بایگانی مطالب: آب
«ژاوهرود» بیعلاج ماند
«ژواه» بهجای سد به «حوضچه فاضلاب» معروف است. سدی که ۱۰ سال از تکمیل عملیات عمرانی آن میگذرد، اما بهدلیل آلودگی بالای رودخانه تغذیهکننده آن، عملاً امکان آبگیری ندارد. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران میگوید با توسعه و ارتقای تصفیهخانه فاضلاب سنندج مسئولیت خود در طرح علاجبخشی را انجام داده است، اما این سد هنوز امکان بهرهبرداری ندارد. خبری از انجام تکالیف قانونی دیگر نیست. نه کاهش ورود «نیترات فسفر» بهواسطه سموم شیمیایی انجام شده و نه جلوی ورود فاضلاب صنایع کوچک بالادست گرفته شده است. فاضلاب نواحی مسکونی اطراف شهر سنندج همچنان به رودخانه میریزد و «ژاوهرود» را به رودی روان از آلایندهها و فاضلاب تبدیل کرده است. خشکسالی و تغییراقلیم اما منتظر دولت و اقدامتش نمیماند. تنش آبی در کردستان مانند سایر نقاط کشور با گرمتر شدن روزهای سال افزایش پیدا میکند. ژاوه اما امسال هم به کار شهروندان کردستان نمیآید.
خطرهای دیپلماتیک برای آب
پیمان آبهای رود سند (IWT) معاهدهای برای توزیع آب بین پاکستان و هند برای استفاده از آب موجود در رود سند و شاخههای این رود است که کارهای تنظیم و مذاکرات آن توسط بانک جهانی انجام شد. هر دو کشور در این معاهده توافق کردند دادهها را مبادله کنند و در استفاده بهینه از منابع آب حوضه سند، کمیسیون موظف است حداقل سالی یک بار برای بحث در مورد اختلافات احتمالی و همچنین ترتیبات همکاری برای توسعه سیستم رودخانههای حوضه سند تشکیل جلسه دهد. هریک از طرفین باید طرف دیگر را از برنامههای ساخت هر کار مهندسی که بر طرف دیگر تأثیر میگذارد، مطلع کند و دادههایی در مورد چنین کارهایی ارائه دهد. همچنین یک کمیسیون بینالمللی برای نظارت بر اجرای صحیح توافق ۱۹۶۰ و حل اختلافات ایجاد شد تا در صورت بروز مشکلات یا اختلافات در استفاده از منابع آبی مشترک، کمیتههایی برای بررسی و حل و فصل این مسائل تشکیل شود.
انکار خشکسالی
|پیامما| انجمنهای علمی کشاورزی ایران در واکنش به اظهارات نایبرئیس کمیسیون کشاورزی که موضوع بحران آب در ایران، خشکسالی و تغییراقلیم را زیر سؤال برده بود، بیانیهای صادر کردند که بر جایگاه علم و واقعیتهای انکارناپذیر تأکید دارد. این بیانیه میگوید با وجود اینکه کشاورزی، شریان حیاتی اقتصاد و ضامن امنیت غذایی هر کشوری است، اما اهمیت توجه به چالش آب بهعنوان رکن مهم توسعه کشاورزی پایدار نیز حیاتی است. این بیانیه میگوید: «سرزمینی که بخش وسیعی از آن در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد، مدیریت منابع آب و خاک اهمیتی دوچندان پیدا میکند؛ اما متأسفانه، گاهی شاهد اظهارنظرهایی هستیم که واقعیتهای علمی و آمارهای مستند را نادیده میگیرند و چالشهای جدی مانند کمبود آب ایران و خشکسالی را انکار میکنند. درحالیکه نهفقط برنامه هفتم به کاهش آب در بخش کشاورزی تکلیف کرده است که اسناد مهم بالادستی کشور نیز کمآبی و بحران آب را بهعنوان فرض مهم و حقیقی در مدیریت کشور لحاظ کردهاند.»
