مسئولیت اجتماعی؛ از اخلاق فردی تا استراتژی شرکتی برای حل چالش‌های اجتماعی ایران با رویکرد نوآورانه

از ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد تنها سه کشور ایران، کره شمالی و میانمار در فهرست سیاه FATF قرار دارند. به کره شمالی و میانمار کاری نداریم، اما چرا ایران باید در کنار این دو کشور قرار بگیرد و چرا کشورمان به گروه ویژه اقدام مالی نمی‌پیوندد؟ علت لجبازی ایران چیست؟ چه چالش‌ها، نگرانی‌ها و دغدغه‌هایی مانع پیوستن ایران به FATF شده است؟ دلایل مختلفی از سوی برخی از مخالفان در محافل رسمی و غیررسمی ذکر شده که برخی از آنها را با هم مرور می‌کنیم. مخالفان پیوستن به FATF در ایران نگران هستند که شفاف‌سازی مالی، اطلاعات حساس اقتصادی و استراتژیک کشور را در اختیار کشورهای دشمن یا نهادهای بین‌المللی قرار دهد. آنها بر این باورند که این مدل شفاف‌سازی‌‌ها، می‌تواند مسیرهای مالی ایران را در شرایط تحریم، آشکار کند و برای اعمال فشارهای بیشتر علیه ایران مورد استفاده قرار گیرد. از نگاه برخی از گروه‌ها، مقررات FATF ممکن است دست ایران را برای حمایت از متحدان منطقه‌ای یا گروه‌های مقاومت کوتاه کند، چون این نهادها ممکن است از نظر FATF مصادیق تأمین مالی تروریسم تلقی شوند.

|پیام ما| برگزیدگان بیستمین دورهٔ جایزهٔ «دکتر تقی ابتکار» توسط مرکز صلح و محیط‌‌زیست معرفی شدند و سه‌شنبه‌شب طی مراسمی در تهران، جوایز خود را دریافت کردند. «فریبا نباتی»، دبیرتحریریه روزنامه «پیام‌ما»، در جمع این برگزیدگان بود.

در عصری که تخریب‌های زیست‌محیطی و بحران‌های اجتماعی، آینده کره زمین را به خطر انداخته‌اند، کشورها و جوامع مختلف در سراسر جهان بیش از هر زمان دیگری به فکر اصلاح عملکرد خود در حوزه‌های گوناگون هستند. هدف آنها دستیابی به پایداری بیشتر و ساختن آینده‌ای است که در آن نسل‌های بعدی نیز بتوانند از منابع طبیعی و اجتماعی بهره‌مند شوند. در این میان، موضوع مسئولیت اجتماعی بیش ازپیش اهمیت یافته است، به‌ویژه از زمانی که شرکت‌ها و سازمان‌ها به این حوزه توجه ویژه‌ای نشان داده‌اند و بودجه‌هایی تحت‌عنوان مسئولیت اجتماعی به آنها تخصیص داده شده است. اما سؤال اینجاست که شرکت‌ها و سازمان‌ها تا چه حد به تعهدات خود در قبال جامعه و محیط زیست عمل می‌کنند؟ آیا بودجه‌های اختصاص‌یافته به مسئولیت اجتماعی واقعاً به دست جوامع محلی و پروژه‌های پایدار می‌رسد؟ برای پاسخ به این سؤالات و بررسی عملکرد شرکت‌ها در حوزه پایداری و پیگیری اقدامات آنها در قبال مسئولیت اجتماعی، با «شهرام فرضی»، کارشناس مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی، به گفت‌وگو نشستیم. در ادامه، مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید:

