیچ‌وخم روزگار گم شده و جز یک تصویر مهم و چند روایت پراکنده از آن روزها، دیگر چیزی از او باقی نمانده. زن پرنفوذی که در تاریخ ناپدید شد.

شورش «شهرنو»

زنان علیه مصدق

پس‌لرزه‌های کودتا بر حقوق زنان