بایگانی مطالب: میراث فرهنگی

سرقت از «تپه میل» شهرری

|پیام ما| جمعه‌شب گذشته گروهی سارق با هدف سرقت اموال فرهنگی وارد محوطه باستانی «تپه میل» در شهرری شدند و با ضرب‌وشتم نیروی یگان حفاظت میراث و بستن دست‌ و پای او قصد سرقت از انبار مجاور این مجموعه را داشتند، اما با به صدا درآمدن آژیر خطر مجموعه مجبور به ترک محل شدند.

تخریب حمام تاریخی ونک برای ساخت پارکینگ؟

|پیام ما| خبر تخریب حمام تاریخی ده‌ونک چند روزی است که دست به دست می‌شود. بنایی که گفته می‌شود قدمت آن مربوط به دوره صفوی است و وقف عام شده است تا اهالی محله از آن استفاده کنند. این بنا نزدیک به سه دهه است که کاربری خود را از دست داده و تبدیل به انبار شده است. اهالی سال‌هاست تصمیم داشتند آن را تخریب و تبدیل به پارکینگ کنند. اما برخی موانع قانونی در مسیر وجود داشت که تاکنون این اتفاق نیفتاده بود. حالا اما گویا با بی‌توجهی مسئولان شهرداری و میراث‌فرهنگی این حمام تخریب شده است؛ بنایی ارزشمند که بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی این محله قدیمی تهران به‌ شمار می‌رفت.

صنایع‌دستی در زنجیر ناامیدی

|پیام ما| حدود ۴۰ روز از فاجعه دی‌ماه و قطعی اینترنت گذشته است، اما اثر آن در جامعه و کارگاه‌های صنایع‌دستی هنوز ادامه دارد. هنرمندان صنایع‌دستی از توقف سفارش‌ها، ازدست‌رفتن بازار و بی‌معنا شدن ادامه کار می‌گویند؛ وضعیتی که برای برخی از آنها منجر به تصمیم برای کوچ از این حوزه شده است. هنرمندان صنایع‌دستی سال‌هاست که با بی‌مهری‌های ناتمام مواجه‌اند و با تمام موانعی که سر راهشان است، سعی کردند ادامه دهند؛ چراکه برای بسیاری از آنها این هنر-صنعت در کنار تأمین معیشت، نمودی از فرهنگ ایران است. بسیاری از آنها سال‌ها تلاش کردند با امید به آینده ایران بعضی از هنرهای فراموش‌شده شهرشان را احیا کنند. حالا اما بحران آنقدر مزمن و طولانی شده که امیدوارترین‌ آنها هم رگه‌هایی از خستگی و ناامیدی در کلامشان پیدا شده؛ برخی از هنرمندان دیگر نه از کاهش درآمد، بلکه از کنار گذاشتن شغلشان حرف می‌زنند.

عملیات پنهان در قلب شبستان

مسجد کازرونی عباس‌آباد اصفهان، یکی از بناهای مذهبی-تاریخی این شهر، این روزها به کانونی از نگرانی‌های میراثی تبدیل شده است؛ بنایی که پس از سال‌ها بی‌توجهی و در میانه اعتراض نمازگزاران و فعالان میراث‌فرهنگی، سرانجام در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. اما درست در همان مقطع، نشانه‌هایی از مداخلات فیزیکی، تخریب‌های پنهان و پروژه‌هایی مبهم در حریم آن مشاهده شد؛ مداخلاتی که نه‌تنها شفاف‌سازی روشنی درباره آنها صورت نگرفته، بلکه با پوشاندن کامل بدنه جنوبی مسجد و محدود کردن دسترسی عمومی، بر دامنه ابهام‌ها افزوده است.

صنعت گردشگری نیازمند نجات فوری است

رئیس اتاق بازرگانی ایران با ارسال نامه‌ای به سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از او خواست با اقدام فوری در حمایت از فعالان گردشگری کشور صنعت گردشگری را از بحران ایجاد شده نجات دهد.