حبس «حبلهرود»
کشاورزان دشت گرمسار و آرادان در استان سمنان به تأمین نشدن حقابه قانونی خود از «رودخانه حبلهرود» و «سد نمرود» اعتراض کردند. اعتراضی که طی دو روز گذشته در قالب تجمعهایی آرام اتفاق افتاد. اقدامی که اگرچه برای چندینبار متوالی در سالهای اخیر اتفاق میافتد، اما به نتیجهای نمیرسد. کشاورزان این منطقه در گفتوگو با «پیامما» مطالبه خود را بیان میکنند: «نظارت بر حبلهرود و جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز توسط تانکر، پمپاژ، تصرفهای غیرقانونی، بههمراه آزادسازی حداقل ۴.۵ مترمکعب آب از سد نمرود برای آبیاری کافی مزارع گندم در دو نوبت.» غلاتکاران این منطقه میگویند اردیبهشت حیاتیترین فصل آبیاری محصولشان است که از قضای روزگار حبلهرود هم در پرآبترین شرایط قرار میگیرد، اما چیزی از حقابه نصیبشان نمیشود.
هشدار برق هرمزگان به کشاورزان: از ظرفیت مجاز برداشت آب تجاوز نکنید
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان با هشدار به کشاورزان استان، خواستار رعایت ظرفیت مجاز برداشت آب از چاهها شد و اعلام کرد در صورت همکاری با طرح مدیریت مصرف، امکان استفاده رایگان از برق برای چاهها فراهم خواهد شد.
«طالبان» تمکین نمیکند
در پی سیلاب رودخانه هیرمند و سرریز سدهای «کجکی» و «ارغنداب» وزیر نیرو از برنامهریزی برای سفر کمیساران آب ایران به افغانستان بهمنظور سنجش میزان آب رودخانه خبر میدهد. «عباس علیآبادی» به پیامما میگوید بیش از پنج بار با طالبان برای برگزاری جلسه کمیساران مکاتبه کرده است. جلسهای که بنا بر معاهده اینبار باید به میزبانی ایران برگزار میشد، اما طرف افغانستانی میگوید مجوز سفر به ایران را ندارد. بنابراین، وزیر نیرو میگوید بهدلیل اهمیت برگزاری این نشست برای کشور، ایران داوطلب سفر به افغانستان شده است. اجتناب طالبان از سفر به ایران درحالیاست که از زمان زمامداری طالبان طی سه سال گذشته نهفقط حقابه ایران تأمین نشده است بلکه سازههای آبی افغانستان تمام سیلابهای این رودخانه فرامرزی را مهار و منحرف و از خاک ایران دور کرده است.
کمیساران غایب آب
سد کجکی در افغانستان در پی سیلابی شدن رودخانه هیرمند در بالادست سرریز کرد. خبری که براساس تصویر ماهوارهای نیز قابلتأیید است. براساس تصاویر ماهوارهای «سد کجکی»، ۳۰ فرودین ۱۴۰۴ در بیشترین میزان ذخیره آب در بالاترین حد ممکن و کاملاً پر است. طبق معاهده هیرمند میان ایران و افغانستان معیار اندازهگیری آب از سوی کمیساران آب ایران برای تأمین و رهاسازی حقابه از سوی افغانستان، ایستگاه «دهراوود» در بالادست سد کجکی است. با وجود ذخیره قابلتوجه هیچ واکنشی از سوی ایران برای بازدید و اندازهگیری آب انجام نشده است. آنهم در شرایطی که خلاف آنچه در معاهده قید شده است، طرف افغانستانی مکلف به نصف دستگاه اندازهگیری در این ایستگاه بوده است.