سازمان تجارت منصفانه «organization trade fair world» انجمنی سازمان‌یافته با رویکرد بازار محور است که مهم‌ترین هدف آن توسعه پایدار از طریق کمک به تولیدکنندگان جهان سوم است تا شرایط دادوستد بهتر و عادلانه‌تری را فراهم کند و پایداری را توسعه دهد. شاید بهترین تعریف برای «تجارت عادلانه» یا «تجارت منصفانه» این باشد: خریدوفروش محصولاتی که در مراحل تولید و فروش آن به انسان و محیط‌زیست، احترام گذاشته شده باشد. با مصرف محصولاتی که حاصل تجارت عادلانه است، در حقیقت در مسیر بهبود اقتصاد و معیشت کشاورزان خرده‌پا قدم برداشته‌ایم. این جنبش به دنبال روند جهانی‌سازی اقتصاد به وجود آمد که طی آن سرمایه‌داران کشورهای توسعه‌یافته با انتقال سرمایه خود به کشورهای جهان سوم و استثمار کارگران آن کشورها به دنبال نیروی کار ارزان‌تر و در نهایت تولید ارزان‌تر بودند و با این کار شرایط حقوق کارگران در کشور خود را دور می‌زدند و در نهایت می‌توانستند محصولات ارزان‌تر تولید کنند؛ درصورتی‌که تولیدکنندگانی که در کشور خود به امر تولید مشغول بودند توان رقابت در بازارهای جهانی با این استثمارگران را نداشتند.

با نزدیک شدن به نوروز، سنت خانه‌تکانی اجرا می‌شود اما این سنت دیرینه در صورت رعایت نشدن اصول محیط‌ زیستی می‌تواند به افزایش آلودگی هوا، تولیدزباله و مصرف بی‌رویه منابع منجر شود. بر همین اساس کارشناسان محیط ‌زیست بر ضرورت مدیریت پسماند، استفاده ازمواد شوینده کم‌ضرر و کاهش مصرف آب در خانه‌تکانی تأکید می‌کنند.

«اهالی «روستای پامنار» تا چند سال پیش «جغد ماهی‌خوار» را بدشگون می‌دانستند. می‌گفتند هر کس یکی از این جغدها را که پشت سد دز لانه داشت ببیند، تا شب نشده، باید بکشد و از شرش خلاص شود تا شومی جغد دامنگیرش نشود. شبکه‌های اجتماعی که به راه افتاد، یکی از اهالی خیلی اتفاقی عکسی از جغد ماهی‌خوار منتشر کرد. این تصویر دست به دست شد و به یکی از پرنده‌نگرها رسید که مدت‌ها به‌دنبال تصویربرداری از این گونه بود. بعد از آن، پای پرنده‌نگرهای دیگر هم برای دیدن جغد ماهی‌خوار به روستا باز شد و پامنار شد یکی از مقاصد گروه‌های پرنده‌نگری.» این روایت «نوید پارسایی»، پرنده‌نگر، مدرس و مؤسس «آکادمی حیات‌وحش ایران»، از رونقی است که پرنده‌نگری برای یکی از دورافتاده‌ترین روستاهای دزفول در شمال خوزستان به ارمغان آورده. حالا «جغد ماهی‌خوار» برای پامناری‌ها خوش‌قدم است و آن‌طورکه پارسایی می‌گوید: «قایقران‌های محلی قبل از رسیدن به لانه جغد ماهی‌خوار موتور قایقشان را خاموش می‌کنند، مبادا جغد بترسد و از آنجا برود و دیگر برنگردد.»

تالار مولوی دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی صحنه رویدادی نو و امیدوارکننده بود؛ در آغازین روز اسفندماه شرکتی صنعتی به جامعه علمی و دانشگاهی اعتماد کرد و گزارش پایداری خود را به نقد و بررسی آنان سپرد. در این همایش علمی و تخصصی جمعی از اهالی علم و فن در کنار هم به بررسی ابعاد گزار‌ش‌دهی پایداری پرداختند، از بایدها و نبایدها گفتند و ضمن تشریح ابعاد و چگونگی گزارش‌دهی پایداری، سومین گزارش پایداری شرکت مپنابویلر را نقد و بررسی کردند. در این همایش نیز همچون بسیاری از همایش‌های دیگر کارشناسان و دغدغه‌مندان توسعه پایدار از برنامه‌ها، الزامات و نواقص گفتند، اما آنچه این رویداد را متفاوت از هر رویداد دیگر کرد؛ همراهی و اعتماد دوجانبه علم و صنعت بود.