خانه تاریخی در اردکان ویران شد

|پیام ما| تخریب بناهای تاریخی در تعطیلات؛ یکی از رویه‌های جدیدی است که متخلفان برای پیشبرد پروژه‌ها و اهداف خود، به‌ویژه در مورد بناهای تاریخی، در سال‌های اخیر در پیش گرفته‌اند. آنها از فرصت نبود نیروهای ناظر و یگان حفاظت میراث سوءاستفاده می‌کنند و دست به تخریب بناهایی می‌زنند که نتوانسته‌اند مجوز تخریب از میراث‌فرهنگی دریافت کند. با این روش نهادهای ناظر را در مقابل عمل انجام‌شده قرار می‌دهند. هرچند قوانینی برای این متخلفان و مجازات آنها وجود دارد، اما تجربه ثابت کرده چنین پرونده‌هایی معمولاً با پرداخت جریمه نقدی و مماشات نهادهای متولی بسته می‌شوند.

تبلیغ در استانبول؛ رکود در تهران

|پیام ما| دولت تمام هزینه‌های پاویون ایران در نمایشگاه گردشگری EMITT استانبول را پرداخت کرده تا ۱۰ شرکت خصوصی، ظرفیت‌های گردشگری ایران را معرفی کنند. اقدامی که به‌گفته مسئولان، «فرصتی طلایی برای رونق گردشگری» است، اما در شرایطی که گردشگری ایران زیر سایه سنگین جنگ و ناآرامی‌ها دچار رکودی جدی شده، این حضور خارجی بیش از آنکه سرمایه‌گذاری راهبردی باشد، شبیه نمایش پرهزینه‌ای است که احتمال بازدهی آن بسیار پایین -حتی نزدیک به صفر- است.

موزه‌ها تعطیل‌اند؛ جامعه تنهاست

|پیام ما| موزه‌ها و مراکز تاریخی ایران امسال تعطیلی کم‌سابقه‌ای را تجربه کردند. در مقطعی هم‌زمان با جنگ تعطیل شدند و حالا هم بیش از یک ماه است که با شروع ناآرامی‌ها، درهایشان را به روی بازدیدکنندگان بسته‌اند. هرچند این تعطیلی‌ها به‌درستی و برای حفاظت از اشیای موزه‌ها صورت گرفته -البته هنوز کسی نمی‌داند موزه‌ها تا چه اندازه به مخازن امن مجهز هستند و اشیا تا چه اندازه در این مخازن در امان‌اند- اما با نگاهی به توصیه‌های نهادهایی از قبیل ایکوم برای ایفای نقش اجتماعی موزه‌ها در بحران‌ها، می‌توان گفت موزه‌های ایران تبدیل به یک انبار برای حفاظت از آثار شده‌اند. بی آنکه تلاشی برای ایفای نقش اجتماعی خود در جامعه‌ای که دچار یک ترومای جمعی شده؛ داشته باشند. موزه‌ها برای حفاظت از آثار تعطیل‌اند و در عرصه اجتماع، غایب.

عتیقه‌های خونین

|پیام ما| تجربه کشورهایی که دچار جنگ، بی‌ثباتی سیاسی یا ناآرامی‌های گسترده شده‌اند، نشان می‌دهد میان کاهش کنترل حاکمیتی و افزایش حفاری‌های غیرمجاز رابطه‌ای مستقیم وجود دارد. در چنین شرایطی آثار تاریخی تنها قربانی تخریب نیستند، بلکه به کالایی اقتصادی تبدیل می‌شوند که می‌تواند هزینه ادامه درگیری‌ها را تأمین کند.

میراث‌ تاریخی در بحران فرو می‌ریزد

|پیام ما| «اشراری که در مسیر تخریب میراث‌فرهنگی حرکت می‌کنند، همیشه آماده‌به‌رکاب‌اند؛ چه در دوران بحران و چه در دوران ثبات. تفاوت اینجاست که در دوران بحران، شمشیرشان تیزتر و رکابشان محکم‌تر می‌شود؛ چون توجه و حواس مدیران شهری و کشوری به آنچه پیشینه و فرهنگ ما را تعریف می‌کند، کمتر می‌شود و همین غفلت، میدان را برای تخریب بازتر می‌کند.» این جمله «مهدی تمیزی» شاید چکیده دیدگاه‌ ده کنشگر میراث‌فرهنگی در شهرها و استان‌های مختلف ایران باشد که در گفت‌وگو با «پیام ما» از وضعیت امروز میراث‌فرهنگی گفتند. کسانی که بیش از یک دهه است که در این حوزه فعالیت دارند و به‌خوبی با چالش‌ها و مشکلات آن آشنا هستند.