بایگانی مطالب: محیط زیست
احیای ناتمام
دریاچه ارومیه، بزرگترین دریاچه داخلی ایران و یکی از مهمترین اکوسیستمهای محیطزیستی کشور، در سه دهه اخیر با خطر کاهش تراز آب و خشک شدن مواجه است. با وجود مطالبه عمومی و هشدار فعالان محیطزیست از اوایل تا اواخر دهه ۸۰ شمسی، متأسفانه دولت وقت با انگارهسازی وارونه، به این بحران محیطزیستی مهم، رویکردی امنیتی داشته و اهمیتی برای خشکشدن دریاچه ارومیه قائل نشده است. در سال ۱۳۹۲، وقتی حسن روحانی در زمان تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری وعده صریح احیای دریاچه ارومیه را داد، متأسفانه نفسهای این پهنه آبی به شمارش افتاده و حدود ۸۰ درصد مساحت آبی خودش را از دست داده بود. باوجوداین، این وعده روحانی، بارقههای امید را در دل فعالان و دوستداران محیطزیست و مردم منطقه روشن کرد. ستاد احیای دریاچه ارومیه در سال ۱۳۹۲ توسط هیئت وزیران در دولت یازدهم تشکیل شد. در ادامه، از سال ۱۳۹۳ این ستاد با هدف نجات این اکوسیستم ارزشمند، برنامهای ۱۰ساله با ۲۶ راهکار عملی برای حفاظت و احیای دریاچه تدوین کرد. اما با گذشت بیش از یکدهه فعالیت ستاد، دریاچه ارومیه احیا نشده و حتی به شرایط بدتر از آغاز فعالیت این ستاد رسیده است. حال با سپری شدن بیش از سه دهه از آغاز اولین نشانههای شروع بحران و بیش از یک دهه از فعالیت ستاد احیای دریاچه ارومیه، باید بتوان به این سؤال مهم پاسخ داد که چرا پس از یک دهه فعالیت هنوز به نقطه اول یا حتی بدتر از آن رسیدهایم؟
ستاد سرگردان ارومیه
پادکست ۱۱ تیر
ایران پیگیر خسارتهای محیطزیستی و جنگ
|پیامما| سخنگوی دولت در نخستین نشست خبری پس از پایان جنگ ۱۲روزه و تجاوز رژیم صهیونیست به کشور، از پیگیری خسارتهای محیطزیستی واردشده به ایران در مجامع بینالمللی خبر داد. بهگفته «فاطمه مهاجرانی»، از همان ابتدای جنگ کمیته ارزیابی خسارتهای محیطزیستی تشکیل شد تا هم در حوزه آب، خاک و هوا و هم آسیب به مناطق ویژه، مانند پارکهای ملی و مناطق حفاظتشده، پایش لازم را داشته باشد. مهاجرانی از مکاتبه ایران با تمام سازمانهای مرتبط خبر داد. او در مورد آثار تاریخی و میراثفرهنگی کشور نیز توضیح داد که علاوهبر انتقال اشیای قابلانتقال به مخازن امن و درنظرگرفتن تدابیر حفاظتی، ارزیابی خسارات احتمالی نیز در جریان است.
بهار از فصلهای سال حذف میشود
با گرمتر شدن زمین، حالا دیگر تابستانهای ایران محدود به سه ماه نیستند؛ موجهای گرمایی طولانی و شدید از اردیبهشت آغاز میشود و تا مهر ادامه مییابد. دمای کشور نسبت به ۵۰ سال گذشته بیش از ۲ درجه افزایش یافته؛ نرخی بالاتر از میانگین جهانی. «احد وظیفه»، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور معتقد است نمیتوان بهطور دقیق گفت فصل بهار چقدر کاهش پیدا میکند. او به «پیامما» میگوید: اگر سناریوی بدبینانه تغییراقلیم محقق شود و دما تا ۸ درجه افزایش یابد، بسیاری از شهرهای پرجمعیت حاشیه کویر مانند یزد، کرمان و اصفهان دیگر قابلسکونت نخواهند بود.» درحالیکه کشورهای صنعتی در حال کاهش انتشار کربن هستند، ایران هنوز اقدام مؤثری برای تحقق تعهدات توافقنامه پاریس انجام نداده است. وظیفه میگوید توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهینهسازی صنعت برق و اصلاح الگوی مصرف، تنها راه نجات از بحران اقلیمی آینده است.
