برجام و دریاچه ارومیه

دولت چهاردهم که در زمان انتخابات از سوی رقیب به‌عنوان دولت سوم برخی دولت‌های قبلی نام برده می‌شد، لااقل اکنون در موضوع احیای دریاچه ارومیه کمترین مشابهت را با دولت اول حسن روحانی دارد؛ چراکه با آنکه در سال ۱۳۹۲ کمتر کسی از حسن روحانی متولد سمنان توقع وعده صریح اقدام برای احیای دریاچه ارومیه را داشت، ولی او بود که برای اولین‌بار در بین کاندیداهای ریاست‌جمهوری ادوار ایران در کمپین انتخاباتی خود در شهر ارومیه قول احیای دریاچه ارومیه به هر طریق ممکن را داد. ۱۲ سال بعدازآن، شاید اطمینان‌خاطر مردم از قطعیت اقدام مسعود پزشکیان برای دریاچه ارومیه، او را از هرگونه پیگیری برای دریافت یک شعار انتخاباتی از رئیس دولت چهاردهم برای احیای دریاچه ارومیه بی‌نیاز کرد. اکنون قریب یک‌سال از روی کار آمدن دولت چهاردهم گذشته است و به‌گزارش شرکت آب‌منطقه‌ای آذربایجان‌غربی و گواه تصاویر ماهواره‌ای ثبت رکورد بدترین وضعیت اردیبهشت دریاچه ارومیه از سال ۱۳۴۹ تاکنون به‌نام دولت پزشکیان زده شده است. اکنون از اردوگاه ستاد احیای دریاچه ارومیه دود کم‌رمقی با عنوان «به‌روزرسانی نقشه راه احیای دریاچه ارومیه» بیرون آمده است. جلسه‌ای در دبیرخانه کارگروه ملّی نجات دریاچه ارومیه که بعد از تغییر و تحول ستاد احیای دریاچه ارومیه از ملی به استانی، همچنان در استانداری آذربایجان‌غربی مستقر است و با حضور اساتید دانشگاه‌های ارومیه، تبریز، آزاد ملکان و کردستان.
همان‌گونه‌که در سال‌های اخیر دلسوزان امر از جمله مسعود پزشکیان در کسوت نمایندگی مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی در آبان ۱۴۰۲ بر اشکالات تقلیل امری ملی و حتی بین‌المللی دریاچه ارومیه به یک موضوع حاشیه‌ای در استانداری آذربایجان‌غربی هشدار داده بودند، حتی در ترکیب اعضای مدعو این جلسه نیز این مسئله مشهود است. عدم دعوت از دانشگاه صنعتی امیرکبیر که لااقل هشت سال مسئولیت کارگروه منابع آب، دانشگاه علم‌وصنعت ایران در همکاری با کارگروه مصارف آب، دانشگاه شهیدبهشتی در مسئولیت مطالعات اگرواکولوژی، دانشگاه مراغه و دانشگاه تربیت‌مدرس در همکاری مطالعات طرح‌های انتقال آب جدید، دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان و دانشگاه یزد در همکاری مطالعات گردوغبار، دانشگاه شیراز در مطالعات بیولوژیک، پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف، مؤسسه آب دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه واخنینگن و دانشگاه دلفت هلند، دانشگاه یوتا آمریکا، دانشگاه ملبورن استرالیا و البته مجموعه کامل دانشگاه صنعتی شریف که با به‌جا گذاشتن عملکردی درخشان در توفیق، ضمن جلوگیری از خشک شدن دریاچه ارومیه درصورت ادامه روند پیش از سال ۱۳۹۳، توانست با مجموعه اقدامات تا یک متر نیز تراز دریاچه ارومیه را افزایش دهد، جای تعجب دارد.
در پایان با یادآوری یک مأموریت عنوان می‌دارد سطح توان و انگیزه موردنیاز برای دیپلماسی در موضوع دریاچه ارومیه با ۷۵۰ نفر از کارشناسان و متخصصان داخلی حتماً ساده‌تر و سهل‌الوصول‌تر از مذاکرات کنونی با آمریکا خواهد بود. سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۶ عباس عراقچی به میزبانی ستاد وقت احیای دریاچه ارومیه از طرح‌های در دست اقدام احیای دریاچه ارومیه بازدید کرد. معاون حقوقی و امور بین‌الملل وزارت امور خارجه که در آن زمان به‌واسطه مسئول مذاکرات ایران در امضای توافقنامه برجام در بین مردم به‌عنوان مرد دیپلماسی کشور به شهرت رسیده بود، اکنون و بعد از گذشت هشت سال و بار دیگر مسئولیت مذاکرات هسته‌ای ایران با کشورهای خارجی را به‌عنوان وزیر امور خارجه دولت چهاردهم برعهده دارد. شأن دعوت و حضور ایشان در آن زمان استفاده از ظرفیت دیپلماسی بین‌المللی برای استفاده از کمک‌های علمی بین‌المللی بود، اما اکنون و در سال ۱۴۰۴ احتمالاً لازم خواهد بود که در جلسه پیش‌ روی ستاد احیای دریاچه ارومیه در هفته جاری، کسی این نکته را به اعضا و ریاست کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه یادآوری کند که اکنون که دولت در حوزه بین‌المللی حاضر به مذاکره با کشور خارجی برای یک نفع عمومی شده است، چه خوب که در یک موضوع محیط‌‌‌زیستی داخلی نیز مذاکره با متخصصان داخلی کشور خودش را هم برای احیای دریاچه ارومیه پیشه کند.