تأمین آب تهران پایدار نیست
۳۱ بهمنماه ۱۴۰۳، به پیشنهاد وزارت کشور، جلسهای با حضور همه وزرا برگزار شد و مصوباتی برای کاهش تنش آب شرب در تهران و برخی شهرها بههمراه داشت. با وجود اهمیت این مصوبات، نقدهایی فنی به آن وارد است که پرداختن به آنها ضروری بهنظر میرسد. تأثیرات ظاهری کمبود یا افت کیفیت آب بر محیط زندگی انسان، بر کسی پوشیده نیست. اما مجموعه اثرات مستقیم و غیرمستقیم بحران آب بر پایداری و آینده ایران، همواره از سوی مسئولان نادیده گرفته شده است. ضروری است همه مؤلفههای کمی، کیفی، پنهان، آشکار، مستقیم و غیرمستقیم مؤثر بر مدیریت منابعطبیعی مانند آب، خاک و هوا مورد توجه قرار گیرد. حاکمیت باید برای هریک از این مؤلفهها، شاخصهای مشخصی تعریف کند و براساس ماهیت و میزان اثرگذاری آنها، مسئولیتپذیری و سازوکار پاسخگویی را در ساختار مدیریت خود اعمال کند. در نبود چنین نگرش و ساختاری در بدنه قوه مجریه، تصمیمگیری در هیئت وزیران محدود به وزارتخانههای ظاهراً مرتبط با موضوع آب میماند؛ درحالیکه آب نقشی چندوجهی و بنیادی در همه ابعاد زندگی ایفا میکند. بیتوجهی به نقشهای غیرمستقیم و گاه پنهان دیگر وزارتخانهها در فرایند تصمیمسازی و مطالبهگری راهبردی، باعث میشود تصمیمات نهایی از جامعیت و کارآمدی لازم برخوردار نباشد.
مصائب بیدبلند برای «کرهسیاه»
«ما، جمعی از کشاورزان روستای کرهسیاه ملامهدی بخش مرکزی بهبهان که در کنار پالایشگاه بیدبلند خلیج فارس مشغول کشتوکار هستیم، بدین وسیله اعتراض خود را نسبت به آسیب و کاهش محصول خرما، برنج و گندمزارها اعلام میداریم.» این بخشی از شکواییه اهالی روستاهای اطراف پالایشگاه بیدبلند است. آنها سالهای قبل هم از وضعیت موجود شکایت داشتند و میگفتند آب چشمه مروارید که زمانی از بهترین چشمههای بهبهان و محل تأمین آب شرب و کشاورزی روستاهای منطقه بوده، دیگر نهتنها برای شرب مناسب نیست که هیچ محصول آببری از شر آلودگیهایش در امان نمانده است. شکایت چندسال قبل بینتیجه ماند و هجدهم فروردینماه شورای شهر بهبهان در نامهای خطاب به دادستان کل کشور، ریاست سازمان حفاظت محیطزیست و ریاست سازمان بازرسی کل کشور از نگرانی اهالی این روستاها گفت.
ریشه قطعی بهاره برق کجاست؟
دولت قطعیهای برق بهاره را به گردن خشکسالی انداخته است. مدیرعامل شرکت توانیر چند روز قبل اعلام کرد میزان تولید این نیروگاههای برقابی نسبت به سال آبی گذشته به حدود یکسوم کاهشیافته است. بررسیها «پیام ما» اما نشان میدهد علیرغم اینکه نیروگاههای برقابی با ظرفیت نصبشـده ۱۲ هزار و ۲۴۹ مگاوات در رتبه دوم ظرفیت نصبشده در کشور پس از نیروگاههای سوخت فسیلی قرار دارند و سهمی بیش از ۱۰ درصدی از کل ۹۳ هزار مگاوات نیروگاههای نصبشده در کشور دارند؛ اما تقریباً در چندسال گذشته در کمتر سالی از این ظرفیت بهطور کامل استفاده شده است. بهطور مثال، «مصطفی رجبی مشهدی»، سخنگوی صنعت برق کشور، سال ۱۴۰۰ اعلام کرده بود در تابستان بهطور متوسط فقط چهار تا پنج هزار مگاوات از نیروگاههای برقابی وارد مدار بوده است و طبق آمار تفصیلی صنعت برق ایران در سال ۱۴۰۲، سهم نیروگاههای برقابی از سبد تولید برق کشور پنج درصد است.