صدای بلند فروپاشی اقلیمی
در تازهترین گزارش اقلیمی که پروژه جهانی کربن و اقلیم (IGCC) منتشر کرده، وضعیت اقلیمی کره زمین با استناد به دادهها و تحلیلهای علمی بهشکلی جامع و نگرانکننده ترسیم شده است. اطلاعات پروژه جهانی کربن و اقلیم (IGCC) بهدلایل متعددی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، بهویژه برای سیاستگذاران، دانشمندان و عموم مردم که بهدنبال تصمیمگیری در زمینه تغییراقلیم هستند. IGCC بهطور منظم دادههایی ضروری مانند میزان انتشار گازهای گلخانهای، دمای جهانی، سطح آب دریا و بودجه کربن را بهروزرسانی میکند. این اطلاعات برپایه منابع بینالمللی مثل هیئت بیندولتی تغییراقلیم (IPCC) تنظیم شده است و امکان پیگیری دقیق وضعیت اقلیمی روز را فراهم میکند. از جمله شاخصهای بررسیشده در این گزارش میتوان به سطح انتشار گازهای گلخانهای، روند گرمایش سطح زمین و اقیانوسها، افزایش تراز آب دریاها و کاهش بودجه کربن باقیمانده اشاره کرد.
پادکست۱۰ تیر
نبرد در میدان محیطزیست
سه منطقه حفاظتشده مرزی، محیطزیست خوزستان را در ردیف آسیبپذیرترین استانها در شرایط جنگ و بحران قرار داده است. غرب خوزستان از منطقه حفاظتشده و پارک ملی کرخه در شوش که زیستگاه گوزن زرد است، تا منطقه حفاظتشده میشداغ، زیستگاه آهوی منحصربهفرد خوزستان و تالاب هورالعظیم در جنوبغربی که توقفگاه ارزشمند پرندگان است، بهدلیل قرار گرفتن در نوار مرزی، با محلهای استقرار نیروهای نظامی تداخل دارد. هفت-هشت روز از آتشبس میگذرد و سازمان حفاظت محیطزیست از آغاز ارزیابی و مستندسازی خسارتهای جنگ خبر داده است. جنگ ۱۲روزه در حالی بار دیگر مسئله حفاظت از محیطزیست در شرایط بحران را به میان آورده که بهگفته دبیر شبکه تشکلهای مردمنهاد محیطزیست و منابعطبیعی کشور، سازمان حفاظت محیطزیست به وظایفش، طبق اسناد «نظام عملیاتی پدافند زیستی کشور» و «نظام عملیاتی پدافند مردممحور»، عمل نکرده است.
پادکست ۰۹ تیر ۱۴۰۴
تبعات این جنگ فراتر از مرزهای ایران
ما در جنگ بودیم. لحظاتی غریب که آسمان آرامش خود را دریغ کرده بود و زمین جای ناایمنی برای زندگی شده بود. جهان به ما چگونه نگاه میکرد؟ آیا احساسات ما برایش معنایی داشت؟ آیا کسانی بودند که صدای ما شوند؟ در همین شرایط با دانشمند ایرانی مقیم اروپا که در حال حاضر بهعنوان پژوهشگر ارشد در مرکز تحقیقات لایبنیتس مشغول به کار است، گفتوگو کردیم. او تحصیلات خود را در دانشگاه سوربون و مدرسه عالی پاریس (اکول نرمال سوپریور، ENS) به پایان رسانده و هماکنون بهعنوان پژوهشگر مهمان در این دو دانشگاه و دانشگاه علم و فناوری و مؤسسه بینالمللی ریاضی شنژن چین فعالیت میکند. در زمینه ژئوفیزیک، تغییراقلیم و فلسفه، بهویژه فلسفه عدالت زیستمحیطی و فلسفه سیاسی پژوهشهای گستردهای دارد. علاوهبر انتشار مقالات علمی متعدد، سلسلهسخنرانیهایی نیز در این دانشگاهها و نیز کنفرانسهای بینالمللی ارائه کرده است. او تحقیقات گستردهای در زمینه تغییراقلیم در آسیای میانه انجام داده و بهاتفاق برخی از مراکز پژوهشی چین، مطالعات عمیقی درباره اقلیم فلات ثبت انجام داده است که نتایج آن در پیشبینی روندهای اقلیمی آینده این منطقه بسیار اثرگذار بوده است. آخرین نوشته منتشرشده از او، کتابی بهنام «فلسفه عدالت زیستمحیطی» (Philosophy of Environmental Justice) است که در آن مفهوم «اکو دوالیسم» را معرفی میکند. این مفهوم مدلی توسعهیافته براساس پایداری است که همزمان بر حفظ حقوق انسان و طبیعت تأکید دارد و عدالت زیستمحیطی را شامل تمامی موجودات زنده میداند. قرار بود پیشازاین درباره توسعه پایدار با «مسعود رستمی» صحبت کنیم، اما اینجا ایران است و وقایع غیرقابل پیشبینی. برای همین این گفتوگو درباره جنگ اخیر ایران و اسرائیل پا گرفت. از او درباره فعالیتهای بینالمللی در مورد آگاه کردن مردم و نهادهای بینالمللی درباره وضعیت ایران و از تبعات جنگ بر میراثفرهنگی و محیطزیست پرسیدیم.
